|
Chcesz odszukać potrzebne Ci informacje z zakresu stosowania prawa podatkowego
szybciej, wygodniej i pewniej, bez reklam?
|
||||||||||||
| Słowa kluczowe: darowizna, działalność gospodarcza, działka pod budowę, gospodarstwo rolne, majątek prywatny, obowiązek podatkowy, podstawa skargi kasacyjnej | |
| Data: 2008-01-15 | |
Teza:1. W odniesieniu do prawa materialnego winien wykazać, na czym polegała dokonana przez Sad I instancji ich błędna wykładnia i niewłaściwe zastosowanie oraz jaka powinna być wykładnia prawidłowa i właściwe zastosowanie. Podobnie przy naruszeniu prawa procesowego należy wskazać przepisy tego prawa naruszone przez Sąd, na czym polegało uchybienie tym przepisom i dlaczego uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. 2. Czy w chwili nabycia przez skarżącego nieruchomości była ona przynajmniej w części przeznaczona pod budownictwo, jak również to czy skarżący prowadzi działalność rolniczą. Dopiero bowiem, gdy będzie prawidłowo ustalony stan faktyczny, będzie można rozważać kwestię częstotliwości dostaw towarów tak jak tego domaga się organ. 3. Warunkiem sine qua non uznania, że dany podmiot działa w charakterze podatnika podatku od towarów i usług jest ustalenie, że działa on jako producent, handlowiec, usługodawca, pozyskujący zasoby naturalne, rolnik lub jako osoba wykonująca wolny zawód. Ani więc formalny status danego podmiotu jako podatnika zarejestrowanego, ani okoliczność, że dana czynność została wykonana wielokrotnie lub jednorazowo lecz z zamiarem częstotliwości nie mogą przesądzać o opodatkowaniu tej czynności bez każdorazowego ustalenia, że w odniesieniu do tej konkretnej czynności podmiot ten występował w charakterze podatnika podatku od towarów i usług.
Odnosząc się do zarzutu odwołania, iż przy kwalifikowaniu działalności strony należy oprzeć się na art. 4 VI Dyrektywy Rady, który definiuje pojęcie podatnika i działalność gospodarczą, Dyrektor Izby Skarbowej stwierdził, iż w ust. 3 tego artykułu zawarto regulację, iż to państwo członkowskie decyduje, kogo uznać za podatnika. Ustawa o podatku od towarów i usług obowiązująca w Polsce stanowi źródło obowiązującego prawa i została wydana w oparciu o postanowienie VI Dyrektywy i uznaje za podatnika min. osoby dokonujące dostawy gruntów zabudowanych lub przeznaczonych pod zabudowę.
Podatnikiem, zgodnie z art. 15 ust. 1 ustawy o podatku od towarów i usług, są osoby fizyczne wykonujące działalność gospodarczą również wówczas, gdy czynność została wykonana jednorazowo w okolicznościach wskazujących na zamiar wykonywania w sposób częstotliwy. Warunek ten należy rozumieć w ten sposób, że opodatkowaniu podlega chociażby jednorazowa czynność spełniająca kryteria zaliczenia jej do pojęcia "handel" czyli sprzedaży (dostawy) towaru poprzedzonej zakupem dokonanym w celu jego odsprzedaży, wskazująca na zamiar jej kontynuacji w tej formie. Organy upatrują zamiar prowadzenia działalności gospodarczej w tym, że skarżący dokonał podziału i uzbrojenia działek. W ocenie Sądu I instancji takie działanie podatnika wskazuje jedynie na chęć uzyskanie dobrej ceny w związku ze sprzedażą działek. Sąd I instancji stwierdził, iż nawet kilkukrotne zbycie majątku własnego, jako pozbawione przymiotu działalności handlowej z uwagi na brak zamiaru nabycia towaru w celu jego zbycia, nie daje osobie zbywcy przymiotu podatnika podatku od towarów i usług.
