Istota interpretacji:

Czy w przypadku przejęcia długu spółki niemieckiej wobec spółki polskiej, powstają po stronie Wnioskodawcy obowiązki z tytułu podatku VAT, innymi słowy, czy operacja przejęcia długu w przypadku, gdy kwota długu jest zwracana podmiotowi przejmującemu dług mieści się w katalogu przepisu art. 5 ustawy o VAT?

W przedmiotowym wniosku zostało przedstawione następujące zdarzenie przyszłe.

"A" S.A. (dalej Wnioskodawca) z siedzibą w P., jest osobą prawną, polskim rezydentem podatkowym, posiadającym nieograniczony obowiązek podatkowy w Polsce, podatnikiem podatku od towarów i usług i członkiem grupy kapitałowej "B" (dalej Grupa). Wnioskodawca zamierza zawrzeć z "C" (dalej spółka niemiecka) należącą do Grupy, umowę przejęcia długu. Na podstawie tej umowy, Wnioskodawca przejmie dług jaki spółka niemiecka posiada wobec spółki "D" S.A. z siedzibą w K. (dalej spółka polska) z tytułu zawartych umów pożyczek. Przejmowany dług wynosi 5.995.408 Euro oraz 317.679 złotych plus odsetki od tych kwot naliczone do dnia przejęcia długu. Przejęcie długu nastąpi na podstawie przepisu art. 519 Kodeksu cywilnego w trybie § 2 pkt 2, tj. poprzez zawarcie umowy między Wnioskodawcą a spółką niemiecką za zgodą spółki polskiej. Równocześnie, w związku z przejęciem długu przez Wnioskodawcę, spółka niemiecka zobowiązuje się spłacić mu kwotę odpowiadającą wartości przejmowanego długu (dalej zwrot wydatków).

W uzupełnieniu do złożonego wniosku Wnioskodawca poinformował, iż po przejęciu długu nie otrzyma on od spółki niemieckiej ani od spółki polskiej żadnego wynagrodzenia za samą czynność przejęcia długu. Równocześnie będzie naliczać i pobierać odsetki od spółki niemieckiej, od kwoty przejętego długu.

Ponadto odsetki pojawiają się w treści wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej, w kontekście wartości samego przejmowanego długu, który będzie obejmował kwotę pożyczki oraz odsetki naliczone przez spółkę polską do dnia przejęcia długu spółki niemieckiej przez Wnioskodawcę.

W związku z powyższym zadano następujące pytanie.

Czy w przypadku przejęcia długu spółki niemieckiej wobec spółki polskiej, powstają po stronie Wnioskodawcy obowiązki z tytułu podatku VAT, innymi słowy, czy operacja przejęcia długu w przypadku, gdy kwota długu jest zwracana podmiotowi przejmującemu dług mieści się w katalogu przepisu art. 5 ustawy o VAT...

Zdaniem Wnioskodawcy, otrzymanie przez niego płatności spółki niemieckiej w związku z umową o przejęcie długu nie rodzi obowiązku podatkowego w zakresie podatku od towarów i usług, zaś właściwym dokumentem dla udokumentowania tych płatności jest nota obciążeniowa wystawiona przez niego.

Zgodnie z przepisem art. 5 ustawy o VAT, opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług podlegają:

1. odpłatna dostawa towarów i odpłatne świadczenie usług na terytorium kraju;
2. eksport towarów;
3. import towarów;
4. wewnątrzwspólnotowe nabycie towarów za wynagrodzeniem na terytorium kraju;
5. wewnątrzwspólnotowa dostawa towarów.

W analizowanym stanie faktycznym nie mamy do czynienia z towarami. Z kolei, na podstawie art. 8 ustawy o VAT, "przez świadczenie usług, o którym mowa w art. 5 ust. 1 pkt 1, rozumie się każde świadczenie na rzecz osoby fizycznej, osoby prawnej lub jednostki organizacyjnej niemającej osobowości prawnej, które nie stanowi dostawy towarów w rozumieniu art. 7, w tym również:

1. przeniesienie praw do wartości niematerialnych i prawnych, bez względu na formę, w jakiej dokonano czynności prawnej;
2. zobowiązanie do powstrzymania się od dokonania czynności lub do tolerowania czynności lub sytuacji;
3. świadczenie usług zgodnie z nakazem organu władzy publicznej lub podmiotu działającego w jego imieniu lub nakazem wynikającym z mocy prawa".

