W przedmiotowym wniosku został przedstawiony następujący stan faktyczny.

Wyrokami Sądu Rejonowego oraz Sądu Okręgowego została zmniejszona kwota jaką Wnioskodawczyni powinna otrzymać za wykonane prace remontowo-budowlane od kontrahenta. Należność za wykonane przez Zainteresowaną prace remontowo-budowlane została zmniejszona z powodu nałożenia na nią przez kontrahenta kary umownej, która została skompensowana z przysługującą jej wobec kontrahenta wierzytelnością.

Wnioskodawczyni z uwagi na to, że wcześniej wystawiła faktury na całość wykonanych prac, zwróciła się do kontrahenta z wnioskiem o akceptację faktur korygujących wystawionych na kwoty zgodne z ww. prawomocnymi wyrokami sądu, a więc zmniejszających jej należność od kontrahenta o kwotę nałożonej kary umownej. Kontrahent kategorycznie odmówił zaakceptowania faktur VAT korygujących.

W związku z powyższym zadano następujące pytania.

Czy są podstawy prawne do zmniejszenia podatku VAT należnego o faktury korygujące oraz czy jest podstawa do wystawienia faktur VAT korygujących?

Zdaniem Wnioskodawczyni, przysługuje jej prawo do wystawienia faktur korygujących oraz odpowiedniego zmniejszenia podatku VAT należnego, pomimo tego, że kontrahent odmówił zaakceptowania wystawionych faktur korygujących.

W świetle obowiązującego stanu prawnego stanowisko Wnioskodawczyni w sprawie oceny prawnej przedstawionego stanu faktycznego uznaje się za nieprawidłowe.

Zgodnie z art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług, (Dz. U. Nr 54, poz. 535 ze zm.), zwanej dalej ustawą, opodatkowaniu ww. podatkiem podlegają odpłatna dostawa towarów i odpłatne świadczenie usług na terytorium kraju.

Przez dostawę towarów, w myśl art. 7 ust. 1 ustawy, rozumie się przeniesienie prawa do rozporządzania towarami jak właściciel (...).

Natomiast zgodnie z art. 8 ust. 1 ustawy, przez świadczenie usług, o którym mowa w art. 5 ust. 1 pkt 1, rozumie się każde świadczenie na rzecz osoby fizycznej, osoby prawnej lub jednostki organizacyjnej niemającej osobowości prawnej, które nie stanowi dostawy towarów w rozumieniu art. 7, w tym również:

1. przeniesienie praw do wartości niematerialnych i prawnych, bez względu na formę, w jakiej dokonano czynności prawnej,
2. zobowiązanie do powstrzymania się od dokonania czynności lub do tolerowania czynności lub sytuacji,
3. świadczenie usług zgodnie z nakazem organu władzy publicznej lub podmiotu działającego w jego imieniu lub nakazem wynikającym z mocy prawa.

Wobec powyższego należy stwierdzić, że każde świadczenie niebędące dostawą towarów polegające na działaniu, zaniechaniu lub tolerowaniu czyjegoś zachowania stanowi co do zasady usługę w rozumieniu ustawy o podatku od towarów i usług. Niemniej muszą być przy tym spełnione następujące warunki:

1. w następstwie zobowiązania, w wykonaniu którego usługa jest świadczona, druga strona (wierzyciel/nabywca) jest bezpośrednim beneficjentem świadczenia,
2. świadczonej usłudze odpowiada świadczenie wzajemne ze strony nabywcy (wynagrodzenie).

Należy podkreślić, iż oba ww. warunki winny być spełnione łącznie, aby świadczenie podlegało, jako usługa, opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług.

Aby dana czynność (dostawa towarów czy też usługa) podlegała opodatkowaniu podatkiem VAT musi istnieć bezpośredni związek o charakterze przyczynowym, pomiędzy świadczoną usługą, a otrzymanym świadczeniem wzajemnym, w ten sposób, że zapłacone kwoty stanowią rzeczywiste wynagrodzenie za wyodrębnioną usługę świadczoną w ramach stosunku prawnego lub dochodzi do wymiany świadczeń wzajemnych. Otrzymana zapłata powinna być konsekwencją wykonania świadczenia. Wynagrodzenie musi być należne za wykonanie tego świadczenia.

Zgodnie z przepisem art. 29 ust. 1 ustawy, podstawą opodatkowania jest obrót, z zastrzeżeniem ust. 2-22, art. 30-32, art. 119 oraz art. 120 ust. 4 i 5. Obrotem jest kwota należna z tytułu sprzedaży, pomniejszona o kwotę należnego podatku. Kwota należna obejmuje całość świadczenia należnego od nabywcy. Obrót zwiększa się o otrzymane dotacje, subwencje i inne dopłaty o podobnym charakterze mające bezpośredni wpływ na cenę (kwotę należną) towarów dostarczanych lub usług świadczonych przez podatnika, pomniejszone o kwotę należnego podatku.