W uzasadnieniu organ stwierdził, iż dowodami podjęcia czynności w celu ich wielokrotnego powtarzania były dokumenty potwierdzające poniesienie nakładów na nabyte grunty, dokonanie ich podziału, a przede wszystkim informacja samego podatnika zawarta w pismach kierowanych zarówno do organów jak i do sądu. Strona wnosząc o udzielenie informacji dotyczącej ustalenia stawki podatku od towarów i usług od sprzedaży przedmiotowych działek oraz odwołanie od decyzji pierwszej instancji potwierdziła, iż nosi się z zamiarem sprzedaży jako działek wyodrębnionych gruntów wypełniających definicję towaru zawartą w art. 2 pkt 6 ustawy o VAT. Już ta okoliczność przesądzała o wielokrotności podejmowanych przez stronę przeciwną czynności dostawy. Dokonanie ustaleń koncentrujących się, jak w uzasadnieniu skarżonego wyroku, na fakcie nabycia gruntów w drodze dziedziczenia dowodzi pominięcia istotnych okoliczności jakimi było podjęcie przez stronę przeciwną częstotliwych dostaw towarów. Nie dopełniono tym samym obowiązku oceny stanowiska organu w powyższym zakresie, co czyni zasadnym zarzut organu naruszenia skarżonym wyrokiem art. 141 § 4 ustawy o postępowaniu przed sadami administracyjnymi. W ocenie organu art. 15 ust. 1 i 2 ustawy o podatku od towarów i usług nie wskazuje na to, że przedmiotem dostawy musi być towar nabyty w celu sprzedaży, aby podmiot dokonujący tej czynności uzyskał status podatnika VAT. Przesłanką uzyskania przymiotu podatnika jest bądź wielokrotność dokonanych już czynności dostawy bądź chociażby jednorazowe dokonanie czynności ale w okolicznościach wskazujących na zamiar ich wykonania w sposób częstotliwy. Definicja terminu "częstotliwy" zawarta w słowniku języka polskiego Wydawnictwa Naukowego PWN potwierdza, iż częstotliwy to następujący raz po raz, jeden po drugim, często, a ponadto w sposób wielokrotny. Zdaniem organu dokonanie dostaw gruntów (towarów w rozumieniu ustawy o VAT) w dowiedzionych okolicznościach ich wielokrotnego charakteru nie może być oceniane przez pryzmat formy nabycia przedmiotowych gruntów. Nie znajduje bowiem podstaw w literalnym brzmieniu powołanych przepisów założenie, iż tylko nabycie towaru w celu jego odsprzedaży czyni podmiot podatnikiem podatku od towarów i usług. Błędna wykładnia omawianego przepisu prowadzi do pominięcia przesłanek zaistnienia przymiotu podatnika, które wystąpią w każdym przypadku podjęcia wielokrotnego dokonania dostawy towaru w rozumieniu art. 7 ustawy o podatku od towarów i usług. Niewłaściwe dokonanie interpretacji przepisów materialnego prawa podatkowego doprowadziło do podważenia podstawowych założeń podatku od wartości dodanej, które wyrażają się obowiązkiem równego traktowania podmiotów włączających się do profesjonalnego obrotu towarami i usługami, jeżeli obrót ten nie ma tylko incydentalnego charakteru. W ocenie organu uchybienie wynikające z orzeczenia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego prowadzi ostatecznie do skutku w postaci wyłączenia spod opodatkowania czynności obejmujących dostawy 35 towarów w rozumieniu ustawy o podatku od towarów i usług. Podniesienie zarzutu naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. a Prawa o postępowaniu przed sądami administracjami jest konieczne, gdyż skarżony wyrok, podając powyższy przepis jako podstawę uchylenia decyzji organu, błędnie założył zaistnienie naruszenia prawa materialnego. Zostało ono oparte o chybioną interpretację przepisu art. 15 ust. 1 i 2 ustawy o podatku od towarów i usług, z którą skarżący organ nie może się zgodzić.
Zgodnie z definicją Słownika języka polskiego PWN "handel jest to zorganizowana wymiana dóbr, obrót towarów polegający na kupnie-sprzedaży". Także w doktrynie i orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego dla uznania wykonywanych czynności za działalność gospodarczą niezbędna jest ciągłość ich wykonywania, "co w przypadku obrotu ziemią oznacza sprzedaż gruntów uprzednio nabytych w celu ich późniejszej odsprzedaży" (por. "Przegląd Orzecznictwa Podatkowego" nr 5/1998, poz. 194). Częstotliwość wykonywania czynności nie może być jedyną przesłanką uznania osoby wykonującej te czynności za osobę prowadzącą działalność gospodarczą, a organ podatkowy pojęcie częstotliwości wykonywania czynności wyjął z kontekstu. Ze sformułowania, że działalnością gospodarczą jest działalność handlowca, nawet wtedy, jeżeli wykona on czynność jednorazowo w okolicznościach wskazujących na zamiar wykonywania ich w sposób częstotliwy, nie można wnioskować, że częstotliwe wykonywanie czynności przesądza o tym, że ktoś prowadzi działalność gospodarczą. Takiej