Pytanie:

Czy zrzeszenie się na rzecz gminy dróg wybudowanych na gruncie oddanym Spółdzielni w użytkowanie wieczyste podlega opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług?

Spółdzielnia na podstawie art. 179 Kodeksu Cywilnego zamierza zrzec się notarialnie na rzecz gminy prawa wieczystego użytkowania gruntów, tj. geodezyjnie wydzielonych działek, które w ewidencji gruntów oznaczone są jako drogi. Na gruntach będących w użytkowaniu wieczystym Spółdzielni w latach 1989-1994 zgodnie z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego wybudowano drogi.

Spółdzielnia pyta, czy zrzeczenie się na rzecz gminy w/w dróg wraz z prawem wieczystego użytkowania gruntów podlega opodatkowaniu podatkiem VAT. W przypadku odpowiedzi twierdzącej, - od jakiej wartości, według jakiej stawki i w jakim terminie należy zapłacić podatek VAT.

Zdaniem pytającej Spółdzielni powyższa czynność nie podlega opodatkowaniu podatkiem VAT, gdyż droga nie jest towarem ani usługą.

Biorąc pod uwagę opisany stan faktyczny należy stwierdzić, że:

Zgodnie z art. 5 ust.1 ustawy z dnia 11.03.2004r o podatku od towarów i usług (Dz.U. Nr 54, poz. 535 z późn. zm.), zwanej dalej ustawą, opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług podlega:

1. odpłatna dostawa towarów i odpłatne świadczenie usług na terytorium kraju,
2. eksport towarów,
3. import towarów,
4. wewnątrzwspólnotowe nabycie towarów za wynagrodzeniem na terytorium kraju,
5. wewnątrzwspólnotowa dostawa towarów.

W świetle ustawy o podatku od towarów i usług, w przypadku zrzeczenia się prawa wieczystego użytkowania gruntu wraz z prawem własności budowli trwale z gruntem związanych na rzecz właściciela gruntu mamy do czynienia z czynnościami dwojakiego rodzaju.

Zgodnie z art. 235 Kodeksu Cywilnego budynki i inne urządzenia wzniesione na gruncie Skarbu Państwa lub na gruncie należącym do jednostek samorządu terytorialnego bądź ich związków przez wieczystego użytkownika stanowią jego własność.

Przez dostawę towarów, zgodnie z art. 7 ust. 1 ustawy o VAT, rozumie się przeniesienie prawa do rozporządzania towarami jak właściciel (...).

Stosownie do definicji zawartej w art. 2 pkt.6 ustawy o VAT przez towary rozumie się rzeczy ruchome, jak również wszelkie postacie energii, budynki i budowle lub ich części, będące przedmiotem czynności podlegających opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług, które są wymienione w klasyfikacjach wydanych na podstawie przepisów o statystyce publicznej, a także grunty.

Drogi jako obiekty inżynierii lądowej (infrastruktura transportu) zostały sklasyfikowane w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 30 grudnia 1999 roku w sprawie Polskiej Klasyfikacji Obiektów Budowlanych (Dz.U. Nr 112, poz. 1316 z późn. zm.) w grupowaniu PKOB 211. Również w art. 3 pkt .3 ustawy z dnia 7 lipca 1994r Prawo budowlane (tekst jednolity: Dz.U. z 2003r Nr 207, poz. 2016 z późn. zm.) ustawodawca wymienia drogi wśród obiektów budowlanych stanowiących budowle.

Biorąc powyższe pod uwagę stanowisko podatnika, iż drogi nie są towarem należy uznać za nieprawidłowe.

Zgodnie z art. 7 ust. 2 przez dostawę towarów, o której mowa w art. 5 ust. 1 pkt 1 rozumie się również przekazanie przez podatnika towarów należących do jego przedsiębiorstwa na cele inne niż związane z prowadzonym przez niego przedsiębiorstwem, w szczególności:

1. przekazanie lub zużycie towarów na cele osobiste podatnika lub jego pracowników, w tym byłych pracowników, wspólników, udziałowców, akcjonariuszy, członków spółdzielni i ich domowników, członków organów stanowiących osób prawnych, członków stowarzyszenia;
2. wszelkie inne przekazania towarów bez wynagrodzenia, w szczególności darowizny,

- jeżeli podatnikowi przysługiwało prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku

naliczonego od tych czynności, w całości lub w części.

W stanie faktycznym sprawy Spółdzielnia zamierza zrzec się na rzecz gminy dróg, które wybudowała na gruncie oddanym jej w wieczyste użytkowanie. Nieruchomości te w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego przeznaczone są pod drogi, toteż zmiana właściciela drogi nie spowoduje zmiany jej funkcji. Ponadto mimo zmiany właściciela dróg - drogi te nadal będą stanowić część infrastruktury osiedla. Nie można zatem twierdzić, że przekazanie tych dróg gminie nastąpi na cele inne niż związane z prowadzonym przez podatnika przedsiębiorstwem, gdyż drogi nadal będą służyły zaspakajaniu potrzeb mieszkańców osiedla. W konsekwencji zrzeczenie się drogi na rzecz gminy stanowi czynność niepodlegającą opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług.

Prawo wieczystego użytkowania gruntu jest innym niż własność prawem rzeczowym oraz wartością niematerialną i prawną. A zatem odrębnie od zrzeczenia się drogi (towaru), która została wybudowana na gruncie oddanym w użytkowanie wieczyste należy rozpatrywać zrzeczenie się prawa wieczystego użytkowania gruntu na rzecz właściciela gruntu.

Zgodnie z art. 8 ust. 1 ustawy o VAT przez świadczenie usług rozumie się każde świadczenie na rzecz osoby fizycznej osoby prawnej lub jednostki organizacyjnej niemającej osobowości prawnej, które nie stanowi dostawy towarów w rozumieniu art. 7, w tym również:

• przeniesienie praw do wartości niematerialnych i prawnych, bez względu na formę, w jakiej dokonano czynności prawnej,
• zobowiązanie do powstrzymania się od dokonania czynności lub do tolerowania czynności lub sytuacji,
• świadczenie usług zgodnie z nakazem organu władzy publicznej lub podmiotu działającego w jego imieniu lub nakazem wynikającym z mocy prawa.

Według Słownika Języka Polskiego świadczenie to obowiązek wykonywania czegoś na czyjąś rzecz; świadczyć to czynić komuś coś dobrego, okazywać coś komuś, wykonywać coś na czyjąś rzecz. Świadczenie zakłada zatem istnienie podmiotu będącego odbiorcą świadczenia (nabywcą, konsumentem).

W stanie faktycznym sprawy zrzeczenie się prawa wieczystego użytkowania gruntu na rzecz gminy w trybie art 179 Kodeksu Cywilnego, prowadzące do wygaśnięcia umowy użytkowania wieczystego, nie oznacza przeniesienia prawa wieczystego użytkowania, lecz objęcie przedmiotu wygasłej umowy przez jego właściciela. W takim przypadku nie można twierdzić, że wskutek objęcia przedmiotu wygasłej umowy przez jego właściciela konsumentem tej czynności będzie właściciel gruntu.

Zrzekając się prawa wieczystego użytkowania na rzecz właściciela gruntu Spółdzielnia nie świadczy usługi w rozumieniu art.8 ust.1 pkt.1 ustawy o podatku od towarów i usług. A zatem również w tym zakresie mamy do czynienia z czynnością niepodlegającą opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług.

Referencje