W myśl art. 29 ust. 4 ustawy, obrót zmniejsza się o kwoty udokumentowanych, prawnie dopuszczalnych i obowiązkowych rabatów (bonifikat, opustów, uznanych reklamacji i skont) i o wartość zwróconych towarów, zwróconych kwot nienależnych w rozumieniu przepisów o cenach oraz zwróconych kwot dotacji, subwencji i innych dopłat o podobnym charakterze, a także kwot wynikających z dokonanych korekt faktur.

Art. 106 ust. 1 ustawy określa, iż podatnicy, o których mowa w art. 15, są obowiązani wystawić fakturę stwierdzającą w szczególności dokonanie sprzedaży, datę dokonania sprzedaży, cenę jednostkową bez podatku, podstawę opodatkowania, stawkę i kwotę podatku, kwotę należności oraz dane dotyczące podatnika i nabywcy (...).

Zasady wystawiania faktur korygujących regulują przepisy § 16 i § 17 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 25 maja 2005 r. w sprawie zwrotu podatku niektórym podatnikom, zaliczkowego zwrotu podatku, wystawiania faktur, sposobu ich przechowywania oraz listy towarów i usług, do których nie mają zastosowania zwolnienia od podatku od towarów i usług (Dz. U. Nr 95, poz. 798 ze zm.). Z przepisów tych wynika, że faktura korygująca winna zostać wystawiona w przypadku, gdy po wystawieniu faktury pierwotnej:

• udzielono rabatów określonych w art. 29 ust. 4 ustawy,
• dokonano zwrotu sprzedawcy towarów oraz zwrotu nabywcy kwot nienależnych, o których mowa w art. 29 ust. 4 ustawy,
• dokonano zwrotu nabywcy zaliczek, przedpłat, zadatków lub rat, podlegających opodatkowaniu,
• podwyższono cenę,
• stwierdzono pomyłkę w cenie, stawce lub kwocie podatku bądź w jakiejkolwiek innej pozycji faktury.

Faktura korygująca nie dokumentuje odrębnego, niezależnego zdarzenia gospodarczego, lecz odnosi się ściśle do stanu zaistniałego w przeszłości. Celem wystawienia faktury korygującej jest doprowadzenie faktury pierwotnej do stanu odpowiadającego rzeczywistości.

Kara umowna to instytucja mająca za zadanie zabezpieczenie interesów nabywcy towarów bądź usług w razie nienależytego wykonania umowy. Zagadnienie kar umownych regulują przepisy ustawy z dnia 18 maja 1964 r. Kodeks cywilny (Dz. U. Nr 16, poz. 93 ze zm.) Dział II "Skutki niewykonania zobowiązań". Art. 483 § 1 Kodeksu cywilnego stanowi, iż można zastrzec w umowie, że naprawienie szkody wynikłej z niewykonania lub nienależytego wykonania zobowiązania niepieniężnego nastąpi przez zapłatę określonej sumy (kara umowna).

W świetle powyższego kara umowna stanowi tytuł odrębnego zobowiązania; nie stanowi tym samym elementu kalkulacyjnego ceny świadczonej usługi.

Zatem dopóki kara umowna nosi cechy odszkodowania i nie można jej przypisać cech wynagrodzenia za świadczenie usług, dopóty nie można mówić o czynności opodatkowanej podatkiem od towarów i usług.

Czynności niepodlegające opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług (m.in. kary umowne) dokumentuje się zwykłymi rachunkami, notami księgowymi lub innymi dowodami księgowymi zewnętrznymi w rozumieniu ustawy o rachunkowości.

Z opisanego we wniosku stanu faktycznego wynika, że Zainteresowana została obciążona przez swojego kontrahenta karą umowną z tytułu nieterminowego wykonania zobowiązania. Przedmiotowa kara została skompensowana z przysługującą Wnioskodawczyni od kontrahenta należnością za wykonane usługi budowlano-montażowe.

Następnie Wnioskodawczyni z uwagi na to, że wcześniej wystawiła faktury na całość wykonanych prac, zwróciła się do kontrahenta z wnioskiem o akceptację faktur korygujących wystawionych na kwoty zgodne z ww. prawomocnymi wyrokami sądu, a więc zmniejszających jej należność od kontrahenta o kwotę nałożonej kary umownej.