tezy art. 15 ust. 2 ustawy o VAT nie zawiera. Częstotliwość wykonywania czynności opodatkowanych nie jest w ogóle warunkiem uznania określonej działalności za działalność gospodarczą. Potwierdza to orzecznictwo Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości. Zgodnie z jednoznaczną definicją art. 4 ust. 1 VI Dyrektywy, a także art. 15 ust. 1 i 2 ustawy o VAT podatnikami VAT są osoby prowadzące działalność gospodarczą. Art. 2 ust. 1 VI Dyrektywy stanowi, iż opodatkowaniem podatkiem od wartości dodanej podlega dostawa towarów i świadczenie usług wykonywane za wynagrodzeniem przez podatnika występującego w takim charakterze. Aby więc transakcje w ogóle podlegały opodatkowaniu VAT, podatnik musi działać "jako podatnik". Podatnik dokonujący transakcji jako osoba prywatna nie podlega zatem VAT, a co się z tym wiąże transakcja zawarta przez podatnika działającego jako osoba prywatna nie podlega VAT. Przyjęte w skardze i budzące zasadniczą wątpliwość stanowisko organów podatkowych w kwestii "profesjonalizacji" czynności wykonywanych w sposób częstotliwy w ramach zarządu majątkiem prywatnym prowadzi w efekcie do próby rozciągnięcia opodatkowania na np. działania inwestorów indywidualnych. Tymczasem zarządzanie majątkiem prywatnym nie jest traktowane w doktrynie i orzecznictwie ETS jako działalność gospodarcza (C-155/94, C-60/90, C-80/95). O tym, czy dana osoba prowadzi działalność gospodarczą rozstrzyga nie częstotliwość wykonywania czynności, a ich "profesjonalny" charakter, przy czym polski ustawodawca profesjonalność uczestnictwa w obrocie gospodarczym dość nieszczęśliwie sformułował, jako zamiar wykonywania czynności w sposób częstotliwy. Skarżący dokonał sprzedaży części majątku prywatnego. Dokonując sprzedaży nie działał jako przedsiębiorca, lecz jako osoba prywatna-posiadacz majątku. W związku z tym zgodnie z art. 2 ust. 1 VI Dyrektywy nie działał w tej transakcji jako podatnik. Uznanie go za podatnika przez organa skarbowe nie ma merytorycznego ani prawnego uzasadnienia. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Jeżeli zatem nie wystąpiły przesłanki nieważności postępowania wymienione w art. 183 § 2 ustawy, a w rozpoznawanej sprawie nie wystąpiły, to Sąd związany był granicami skargi kasacyjnej. Z kolei zgodnie z art. 174 P.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach:
Autor skargi powinien wskazać na konkretne, naruszone przez Sąd zaskarżanym orzeczeniem przepisy prawa materialnego i procesowego. W odniesieniu do prawa materialnego winien wykazać, na czym polegała dokonana przez Sąd I instancji ich błędna wykładnia i niewłaściwe zastosowanie oraz jaka powinna być wykładnia prawidłowa i właściwe zastosowanie. Podobnie przy naruszeniu prawa procesowego należy wskazać przepisy tego prawa naruszone przez Sąd, na czym polegało uchybienie tym przepisom i dlaczego uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W sytuacji, gdy w skardze kasacyjnej zarzuca się zarówno naruszenie prawa materialnego, jak i naruszenie przepisów postępowania, w pierwszej kolejności rozpoznaniu podlega ostatnio wymieniony zarzut. Dopiero bowiem po przesądzeniu, że stan faktyczny przyjęty przez Sąd w zaskarżonym wyroku jest prawidłowy, albo, że nie został skutecznie podważony, można przejść do skontrolowania procesu subsumpcji danego stanu faktycznego pod zastosowany przez Sąd przepis prawa materialnego.
Przyjęcie bowiem przez Sąd I instancji w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku i to dwukrotnie, że skarżący Andrzej P nabył przedmiotowe grunty w drodze dziedziczenia jest dowolne i nie znajduje odzwierciedlenia ani w zaskarżonych decyzjach, jak również nie wynika z twierdzeń skarżącego. Zresztą w tym zakresie i sam skarżący nie jest konsekwentn, gdyż we wniosku z dnia 8.09.2004 r. podnosi, że przedmiotowe nieruchomości otrzymał w formie darowizny w 1999 r. od rodziców (k. 1 akt podatkowych). Z kolei w odwołaniu od decyzji organu podatkowego I instancji podnosi, że w drodze darowizny otrzymał od swojego ojca gospodarstwo rolne (k. 42 akt podatkowych). Należy w tym miejscu zauważyć, że nie tylko ta okoliczność podstawowa i istotna do rozstrzygnięcia sprawy nie została wyjaśniona w sposób dostateczny. Dotyczy to bowiem to też kwestii, czy w chwili nabycia przez skarżącego nieruchomości była ona przynajmniej w części przeznaczona pod budownictwo, jak również to czy skarżący prowadzi działalność rolniczą. Dopiero bowiem, gdy będzie prawidłowo ustalony stan faktyczny, będzie można rozważać kwestię częstotliwości dostaw towarów tak jak tego domaga się organ.
Referencje |
|
| 2008-01-15 |