Z przytoczonej definicji oraz cywilistycznego rozumienia pojęcia "świadczenia", popartych komentarzami z orzecznictwa w tym zakresie, można wskazać na następujące cechy stosunku zobowiązaniowego, których zaistnienie determinuje wystąpienie "świadczenia usług" w rozumieniu ustawy VAT:

• świadczenie usługi zakłada istnienie dwóch podmiotów, a więc tego, który świadczy usługę (usługodawcę) i tego, który świadczenie odbiera (usługobiorcę), czyli konsumenta usługi,
• wykonawca usługi w zamian za wykonanie usługi na rzecz usługobiorcy otrzymuje wynagrodzenie oraz pomiędzy odpłatną czynnością podlegającą opodatkowaniu, a otrzymanym z tytułu tej czynności wynagrodzeniem istnieje bezpośredni, czytelny i dostrzegalny związek (element odpłatności).
  
  

Czynność przejęcia długu w analizowanej sprawie jest czynnością nieodpłatną, mającą na celu zapewnienie przejrzystości relacji w Grupie, w której jest notowany Wnioskodawca. Z kolei zwrot kwoty przejmowanego długu przez spółkę niemiecką nie jest związany z żadnym świadczeniem Zainteresowanego na jej rzecz. Zwrot wydatków jest w tym przypadku ekwiwalentem pieniężnym odpowiadającym kwocie przejętego długu. Nie jest zatem, zdaniem Wnioskodawcy, spełniony podstawowy warunek, aby zakwalifikować analizowaną transakcję jako świadczenie usług w rozumieniu ustawy VAT, a mianowicie fakt wykonania przez niego usługi.

Dodatkowo należy wskazać, że umowa o przejęcie długu nie będzie zawierać żadnego elementu odpłatności (np. prowizji, dyskonta czy wynagrodzenia ryczałtowego). Również z tego względu (brak elementu odpłatności) nie ma podstaw do uznania przejęcia długu za transakcję świadczenia usług w świetle ustawy VAT.

W świetle obowiązującego stanu prawnego stanowisko Wnioskodawcy w sprawie oceny prawnej przedstawionego zdarzenia przyszłego uznaje się za nieprawidłowe.

Zgodnie z art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz. U. z 2004 r. Nr 54, poz. 535 ze zm.), zwanej dalej ustawą, opodatkowaniu ww. podatkiem, podlegają:

1. odpłatna dostawa towarów i odpłatne świadczenie usług na terytorium kraju;
2. eksport towarów;
3. import towarów;
4. wewnątrzwspólnotowe nabycie towarów za wynagrodzeniem na terytorium kraju;
5. wewnątrzwspólnotowa dostawa towarów.

Art. 7 ust. 1 ustawy stanowi, iż przez dostawę towarów, o której mowa w art. 5 ust. 1 pkt 1, rozumie się przeniesienie prawa do rozporządzania towarami jak właściciel (…).

W myśl postanowień art. 8 ust. 1 ustawy, przez świadczenie usług, o którym mowa w art. 5 ust. 1 pkt 1, rozumie się każde świadczenie na rzecz osoby fizycznej, osoby prawnej lub jednostki organizacyjnej niemającej osobowości prawnej, które nie stanowi dostawy towarów w rozumieniu art. 7, w tym również:

1. przeniesienie praw do wartości niematerialnych i prawnych, bez względu na formę, w jakiej dokonano czynności prawnej;
2. zobowiązanie do powstrzymania się od dokonania czynności lub do tolerowania czynności lub sytuacji;
3. świadczenie usług zgodnie z nakazem organu władzy publicznej lub podmiotu działającego w jego imieniu lub nakazem wynikającym z mocy prawa.

Stosownie do treści powołanych przepisów, każde świadczenie na rzecz osób fizycznych, osób prawnych lub jednostek organizacyjnych niemających osobowości prawnej, które nie stanowi dostawy towarów w rozumieniu art. 7, uznane jest na gruncie ustawy za usługę. Ta z kolei, w przypadku gdy jest odpłatna, podlega opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług.

Orzecznictwo Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości wskazuje, iż odpłatność ma miejsce wówczas, gdy:

• istnieje bezpośredni związek pomiędzy dostawą towarów lub świadczeniem usług a otrzymanym wynagrodzeniem będącym świadczeniem wzajemnym,
• dostawcę towarów lub usługodawcę łączy z odbiorcą stosunek prawny, z którego wynika obowiązek dostawy towarów lub świadczenia usług oraz wysokość wynagrodzenia (świadczenia wzajemnego) za dokonanie tych czynności,
• wynagrodzenie jest wyrażone w pieniądzu, co oznacza, że istnieje możliwość określenia ceny wyrażonej w pieniądzu w stosunku do świadczenia wzajemnego stanowiącego wynagrodzenie za dostawę towarów lub świadczenie usług.
  
