Teza:

Prawidłowe wskazanie podstaw kasacji jest elementem konstrukcyjnym skargi kasacyjnej, właściwym tylko dla niej i nie ulegającym sanacji Przepisy o skardze kasacyjnej są w wysokim stopniu sformalizowane. Dlatego też ustawodawca, mając na względzie ochronę strony przed ryzykiem niewłaściwego, nieprecyzyjnego sformułowania zarzutów skargi, uniemożliwiającym jej rozpoznanie, wprowadził tzw. przymus adwokacki.

Postanowieniem z dnia 10 września 2004 r., sygn. akt I SA/Gd 483/04, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku odrzucił skargę Andrzeja B. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Gdańsku z dnia 28 czerwca 2004 r. w przedmiocie postępowania restrukturyzacyjnego. W uzasadnieniu Sąd wskazał, iż zarządzeniem z dnia 20 sierpnia 2004 r. Skarżący został wezwany do uiszczenia wpisu w kwocie 500 zł z pouczeniem, że nieuzupełnienie powyższego braku w terminie 7 dni spowoduje odrzucenie wniesionej skargi. Powyższe wezwanie uznano za doręczone w dniu 31 sierpnia 2004 r. z uwagi na niepodjęcie w terminie przesyłki awizowanej przez pocztę. Ponieważ skargi nie opłacono w wyznaczonym terminie, podlegała ona odrzuceniu na podstawie art. 220 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2002r. nr 153, poz. 1270 ze zm.) - zwanej dalej u.p.p.s.a.

Od powyższego postanowienia Skarżący wniósł skargę kasacyjną żądając jego "uchylenia i zmiany w drodze przekazania skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Gdańsku (...) do merytorycznego rozpoznania poprzez uchylenie tej decyzji". Jak podniesiono w uzasadnieniu skargi kasacyjnej, powyższe orzeczenie narusza art. 220 § 3 u.p.p.s.a., albowiem Skarżący nie otrzymał wezwania do uiszczenia wpisu, mimo, iż zgłosił w urzędzie pocztowym Gdańsk 12 zmianę adresu swojej kancelarii adwokackiej (poprzednio: ul. Szymanowskiego, obecnie: ul. Długa). Urząd pocztowy zobowiązany był zatem przekazać całą korespondencję na nowy adres. Skarżonemu postanowieniu zarzucono również obrazę art. 168 § 1 kpc w zw. z art. 169 kpc w zw. z ustawą Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, ponieważ w świetle powyższych faktów nie ma, zdaniem autora skargi kasacyjnej, "przeszkód formalnych" do przywrócenia terminu. Ponadto w uzasadnieniu skargi kasacyjnej zarzucono naruszenie ustawy restrukturyzacyjnej przez Dyrektora Izby Skarbowej w Gdańsku, gdyż Skarżący spełnił wszystkie przesłanki przyznania ulgi określonej przepisami tejże ustawy.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną Dyrektor Izby Skarbowej w Gdańsku wniósł o jej oddalenie i zasądzenie kosztów zastępstwa prawnego w postępowaniu kasacyjnym według norm przepisanych.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Wniesiona skarga kasacyjna, ze względu na sposób w jaki została sformułowana, nie może być uwzględniona. Kwestią podstawową dla oceny zasadności skargi kasacyjnej jest konstatacja, iż skarga kasacyjna jest środkiem odwoławczym przysługującym od orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego. Istota funkcji sądów administracyjnych polega na sprawowaniu wymiaru sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem (art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych - Dz.U. Nr 153, poz. 1269 — zwanej dalej u.p.u.s.a.). Cechą charakterystyczną kontroli kasacyjnej jest związanie Sądu II instancji (Naczelnego Sądu Administracyjnego) granicami skargi kasacyjnej (art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. - zwanej dalej w skrócie u.p.p.s.a.). W związku z treścią art. 176 tej ustawy oznacza to związanie podstawami kasacyjnymi i wnioskami skargi kasacyjnej, zakres kontroli orzeczenia wydanego w I instancji wyznacza bowiem strona wnosząca ten środek odwoławczy. Utrwalonym w orzecznictwie Sądu Najwyższego i przyjętym przez Naczelny Sąd Administracyjny poglądem jest, aby podstawy kasacji spełniały wymogi jasności i precyzji tak, aby zakres kontroli kasacyjnej nie budził wątpliwości. Zarzuty wykraczające, poza powołane podstawy skargi kasacyjnej nie mogą być przez Naczelny Sąd Administracyjny brane pod uwagę za wyjątkiem takich wad zaskarżonego orzeczenia i poprzedzającego go postępowania sądowego, które skutkują nieważnością tego orzeczenia (art. 183 § 1 i § 2 u.p.p.s.a.).

