Pytanie:

Czy gmina ma możliwość odliczenia podatku od towarów i usług zawartego w fakturach dokumentujących nabycie towarów i usług związanych z realizacją budowy kanalizacji, gdy wybudowana sieć kanalizacyjna będzie przedmiotem nieodpłatnego przekazania na rzecz Gminnego Zakładu Gospodarki Komunalnej?

W złożonym wniosku o udzielenie pisemnej interpretacji co do zakresu i sposobu zastosowania prawa podatkowego zawartego w piśmie z dnia 14 marca 2005 r., znak: (...), został przedstawiony następujący stan faktyczny: Gmina (...) w celu realizacji jej zadań własnych, określonych art. 7 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2001 r. Nr 142, poz. 1591 ze zm.), wytworzyła w ramach prowadzonych przez siebie inwestycji sieć kanalizacyjną w miejscowości (...), która stanowi składnik jej mienia komunalnego.

W związku z realizacją tej inwestycji zostały nabyte przez Gminę (...) towary i usługi opodatkowane podatkiem od towarów i usług.

W oparciu o zawartą dnia 28 czerwca 2004 r. przez Gminę (...) z Agencją Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z siedzibą w Warszawie umowę w ramach Specjalnego Programu Akcesyjnego na Rzecz Rozwoju Rolnictwa i Obszarów Wiejskich (SAPARD), Gminie (...) przysługuje refundacja ze środków Unii Europejskiej części kosztów kwalifikowanych związanych z realizacją w/w inwestycji.

Na terenie Gminy Rzezawa usługi w zakresie zbiorowego zaopatrzenia w wodę i odprowadzania ścieków świadczy Gminny Zakład Gospodarki Komunalnej, tak więc wykonany w ramach powyższego zadania inwestycyjnego składnik mienia komunalnego (sieć kanalizacji sanitarnej w miejscowości (...) Gmina (...) zagospodarowała w ten sposób, że obciążyła go ograniczonym prawem rzeczowym, w postaci nieodpłatnego użytkowania, na rzecz Gminnego Zakładu Gospodarki Komunalnej.

Na tle tak przedstawionego stanu faktycznego Gmina (...) / Urząd Gminy (...) stawia pytanie, czy ma Ona możliwość odzyskania w jakikolwiek sposób na gruncie przepisów regulujących podatek od towarów i usług kwot podatku od towarów i usług stanowiących element należności (ceny) z tytułu dokonanych na jej rzecz dostaw towarów lub świadczenia usług w ramach realizowanego w/w zadania inwestycyjnego.

We własnym stanowisku w sprawie Wnioskodawca stwierdza, że Gmina (...) / Urząd Gminy (...) nie ma możliwości na gruncie przepisów regulujących podatek od towarów i usług odzyskania w jakikolwiek sposób kwot podatku od towarów i usług stanowiących element należności (ceny) z tytułu dokonanych na rzecz Gminy (...) / Urzędu Gminy (...) dostaw towarów lub świadczenia usług w ramach realizowanego przez tą jednostkę samorządu terytorialnego zadania inwestycyjnego polegającego na budowie kanalizacji sanitarnej w miejscowości (...). Swoje stanowisko Gmina (...) / Urząd Gminy (...) uzasadnia tym, iż podatek naliczony przy nabywanych przez nią towarach i usługach dla realizacji przedmiotowego zadania inwestycyjnego nie wykazuje związku z wykonywanymi przez Gminę (...) / Urząd Gminy (...) czynnościami podlegającymi opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług.

Przedstawione we wniosku stanowisko pytającego Naczelnik Urzędu Skarbowego w Bochni ocenił jako prawidłowe, gdyż:

Zgodnie z generalną zasadą zawartą w art. 86 ust. 1 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz. U. Nr 54, poz. 535 ze zm.) w zakresie, w jakim towary i usługi są wykorzystywane do wykonywania czynności opodatkowanych, podatnikowi, o którym mowa w art. 15 tejże ustawy, przysługuje prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego, z zastrzeżeniem art. 114, art. 119 ust. 4, art. 120 ust. 17 i 19 oraz art. 124. Podstawowym zatem kryterium decydującym o prawie podatnika podatku od towarów i usług do odliczenia podatku naliczonego przy nabyciu przez tego podatnika towarów i usług jest wystąpienie związku pomiędzy nabytymi towarami i usługami, a czynnościami opodatkowanymi podatkiem od towarów i usług (czyli takimi czynnościami, które po pierwsze podlegają opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług, po drugie zaś nie korzystają ze zwolnień od podatku od towarów i usług).

Wykaz czynności podlegających opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług zawiera art. 5 ust. 1 ustawy o podatku od towarów i usług. Zgodnie z art. 5 ust. 1 pkt 1 tejże ustawy opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług podlega m.in. odpłatna dostawa towarów oraz odpłatne świadczenie usług na terytorium kraju. Przy czym przez dostawę towarów zasadniczo rozumie się - w myśl art. 7 ust. 1 ustawy o podatku od towarów i usług - przeniesienie prawa do rozporządzania towarami jak właściciel, zaś przez świadczenie usług, jak wynika z art. 8 ust. 1 ustawy o podatku od towarów i usług, zasadniczo rozumie się każde świadczenie na rzecz osoby fizycznej, osoby prawnej lub jednostki organizacyjnej niemającej osobowości prawnej, które nie stanowi dostawy towarów.

