W przedmiotowym wniosku został przedstawiony następujący stan faktyczny.

Gmina - stosownie do przepisów regulujących wykonywanie zadań publicznych zobowiązana jest do nabywania nieruchomości niezbędnych dla realizacji tych celów.

Przykładem najodpowiedniejszym będzie tu konieczność nabywania gruntów pod budowę lub poszerzenie drogi publicznej.

Formą pozyskiwania gruntów na powyższe cele jest także ich nabycie w drodze zamiany, przy czym Gmina jako nieruchomości zamienne zmuszona jest częstokroć oferować grunty nadające się pod zabudowę.

Zawarcie umowy zamiany jest w tym przypadku elementem składowym procedury wywłaszczenia. Stosownie bowiem do art. 114 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2004 r. Nr 261, poz. 2603 ze zm.) wszczęcie postępowania wywłaszczeniowego należy poprzedzić rokowaniami o nabycie w drodze umowy praw określonych w art. 112 ust. 3 przeprowadzonymi pomiędzy starostą wykonującym zadanie z zakresu administracji rządowej, a właścicielem lub użytkownikiem wieczystym nieruchomości, a także osobą, której przysługuje do nieruchomości ograniczone prawo rzeczowe. W trakcie prowadzenia rokowań może by zaoferowana nieruchomość zamienna. Przepis ten stosuje się odpowiednio do rokowań prowadzonych przez jednostki samorządu terytorialnego. Rokowania te bardzo często wiążą się z żądaniem przyznania nieruchomości zamiennej przeznaczonej pod zabudowę.

W związku z powyższym zadano następujące pytanie.

Czy wydanie towaru (gruntu) w drodze zamiany gruntów pod budowę lub poszerzenie drogi publicznej stanowi czynność opodatkowaną podatkiem od towarów i usług?

Zdaniem Wnioskodawcy ten rodzaj czynności prawnej, tj. nabywanie gruntów wyłącznie na cele publiczne na podstawie umowy zamiany mieści się w zakresie określonym przepisem art. 15 ust. 6 ustawy o podatku od towarów i usług, według którego nie uznaje się za podatnika organów władzy publicznej oraz urzędów obsługujących te organy w zakresie realizowanych zadań nałożonych odrębnymi przepisami prawa, dla realizacji których zostały one powołane wyłączeniem czynności wykonywanych na podstawie umów cywilnoprawnych.

Uzasadnieniem stanowiska podatnika jest przede wszystkim to, iż w/w transakcja następuje nie w ramach prowadzonej działalności gospodarczej, lecz w związku z koniecznością pozyskiwania gruntów na cele inwestycyjne, co jest działaniem polegającym na zaspakajaniu zbiorowych potrzeb mieszkańców Miasta, a zatem służącym realizacji celu, który absolutnie nie wiążę się z zamiarem osiągania jakiegokolwiek dochodu.

Realizując zadanie o charakterze publicznym Gmina nie powinna być obciążona dodatkowo należnością podatkową.

W świetle obowiązującego stanu prawnego stanowisko Wnioskodawcy w sprawie oceny prawnej przedstawionego stanu faktycznego uznaje się za nieprawidłowe.

Zgodnie z art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz. U. Nr 54, poz. 535 ze zm.) zwanej dalej ustawą, opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług na podstawie podlegają odpłatna dostawa towarów i odpłatne świadczenie usług na terytorium kraju. Przez dostawę towarów, w myśl art. 7 ust.1 ustawy rozumie się przeniesienie prawa do rozporządzania towarami jak właściciel. Towarami, w świetle art. 2 pkt 6 ustawy, są rzeczy ruchome, jak również wszelkie postacie energii, budynki i budowle lub ich części, będące przedmiotem czynności podlegających opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług, które są wymienione w klasyfikacjach wydanych na podstawie przepisów o statystyce publicznej, a także grunty.

Podatnikami podatku od towarów i usług są w myśl art. 15 ust. 1 cytowanej ustawy, osoby prawne, jednostki organizacyjne niemające osobowości prawnej oraz osoby fizyczne, wykonujące samodzielnie działalność gospodarczą, bez względu na cel lub rezultat tej działalności. Z kolei stosownie do ust. 2 tego artykułu, działalność gospodarcza obejmuje wszelką działalność producentów, handlowców lub usługodawców, w tym podmiotów pozyskujących zasoby naturalne oraz rolników, a także działalność osób wykonujących wolne zawody, również wówczas, gdy czynność została wykonana jednorazowo w okolicznościach wskazujących na zamiar wykonywania czynności w sposób częstotliwy.

Natomiast zgodnie z art. 15 ust. 6 ustawy nie uznaje się za podatnika organów władzy publicznej oraz urzędów obsługujących te organy w zakresie realizowanych zadań nałożonych odrębnymi przepisami prawa, dla realizacji których zostały one powołane, z wyłączeniem czynności wykonywanych na podstawie zawartych umów cywilnoprawnych.

W świetle wskazanych unormowań organy władzy publicznej oraz urzędy obsługujące te organy na gruncie podatku od towarów i usług występować mogą w dwoistym charakterze:

• podmiotów niebędących podatnikami, gdy realizują zadania nałożone na nich przepisami prawa, oraz
• podatników podatku od towarów i usług, gdy wykonują czynności na postawie umów cywilnoprawnych.
  