  

Zatem stwierdzić należy, że kwotę należną (zapłatę) stanowi korzyść majątkowa, jaką podatnik uzyska lub ma uzyskać w związku z wykonaniem czynności opodatkowanej.

Z opisu sprawy wynika, że Wnioskodawca będący podatnikiem podatku od towarów i usług i członkiem grupy kapitałowej, ma zamiar zawrzeć z jednym z członków tej grupy – podatnikiem niemieckim – umowę, na podstawie której przejmie dług tego podmiotu względem innego członka grupy (spółki polskiej) z tytułu zawartych umów pożyczek. Wartość jaką zamierza przejąć Zainteresowany obejmuje kwotę długu w wysokości 5.995.408 Euro oraz 317.679 złotych, a także wartość odsetek od tych kwot, które zostaną naliczone do dnia przejęcia długu. Spółka będzie naliczać i pobierać odsetki od spółki niemieckiej, od kwoty przejętego długu.

Wnioskodawca poinformował, że przejęcie długu nastąpi na podstawie przepisu art. 519 Kodeksu cywilnego w trybie § 2 pkt 2, tj. poprzez zawarcie umowy między nim a spółką niemiecką za zgodą spółki polskiej.

Zgodnie z art. 519 § 1 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz. U. Nr 16, poz. 93 ze zm.), osoba trzecia może wstąpić na miejsce dłużnika, który zostaje z długu zwolniony (przejęcie długu).

Natomiast art. 519 § 2 ww. ustawy wskazuje, iż przejęcie długu może nastąpić:

1. przez umowę między wierzycielem a osobą trzecią za zgodą dłużnika; oświadczenie dłużnika może być złożone którejkolwiek ze stron;
2. przez umowę między dłużnikiem a osobą trzecią za zgodą wierzyciela;

oświadczenie wierzyciela może być złożone którejkolwiek ze stron; jest ono bezskuteczne, jeżeli wierzyciel nie wiedział, że osoba przejmująca dług jest niewypłacalna.

Wskazać należy, iż usługą jest takie świadczenie, w przypadku którego istnieje bezpośredni kontrahent, odbiorca świadczenia odnoszący z niego korzyść.

Pomiędzy spółką niemiecką a Zainteresowanym zostanie zawarta umowa, na mocy której dokona on przejęcia długu podmiotu niemieckiego względem spółki polskiej. W wyniku realizacji tej umowy, zbywca zostanie zwolniony z długu powstałego z tytułu umów pożyczek, a tym samym z konsekwencji zapłaty odsetek od kwoty długu, jakie powstają w związku z zawartymi umowami pożyczek.

Zainteresowany świadczyć będzie zatem na rzecz spółki niemieckiej usługę polegającą na uwolnieniu jej z ekonomicznego ciężaru spłaty długu wraz z odsetkami naliczanymi od jego wartości, stanowiącymi dodatkowe obciążenie finansowe tego podmiotu.

Jak wskazał Wnioskodawca, w związku z przejęciem przez niego długu, będzie naliczać i pobierać od spółki niemieckiej odsetki od kwoty przejętego długu.

W odniesieniu do każdej płatności pieniężnej rozpatrywać należy, czy nie stanowi ona otrzymanego wynagrodzenia za jakieś świadczenia wykonane przez dany podmiot. Jeśli można zidentyfikować takie świadczenie, to wówczas otrzymaną płatność należy potraktować jako wynagrodzenie za usługę. W przypadku więc, gdy podmiot płacący uzyskuje korzyść z pewnego rodzaju sytuacji, zobowiązanie takie podlega opodatkowaniu podatkiem VAT jako świadczenie usługi. W konsekwencji powinno być ono opodatkowane podatkiem VAT.

Wskazać tutaj należy, iż Europejski Trybunał Sprawiedliwości w wyroku w sprawie C-16/93 pomiędzy R. J. Tolsma a Inspecteur der Omzetbelasting Leeuwarden (Holandia) wskazał, iż świadczenie usług podlega opodatkowaniu wyłącznie wtedy, gdy istnieje związek prawny między usługodawcą i usługobiorcą, w ramach którego następuje świadczenie wzajemne, przy czym wynagrodzenie otrzymane przez usługodawcę stanowi wartość faktycznie przekazaną w zamian za usługi świadczone na rzecz usługobiorcy.

