Istota interpretacji:

Opłaty za nielegalny pobór energii elektrycznej.

W przedmiotowym wniosku został przedstawiony następujący stan faktyczny.

Sp. z o.o. jako przedsiębiorstwo energetyczne zajmujące się dystrybucją energii elektrycznej, decyzją Prezesa Urzędu Regulacji Energetyki, od dnia 1 lipca 2007 r. pełni funkcję Operatora Systemu Dystrybucyjnego na terytorium północno-zachodniej Polski. Niezbędny majątek do prowadzenia działalności został wniesiony aportem w postaci zorganizowanej części przedsiębiorstwa w dniu 30 czerwca 2007 r. przez S.A. (właściciel 100% udziałów w kapitale zakładowym Sp. z o.o.).

Wnioskodawca pobiera opłaty za nielegalny pobór energii elektrycznej, o których mowa w art. 3 pkt 18 ustawy z dnia 10 kwietnia 1997 r. Prawo energetyczne (t. j. Dz. U. z 2006 r. Nr 89, poz. 625 ze zm.), ustalane zgodnie z taryfą zatwierdzoną przez Prezesa Urzędu Regulacji Energetyki. Stwierdzenie kradzieży energii następuje na skutek działań pracowników Wnioskodawcy (przede wszystkim inkasentów), jak również na skutek działań przedsiębiorstw wykonujących dla Wnioskodawcy usługi w tym zakresie.

W związku z powyższym zadano następujące pytanie.

Czy pobierane przez Spółkę opłaty za nielegalny pobór energii elektrycznej są czynnością podlegającą opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług...

Zdaniem Wnioskodawcy, opłaty pobierane za nielegalny pobór energii elektrycznej mają charakter odszkodowania za skradziony towar, a więc nie podlegają opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług na podstawie ustawy z dnia z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz. U. Nr 54, poz. 535 ze zm.)

Odszkodowawczy charakter opłat pobieranych przez Spółkę z tytułu nielegalnego poboru energii elektrycznej wynika między innymi z przedmiotu działalności Wnioskodawcy. Sp. z o.o. jest Operatorem Systemu Dystrybucyjnego, któremu Prawo energetyczne przyznaje co do zasady uprawnienia wiążące się z samą siecią dystrybucyjną (przyłączanie, odłączanie, kontrola poboru energii). Spółka ma m. in. obowiązek dbania o stan sieci, spełnienie wymagań przez tę sieć, a także odpowiada za bilansowanie energii elektrycznej w sieci. Niezbilansowanie energii elektrycznej w sieci dystrybucyjnej może wynikać zarówno z działania samego Operatora Systemu Dystrybucyjnego, jak i wiązać się z dokonaniem nielegalnego poboru energii elektrycznej. Prawo energetyczne nie rozróżnia tych przypadków, a więc należy uznać, że Wnioskodawca odpowiada również za bilansowanie sieci wynikające z dokonywania nielegalnego poboru energii elektrycznej. Skoro zatem Sp. z o.o., jako właściciel sieci dystrybucyjnej, jest podmiotem odpowiedzialnym za ruch sieciowy w systemie dystrybucyjnym, bieżące i długookresowe bezpieczeństwo funkcjonowania tego systemu, eksploatację, konserwację, remonty oraz niezbędną rozbudowę sieci dystrybucyjnej oraz za bilansowanie energii elektrycznej w systemie dystrybucyjnym, to brak zbilansowania energii elektrycznej będący wynikiem zaistnienia nielegalnego poboru energii elektrycznej wymusza na Wnioskodawcy zakup dodatkowej ilości energii elektrycznej w celu zbilansowania sieci dystrybucyjnej, co powoduje powstanie szkody po stronie Wnioskodawcy. Szkody te nie ograniczają się wyłącznie do wartości nielegalnie pobranej energii elektrycznej, ale również obejmują koszt zniszczonych urządzeń sieciowych, oraz koszty jakie Wnioskodawca musi ponieść w celu wykrywania i zwalczania przypadków nielegalnego poboru energii elektrycznej.