Prawidłowe wskazanie podstaw kasacji jest elementem konstrukcyjnym skargi kasacyjnej, właściwym tylko dla niej, i nie ulegającym sanacji. Przepisy o skardze kasacyjnej są w wysokim stopniu sformalizowane. Dlatego też ustawodawca, mając na względzie ochronę strony przed ryzykiem niewłaściwego, nieprecyzyjnego sformułowania zarzutów skargi, uniemożliwiającym jej rozpoznanie, wprowadził tzw. przymus adwokacki. Skarga kasacyjna wniesiona w niniejszej sprawie, mimo, ze sporządzona przez Skarżącego będącego adwokatem, ze względu na sposób jej sformułowania, uwzględniona być nie może. Na wstępie podkreślić należy wady wniosku skargi kasacyjnej. Naczelny Sąd Administracyjny uwzględniając skargę kasacyjną, może bądź uchylić zaskarżone orzeczenie w całości lub w części i przekazać sprawę do ponownego rozpoznania przez sąd I instancji (art. 185 u.p.p.s.a.) bądź - w przypadku, gdy nie ma naruszeń przepisów postępowania, które mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a zachodzi jedynie naruszenie prawa materialnego - uchylić zaskarżone orzeczenie i rozpoznać skargę (art. 188 u.p.p.s.a.). Niezrozumiałe jest zatem żądanie Skarżącego o jednoczesne "uchylenie i zmianę zaskarżonego postanowienia w drodze przekazania skargi do merytorycznego rozpoznania poprzez uchylenie tej decyzji". W świetle przepisów regulujących postępowanie kasacyjne, Naczelny Sąd Administracyjny nie jest władny uchylić zaskarżonego orzeczenia i zobowiązać Sąd I instancji do uchylenia decyzji Dyrektora Izby Skarbowej w Gdańsku. Zdaniem bowiem autora skargi kasacyjnej, Sąd I instancji naruszył art. 220 § 3 u.p.p.s.a., ponieważ Skarżący nie otrzymał wezwania do uiszczenia wpisu, mimo, iż powiadomił właściwą placówkę pocztową o zmianie adresu kancelarii (poprzednio: ul. Szymanowskiego, obecnie: ul. Długa). W świetle powyższego uzasadnienia i braku wskazania odpowiednich przepisów regulujących doręczanie pism przez pocztę zarzut ten uznać należy za bezzasadny. Z akt sprawy wynika, iż wezwanie do uiszczenia wpisu prawidłowo skierowano na adres wskazany na kopercie, w której przesłano skargę na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Gdańsku z dnia 28 czerwca 2004 r., tj. Gdańsk, ul. Długa. Skarżący sam przyznaje w treści skargi kasacyjnej, iż jest to prawidłowy adres do doręczeń. Ponadto, nawet gdyby zmieniono adres kancelarii adwokackiej już po wniesieniu skargi, to Skarżący - będący profesjonalistą - powinien znać art. 70 § 1 u.p.p.s.a. zobowiązujący go do zawiadamiania Sądu o zmianie adresu. Ewentualne bowiem powiadomienie placówki pocztowej nie może być uznane za skuteczne wypełnienie dyspozycji powołanego przepisu, czy zarzut uzasadniający uchylenie zaskarżonego postanowienia.

Bezpodstawny jest również zarzut naruszenia przez Sąd I instancji art. 168 § 1 w zw. z art. 169 Kodeksu postępowania cywilnego. Powołane przepisy regulują kwestię przywrócenia terminu w postępowaniu cywilnym, natomiast postępowanie przed sądami administracyjnymi, w tym instytucję przywrócenia terminu, reguluje powołana powyżej ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Jeżeli Skarżący zarzuca uchybienia w tym zakresie, winien powołać odpowiednie przepisy procedury sądowoadministracyjnej. Naczelny Sąd Administracyjny, będąc związanym granicami skargi kasacyjnej, nie może bowiem domyślać się intencji Skarżącego i zmieniać zarzutów wniesionego środka zaskarżenia.

Skoro sąd wojewódzki odrzucił skargę na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Gdańsku z przyczyn formalnych, za przedwczesne uznać również należy zarzuty dotyczące naruszenia przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. o restrukturyzacji niektórych należności publicznoprawnych od przedsiębiorców (Dz. U. nr 155, poz. 1287 ze zm.). Sąd I instancji nie dokonywał wykładni, ani nie badał naruszenia przez organy podatkowe jakichkolwiek przepisów wskazanej ustawy, a zatem zarzuty te wykraczają poza zakres kontroli dokonywanej na tym etapie postępowania przez Naczelny Sąd Administracyjny. Wobec wykazania, iż skarga kasacyjna nie zawiera uzasadnionych podstaw, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 u.p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.

Wniosek Dyrektora Izby Skarbowej w Gdańsku o zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego, zawarty w odpowiedzi na skargę kasacyjną, nie znalazł w ocenie Sądu uzasadnienia. Stosownie do art. 203 i 204 u.p.p.s.a. o zwrocie kosztów postępowania kasacyjnego orzeka się w przypadku rozpatrywania skargi kasacyjnej od wyroku Sądu I instancji oddalającego lub uwzględniającego skargę kasacyjną. Przepisów, z których wynika obowiązek ponoszenia określonego ciężaru, nie można interpretować w sposób rozszerzający (por. A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, B. Dauter, B. Gruszczyński, "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz" Zakamycze 2005 r., str. 527). Ponieważ skarga kasacyjna wniesiona w niniejszej sprawie dotyczyła postanowienia sądu I instancji odrzucającego skargę, a zatem orzeczenia, które nie zostało uwzględnione w powołanych przepisach, Naczelny Sąd Administracyjny nie orzekł o zwrocie kosztów sądowych..