Wytworzony w ramach prowadzonego przez Gminę zadania inwestycyjnego składnik jej mienia komunalnego, Gmina zagospodarowała w ten sposób, że ustanowiła na tej rzeczy ograniczone prawo rzeczowe w postaci użytkowania. Niewątpliwie ustanowienie użytkowania rzeczy (ruchomej lub nieruchomości), którego istota polega na obciążeniu rzeczy prawem do jej używania i do pobierania jej pożytków (zob. art. 252 i nast. Kodeksu cywilnego) jest świadczeniem na rzecz innego podmiotu i ponieważ nie jest dostawą towarów uznać należy, że jest ono świadczeniem usług, w rozumieniu w/w przepisu art. 8 ust. 1 ustawy o podatku od towarów i usług. Pamiętać jednak należy, że co do zasady opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług podlegają odpłatne czynności dostawy towarów i świadczenia usług, czyli usługi świadczone pod tytułem nieodpłatnym - co do zasady - nie są poddane opodatkowaniu tym podatkiem. Ustawodawca określił wprawdzie wyjątki od tej zasady, zarówno w przypadku dostawy towarów w art. 7 ust. 2 ustawy o podatku od towarów i usług, jak i w przypadku usług w art. 8 ust. 2 ustawy o podatku od towarów i usług, niemniej na gruncie przedstawionego przez Gminę stanu faktycznego, jak również ustawowych przepisów regulujących zadania Gmin i sposób gospodarowania mieniem komunalnym należy stwierdzić, iż ustanowione przez Gminę nieodpłatne użytkowanie wyżej wymienionego składnika mienia komunalnego, nie mieści się w hipotezie art. 8 ust. 2 ustawy o podatku od towarów i usług. W przepisie tym bowiem ustawodawca postanowił, iż za odpłatne świadczenie usług (czyli podlegające opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług) uznaje się również nieodpłatne świadczenie niebędące dostawą na cele osobiste podatnika lub jego pracowników, w tym byłych pracowników, wspólników, udziałowców, akcjonariuszy, członków spółdzielni i ich domowników, członków organów stanowiących osób prawnych, członków stowarzyszenia, oraz wszelkie inne nieodpłatne świadczenia usług, jeżeli nie są one związane z prowadzeniem przedsiębiorstwa, a podatnikowi przysługiwało prawo do obniżenia podatku należnego o podatek naliczony przy nabyciu towarów i usług związanych z tymi usługami, w całości lub w części.

Tak więc należy stwierdzić, iż ustanowione przez Gminę nieodpłatne użytkowania sieci kanalizacji sanitarnej nie jest objęte zakresem opodatkowania podatkiem od towarów i usług (inaczej mówiąc nie podlegają opodatkowaniu tym podatkiem), a konsekwencją tego stanu rzeczy jest brak możliwości dokonania przez Gminę (...) / Urząd Gminy (...) odliczenia od kwoty podatku należnego kwoty podatku naliczonego przy nabyciu towarów i usług związanych z budową (wykonaniem) tego urządzenia.

Ponadto należy wyjaśnić, że instytucja zwrotu podatku naliczonego związanego z nabytymi towarami i usługami lub importem towarów i usług, które zostały objęte refundacją ze środków Unii Europejskiej jako koszty kwalifikowane w związku z realizacją przedsięwzięć w ramach programu SAPARD, została przewidziana w par. 27a rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 27 kwietnia 2004 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o podatku od towarów i usług (Dz. U. Nr 97, poz. 970 ze zm.). Zważyć jednak należy, iż jak wynika z par. 27a ust. 1 tegożrozporządzenia instytucja ta (przy spełnieniu warunków określonych dalszymi ustępami par. 27a) może mieć zastosowanie wyłącznie do tych umów w ramach Specjalnego Programu Akcesyjnego na Rzecz Rozwoju Rolnictwa i Obszarów Wiejskich (SAPARD), które zostały zawarte z AgencjąRestrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa przed dniem 1 maja 2004 r. Umowa pomiędzy Gminą (...) i Agencją Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w ramach Specjalnego Programu Akcesyjnego na Rzecz Rozwoju Rolnictwa i Obszarów Wiejskich (SAPARD) została zawarta dnia 28 czerwca 2004 r., dlatego też Gminie (...) / Urzędowi Gminy (...) nie przysługuje prawoubiegania się o zwrot całości lub części podatku naliczonego związanego z towarami i usługami objętymi refundacjąze środków Unii Europejskiej w ramach programu SAPARD na podstawie tej umowy.

Powyższa interpretacja:
- dotyczy stanu faktycznego przedstawionego przez wnioskodawcę i stanu prawnego obowiązującego w dacie zaistnienia tego zdarzenia, traci swoją moc z chwilą zmiany przepisów jej dotyczących;
- nie jest wiążąca dla podatnika, wiąże natomiast właściwe dla wnioskodawcy organy podatkowe i organy kontroli skarbowej.

Pouczenie:
Na powyższe postanowienie służy zażalenie do Dyrektora Izby Skarbowej w Krakowie za pośrednictwem Naczelnika Urzędu Skarbowego w Bochni w terminie 7 dni od daty doręczenia niniejszego postanowienia.