W opinii Wnioskodawcy, ponieważ opłaty mają na celu naprawę szkody powstałej po stronie Operatora Systemu Dystrybucyjnego, należy przyjąć ich rekompensacyjny charakter. Sam fakt quasi "ryczałtowego" określenia wysokości opłat rekompensacyjnych w Taryfie, zgodnie z przepisami prawa energetycznego i aktów wykonawczych, nie wpływa na odszkodowawczy charakter tych opłat. Zgodnie z art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy o podatku od towarów i usług opodatkowaniu tym podatkiem podlega odpłatna dostawa towarów i odpłatne świadczenie usług na terytorium kraju, natomiast przez dostawę towarów, stosownie do art. 7 ust. 1, rozumie się przeniesienie prawa do rozporządzania towarami jak właściciel. Cytowane przepisy, zarówno art. 5, jak i art. 7, należy rozpatrywać w kontekście art. 6 powołanej ustawy, który wskazuje przypadki, w których ustawa nie znajduje w ogóle zastosowania (zawęża zakres zastosowania ustawy). l tak zgodnie z art. 6 pkt 2 ustawy o podatku od towarów i usług przepisów ustawy nie stosuje się do czynności, które nie mogą być przedmiotem prawnie skutecznej umowy. Bezsporne jest, że kradzież energii elektrycznej nie może być przedmiotem prawnie skutecznej umowy, z uwagi na to, że zgodnie z art. 278 § 5 Kodeksu karnego czynność taka jest przestępstwem zagrożonym karą pozbawienia wolności od 3 miesięcy do 5 lat. Zatem skoro czynność nielegalnego poboru energii elektrycznej została zagrożona przez ustawodawcę sankcją karną, to jest czynnością, która nie może być przedmiotem prawnie skutecznej umowy.

Na poparcie zaprezentowanego stanowiska Wnioskodawca przywołał orzeczenia Sądu Najwyższego: postanowienie z dnia 15 listopada 2002 r., sygn. akt IV KKN 570/99 oraz wyrok z dnia 26 lutego 2004 r., sygn. akt IV KK 302/2003 oraz wyroki sądów administracyjnych: z dnia 10 czerwca 2008 r., sygn. akt III SA/Wa 554/08, z dnia 28 września 2005 r., sygn. akt l Sa/Kr 850/05 i z dnia 23 sierpnia 2006 r., sygn. akt l SA/Bk 193/06. Według Wnioskodawcy wszystkie przywołane wyroki sądów administracyjnych wskazały na nieprawidłową interpretację przepisów podatkowych dokonywaną przez organy skarbowe i uwzględniły skargi przedsiębiorstw.

W podobnym tonie wypowiedział się Europejski Trybunał Sprawiedliwości, który w wyroku z dnia 14 lipca 2005 r. w sprawie C-435/03 British American Tobacco International Ltd. i Newman Shipping and Agency Company NV v. Belgische Staat orzekł, że kradzież towarów nie stanowi "świadczonej odpłatnie dostawy towarów" w rozumieniu art. 2 VI Dyrektywy i w związku z tym nie stanowi czynności opodatkowanej podatkiem od wartości dodanej, oraz że nie wiąże się z charakterystycznym dla odpłatnej dostawy towarów świadczeniem wzajemnym, co w zasadzie uniemożliwia określenie podstawy opodatkowania. Poza tym pomiędzy pokrzywdzonym, a dokonującym kradzieży nie istnieją żadne więzy prawne.

Wnioskodawca wskazał, że w dniu 5 czerwca 2008 r. zapadł wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego sygn. akt l FSK 739/07 w sprawie ze skargi S.A. (jedynego udziałowca Sp. z o.o.) na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Poznaniu z dnia 17 sierpnia 2006 r., uznający charakter odszkodowawczy opłat pobieranych za nielegalny pobór energii elektrycznej. Według Wnioskodawcy Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że wspomniane opłaty nie są opodatkowane podatkiem od towarów i usług.