  

Kryterium rozdziału stanowi zatem charakter wykonywanych czynności:

• czynności o charakterze publicznoprawnym (załatwianie tzw. spraw urzędowych) wyłączają te podmioty z kategorii podatników,
• czynności o charakterze cywilnoprawnym skutkują, że podmioty te są podatnikami podatku od towarów i usług, a realizowane przez nich odpłatne dostawy towarów i odpłatne świadczenie usług podlegają opodatkowaniu tym podatkiem.
  
  

Zatem organy władzy publicznej oraz urzędy obsługujące te organy są podatnikami w sferze ich aktywności cywilnoprawnej.

W myśl § 8 ust.1 pkt 13 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 27 kwietnia 2004 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o podatku od towarów i usług (Dz. U. Nr 97, poz. 971 ze zm.) zwalnia się od podatku czynności związane z wykonywaniem zadań publicznych nałożonych odrębnymi przepisami, wykonywane w imieniu własnym i na własną odpowiedzialność przez jednostki samorządu terytorialnego, z wyłączeniem czynności wykonywanych na podstawie zawartych umów cywilnoprawnych.

W przedstawionym stanie faktycznym Gmina dla realizacji zadań własnych, nałożonych na nią odrębnymi przepisami dokonuje zamiany gruntów, np. grunty przeznaczone pod zabudowę zamienia na grunty pod budowę lub poszerzenie drogi publicznej.

Zgodnie z art. 603 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz. U. Nr 16, poz. 93 ze zm.) przez umowę zamiany każda ze stron zobowiązuje się przenieść na drugą stronę własność rzeczy w zamian za zobowiązanie się do przeniesienia własności innej rzeczy. Zatem w przypadku zamiany obie strony przenoszą na siebie wzajemnie własność rzeczy, występując jednocześnie w charakterze dostawcy i nabywcy. Zgodnie z art. 604 cytowanej ustawy, do zamiany stosuje się odpowiednio przepisy o sprzedaży. Dostawą towarów jest zgodnie z wyżej art. 7 ust. 1 ustawy przeniesienie prawa do rozporządzania towarami jak właściciel, co również ma miejsce w przypadku umowy zamiany, w odniesieniu do obu stron transakcji.

Dokonanie zatem zamiany gruntów jest zamianą towarów, czyli odpłatną dostawą towarów podlegającą opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług, jeżeli jest realizowana przez podatnika w ramach jego działalności gospodarczej.

W przedstawionym stanie faktycznym Gmina, dokonała zamiany gruntów pod budowę drogi publicznej, które w planie zagospodarowania przestrzennego przeznaczone są na cele budowlane. W świetle powołanych wyżej przepisów należy stwierdzić, iż Gmina jako jednostka samorządu terytorialnego korzysta ze zwolnienia w zakresie czynności związanych z realizacją zadań publicznych nałożonych odrębnymi przepisami, jednakże w zakresie czynności wykonywanych na podstawie zawartych umów cywilnoprawnych podlega opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług. Tak więc, z uwagi na fakt, iż zamiana przedmiotowych gruntów ma charakter cywilnoprawny, nie jest możliwe wyłączenie Wnioskodawcy z grona podatników VAT, a tym samym wykonane czynności podlegają opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług.

Ponadto, ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 roku o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2004 r. Nr 261, poz. 2603 ze zm.) w art. 112 ust. 2 i ust. 3 stanowi, iż wywłaszczenie nieruchomości polega na pozbawieniu albo ograniczeniu w drodze decyzji, prawa własności, prawa użytkowania wieczystego lub innego prawa rzeczowego na nieruchomości. Wywłaszczenie nieruchomości może być dokonane, jeżeli cele publiczne nie mogą być zrealizowane w inny sposób niż przez pozbawienie albo ograniczenie praw do nieruchomości, a prawa te nie mogą być nabyte w drodze umowy. Wobec powyższego dokonanie zamiany gruntów w drodze umowy cywilnoprawnej w formie aktu notarialnego, nie mieści się w definicji wywłaszczenia nieruchomości, o którym mowa wyżej.

Reasumując, wydanie towaru (gruntu) w drodze zamiany gruntów pod budowę lub poszerzenie drogi publicznej stanowi czynność opodatkowaną podatkiem od towarów i usług, jako dostawa towaru (gruntu) dokonana przez podatnika podatku od towarów i usług.

Interpretacja dotyczy zaistniałego stanu faktycznego przedstawionego przez Wnioskodawcę i stanu prawnego obowiązującego w dacie zaistnienia zdarzenia w przedstawionym stanie faktycznym.

Stronie przysługuje prawo do wniesienia skargi na niniejszą interpretację przepisów prawa podatkowego z powodu jej niezgodności z prawem. Skargę wnosi się do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, ul. Jasna 2/4, 00-013 Warszawa po uprzednim wezwaniu na piśmie organu, który wydał interpretację w terminie 14 dni od dnia, w którym skarżący dowiedział się lub mógł się dowiedzieć o jej wydaniu - do usunięcia naruszenia prawa (art. 52 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). Skargę do WSA wnosi się (w dwóch egzemplarzach - art. 47 ww. ustawy) w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia odpowiedzi organu na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa, a jeżeli organ nie udzielił odpowiedzi na wezwanie, w terminie sześćdziesięciu dni od dnia wniesienia tego wezwania (art. 53 § 2 ww. ustawy).

Skargę wnosi się za pośrednictwem organu, którego działanie lub bezczynność są przedmiotem skargi (art. 54 § 1 ww. ustawy) na adres: Izba Skarbowa w Warszawie, Biuro Krajowej Informacji Podatkowej w Płocku, ul. 1 Maja 10, 09-402 Płock.