W przedmiotowej sprawie spełniony zostanie warunek odpłatności za czynności wykonywane przez Spółkę. W zamian za zwolnienie z długu spółka niemiecka zapłaci bowiem Zainteresowanemu wyrażoną w pieniądzu kwotę opiewającą na wartość odsetek od kwoty przejętego długu. Tym samym, pomiędzy stronami umowy istnieć będzie bezpośredni związek między wyświadczoną usługą a otrzymanym wynagrodzeniem będącym świadczeniem wzajemnym.

Mając na uwadze powołane powyżej przepisy stwierdzić należy, że pomiędzy Spółką a spółką niemiecką z tytułu umowy przejęcia długu dojdzie do odpłatnego świadczenia usługi, która podlegać będzie regulacjom ustawy o podatku od towarów i usług.

W przedmiotowej sprawie spełnione zostaną bowiem wszystkie przesłanki warunkujące uznanie czynności przejęcia długu za świadczenie usługi w rozumieniu art. 8 ust. 1 ustawy.

Art. 29 ust. 1 ustawy stanowi, iż podstawą opodatkowania jest obrót, z zastrzeżeniem ust. 2 21, art. 30-32, art. 119 oraz art. 120 ust. 4 i 5. Obrotem jest kwota należna z tytułu sprzedaży, pomniejszona o kwotę należnego podatku. Kwota należna obejmuje całość świadczenia należnego od nabywcy lub osoby trzeciej. Obrót zwiększa się o otrzymane dotacje, subwencje i inne dopłaty o podobnym charakterze mające bezpośredni wpływ na cenę (kwotę należną) towarów dostarczanych lub usług świadczonych przez podatnika, pomniejszone o kwotę należnego podatku.

Wskazać należy, że kwestia ceny uregulowana została w art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 5 lipca 2001 r. o cenach (Dz. U. Nr 97, poz. 1050 ze zm.), zgodnie z którym, ceną jest wartość wyrażona w jednostkach pieniężnych, którą kupujący jest obowiązany zapłacić przedsiębiorcy za towar lub usługę; w cenie uwzględnia się podatek od towarów i usług oraz podatek akcyzowy, jeżeli na podstawie odrębnych przepisów sprzedaż towaru (usługi) podlega obciążeniu podatkiem od towarów i usług oraz podatkiem akcyzowym.

Przepisy ustawy nie ograniczają podatnika w swobodzie ustalania ceny. Zgodnie z przepisami ustawy o swobodzie działalności gospodarcze, strony transakcji same ustalają wartość sprzedanych towarów czy świadczonych usług.

Zatem w przedmiotowej sprawie odsetki od kwoty przejętego długu, które będzie otrzymywał Wnioskodawca od spółki niemieckiej, stanowić będą wynagrodzenie za świadczoną usługę.

Mając na uwadze powyższe ustalenia stwierdzić należy, że planowana czynność przejęcia długu spółki niemieckiej przez Zainteresowanego, w świetle przepisów ustawy o podatku od towarów i usług stanowić będzie odpłatne świadczenie usługi mieszczące się w katalogu art. 5 ustawy.

Interpretacja dotyczy zdarzenia przyszłego przedstawionego przez Wnioskodawcę i stanu prawnego obowiązującego w dniu wydania interpretacji.

W niniejszej interpretacji załatwiono wniosek w części dotyczącej podatku od towarów i usług w zakresie odpłatnego świadczenia usługi. Natomiast w zakresie podatku dochodowego od osób prawnych wydane zostanie odrębne rozstrzygnięcie.

Stronie przysługuje prawo do wniesienia skargi na niniejszą interpretację przepisów prawa podatkowego z powodu jej niezgodności z prawem. Skargę wnosi się do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu, ul. Ratajczaka 10/12, 61-815 Poznań po uprzednim wezwaniu na piśmie organu, który wydał interpretację w terminie 14 dni od dnia, w którym skarżący dowiedział się lub mógł się dowiedzieć o jej wydaniu – do usunięcia naruszenia prawa (art. 52 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). Skargę do WSA wnosi się (w dwóch egzemplarzach – art. 47 ww. ustawy) w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia odpowiedzi organu na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa, a jeżeli organ nie udzielił odpowiedzi na wezwanie, w terminie sześćdziesięciu dni od dnia wniesienia tego wezwania (art. 53 § 2 ww. ustawy).

Skargę wnosi się za pośrednictwem organu, którego działanie lub bezczynność są przedmiotem skargi (art. 54 § 1 ww. ustawy) na adres: Izba Skarbowa w Poznaniu, Biuro Krajowej Informacji Podatkowej w Lesznie, ul. Dekana 6, 64-100 Leszno.

Referencje