S.A. jako przedsiębiorstwo energetyczne pobierała opłaty za nielegalny pobór energii elektrycznej do dnia 30 czerwca 2007 r. Z dniem 1 lipca 2007 r. zgodnie z przepisami Unii Europejskiej oraz Prawa energetycznego działalność polegająca na dystrybucji energii elektrycznej została przeniesiona z S.A. do Sp. z o.o. Zgodnie z rozporządzeniem Ministra Gospodarki z dnia 2 lipca 2007 r. w sprawie szczegółowych zasad kształtowania i kalkulacji taryf oraz rozliczeń w obrocie energią elektryczną (Dz. U. Nr 128, poz. 895 ze zm.), od tego dnia opłaty za nielegalny pobór energii elektrycznej są pobierane przez przedsiębiorstwo zajmujące się dystrybucją energii elektrycznej - Sp. z o.o. Należy więc stwierdzić, że stan faktyczny przedstawiony w wyroku dotyczy działalności dziś faktycznie wykonywanej w Sp. z o.o.

Wnioskodawca w konkluzji wyraził pogląd, że mając na uwadze przepisy prawa, przedstawiony stan faktyczny, wyroki sądów powszechnych, sądów administracyjnych oraz Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości, pobierane przez Wnioskodawcę opłaty za nielegalny pobór energii elektrycznej, nie podlegają opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług.

W świetle obowiązującego stanu prawnego stanowisko Wnioskodawcy w sprawie oceny prawnej przedstawionego stanu faktycznego uznaje się za nieprawidłowe.

Zgodnie z art. 57 ust. 1 ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. Prawo energetyczne (t.j. Dz. U. z 2006 r. Nr 89, poz. 625 ze zm.) - w razie nielegalnego pobierania paliw lub energii z sieci, przedsiębiorstwo energetyczne pobiera opłaty za nielegalnie pobrane paliwo lub energię w wysokości określonej w taryfach lub dochodzi odszkodowania na zasadach ogólnych.

Przepisy ustawy Prawo energetyczne w sposób jednoznaczny wskazują zatem dwa tryby regulowania należności za nielegalny pobór paliw lub energii z sieci:

• opłatę taryfową (tj. według określonego cennika) oraz
• odszkodowanie.
  
  

Stosownie do przepisów rozporządzenia Ministra Gospodarki z dnia 2 lipca 2007 r. w sprawie szczegółowych zasad kształtowania i kalkulacji taryf oraz rozliczeń w obrocie energią elektryczną (Dz. U. Nr 128, poz. 895 ze zm.) poziom opłat jest uzależniony m. in. od wielkości pobieranej mocy i zużycia energii, bądź też ryczałtowych wielkości zużycia energii.

Wprowadzony system odpłatności taryfowej za dostawę energii elektrycznej bez podpisanej umowy lub z naruszeniem jej warunków ma charakter jednoczłonowej odpłatności, w ramach której nie wyróżnia się odrębnie, tak jak w innych systemach sankcyjnych, opłaty właściwej za pobrane świadczenie i opłaty sanacyjnej (karnej).

Według art. 11A ust. 2 (a) VI Dyrektywy z dnia 17 maja 1977 r. (77/388/EWG) na terenie kraju podstawę opodatkowania stanowią podatki, cła, opłaty i inne należności, z wyjątkiem samego podatku od wartości dodanej.

W myśl art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz. U. Nr 54, poz. 535 ze zm.), zwanej dalej ustawą, opodatkowaniu tym podatkiem podlegają odpłatna dostawa towarów i odpłatne świadczenie usług na terytorium kraju. Zgodnie z art. 5 ust. 2 ustawy, czynności określone w ust. 1 podlegają opodatkowaniu niezależnie od tego, czy zostały wykonane z zachowaniem warunków oraz form określonych przepisami prawa.