Biorąc pod uwagę powyższe przepisy stwierdzić należy, że kara umowna, którą kontrahent obciążył Wnioskodawczynię stanowi rekompensatę za poniesione przez niego ewentualne straty i nie mieści się w katalogu czynności podlegających opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług, wymienionych w art. 5 ust. 1 ustawy o podatku od towarów i usług.

W przedmiotowej sprawie, brak jest zatem podstaw by naliczoną karę umowną traktować jak zmniejszający podstawę opodatkowania rabat, nie zachodzą też pozostałe przypadki, wskazane w art. 29 ust. 4 ustawy, dopuszczające możliwość obniżenia obrotu, a tym samym, również kwoty podatku należnego. Podkreślić należy, że Zainteresowana nie może wystawić do faktur VAT dokumentujących świadczenie usług budowlano-montażowych, faktur korygujących - obniżających podstawę opodatkowania oraz kwotę podatku należnego - o kwotę kary umownej, ponieważ świadczenie usług i kara umowna są to dwa odrębne stosunki prawne. Wystawione przez Zainteresowaną faktury VAT dokumentują wynagrodzenie (cenę) za wykonanie usług budowlano-montażowych, z kolei kara, którą kontrahent obciążył Zainteresowaną nie stanowi elementu kalkulacyjnego ceny tych usług jest natomiast sankcją za niewykonanie lub niewłaściwe wykonanie zobowiązania wynikającą z umowy zawartej między kontrahentami.

Interpretacja dotyczy zaistniałego stanu faktycznego przedstawionego przez Wnioskodawczynię i stanu prawnego obowiązującego w dacie zaistnienia zdarzenia w przedstawionym stanie faktycznym.

Dodatkowo informuje się, że w niniejszej interpretacji załatwiono wniosek w części dotyczącej przedstawionego stanu faktycznego odnośnie podatku od towarów i usług w zakresie prawa do obniżenia podatku należnego w związku z nałożoną karą umowną. Natomiast w zakresie pytania dotyczącego obniżenia przychodów w podatku dochodowym od osób fizycznych zostało wydane odrębne rozstrzygnięcie nr ILPB1/415-457/08-4/AG w dniu 26 września 2008 r.

Stronie przysługuje prawo do wniesienia skargi na niniejszą interpretację przepisów prawa podatkowego z powodu jej niezgodności z prawem. Skargę wnosi się do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, ul. Jasna 2/4, 00-013 Warszawa po uprzednim wezwaniu na piśmie organu, który wydał interpretację w terminie 14 dni od dnia, w którym skarżący dowiedział się lub mógł się dowiedzieć o jej wydaniu - do usunięcia naruszenia prawa (art. 52 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). Skargę do WSA wnosi się (w dwóch egzemplarzach - art. 47 ww. ustawy) w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia odpowiedzi organu na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa, a jeżeli organ nie udzielił odpowiedzi na wezwanie, w terminie sześćdziesięciu dni od dnia wniesienia tego wezwania (art. 53 § 2 ww. ustawy).

Nadmienia się, iż zgodnie z przepisem § 1 pkt 1 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 28 sierpnia 2008 r. w sprawie przekazania rozpoznawania innym wojewódzkim sądom administracyjnym niektórych spraw z zakresu działania ministra właściwego do spraw finansów publicznych, Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych oraz Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego (Dz. U. Nr 163, poz. 1016), rozpoznawanie spraw z zakresu działania ministra właściwego do spraw finansów publicznych dotyczących wydawania w indywidualnych sprawach pisemnych interpretacji przepisów prawa podatkowego (interpretacje indywidualne), o których mowa w art. 14b ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (t. j. Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60, ze zm.), przekazuje się wojewódzkim sądom administracyjnym, na których obszarze właściwości strona skarżąca zamieszkuje lub ma siedzibę. Powyższe rozporządzenie, zgodnie z brzmieniem § 3, wchodzi w życie po upływie 30 dni od dnia ogłoszenia, tj. z dniem 11 października 2008 r.

W związku z powyższym tut. Organ informuje, że jeżeli skarga na niniejszą interpretację będzie składana po dniu 10 października 2008 r., właściwym do jej rozpoznania będzie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, ul. Ratajczaka 10/12, 61-815 Poznań.

Skargę wnosi się za pośrednictwem organu, którego działanie lub bezczynność są przedmiotem skargi (art. 54 § 1 ww. ustawy) na adres: Izba Skarbowa w Poznaniu, Biuro Krajowej Informacji Podatkowej w Lesznie, ul. Dekana 6, 64-100 Leszno.

Referencje