Przez towary - stosownie do art. 2 pkt 6 ustawy - rozumie się rzeczy ruchome, jak również wszelkie postacie energii, budynki i budowle lub ich części, będące przedmiotem czynności podlegających opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług, które są wymienione w klasyfikacjach wydanych na podstawie przepisów o statystyce publicznej, a także grunty.

Mając na uwadze powyższe, należy stwierdzić, że czynnościami wymienionymi w art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy będą dostawy energii i paliw, których pobieranie zostało dokonane m. in.:

1. bez umowy zawartej ze sprzedawcą,
2. niezgodnie z warunkami określonymi w umowie,

za które pobierane są opłaty taryfowe (tj. według określonego cennika), stanowiące formę odpłatności za pobraną we wskazany sposób energię lub paliwa.

Na podstawie art. 41 ust. 1 ustawy powyższe czynności będą podlegać w tym przypadku opodatkowaniu według stawki podatku od towarów i usług w wysokości 22%.

Natomiast jeżeli opłaty za nielegalny pobór energii elektrycznej są dochodzone w formie odszkodowania, o którym mowa w końcowej części art. 57 ust. 1 ustawy Prawo energetyczne, to nie podlegają przepisom o podatku od towarów i usług.

Należy zauważyć, że organ podatkowy nie jest właściwy do dokonywania oceny przepisów innych ustaw, tj. w tym przypadku przepisów ustawy Prawo energetyczne oraz kwalifikacji przedmiotowych opłat. To na Wnioskodawcy ciąży obowiązek właściwego określenia charakteru pobieranych należności i zastosowanie opodatkowania (w przypadku gdy opłaty wynikają z ustalonych taryf) lub nieopodatkowanie (gdy opłaty mają formę odszkodowania).

Ponadto należy stwierdzić, że powołane we wniosku orzeczenia Sądu Najwyższego oraz sądów administracyjnych nie mogą wpłynąć na ocenę prawidłowości przedmiotowej kwestii, albowiem są rozstrzygnięciami w konkretnych sprawach i tylko do nich się zawężają i w związku z tym nie mają mocy powszechnie obowiązującego prawa. Organ podatkowy jest zobowiązany traktować indywidualnie każdą sprawę, a orzeczenia sądu są podejmowane w oparciu o zebrany materiał dowodowy, dlatego trudno jest określić, w jakim stopniu przedstawiona sprawa będąca przedmiotem rozstrzygnięcia sądu oraz sytuacja przedstawiona we wniosku jest tożsama.

Interpretacja dotyczy zaistniałego stanu faktycznego przedstawionego przez Wnioskodawcę i stanu prawnego obowiązującego w dacie zaistnienia zdarzenia w przedstawionym stanie faktycznym.

Stronie przysługuje prawo do wniesienia skargi na niniejszą interpretację przepisów prawa podatkowego z powodu jej niezgodności z prawem. Skargę wnosi się do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu, ul. Ratajczaka 10/12, 61-815 Poznań po uprzednim wezwaniu na piśmie organu, który wydał interpretację w terminie 14 dni od dnia, w którym skarżący dowiedział się lub mógł się dowiedzieć o jej wydaniu - do usunięcia naruszenia prawa (art. 52 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). Skargę do WSA wnosi się (w dwóch egzemplarzach - art. 47 ww. ustawy) w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia odpowiedzi organu na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa, a jeżeli organ nie udzielił odpowiedzi na wezwanie, w terminie sześćdziesięciu dni od dnia wniesienia tego wezwania (art. 53 § 2 ww. ustawy).

Skargę wnosi się za pośrednictwem organu, którego działanie lub bezczynność są przedmiotem skargi (art. 54 § 1 ww. ustawy) na adres: Izba Skarbowa w Poznaniu, Biuro Krajowej Informacji Podatkowej w Lesznie, ul. Dekana 6, 64-100 Leszno.