Pytanie:

Czy w przypadku sprzedaży części przedsiębiorstwa nie sporządzającego samodzielnie bilansu należy naliczyć podatek należny w wysokości 22% od całej wartości transakcji czy też należy traktować każdy składnik majątkowy jako odrębny towar ( tj. każdy składnik majątkowy będący w ewidencji księgowej) i ustalić należny podatek dla każdego takiego towaru odrębnie korzystając ze zwolnień jeśli dla danego składnika majątkowego takie zwolnienie może być zastosowane zgodnie z odpowiednimi postanowieniami ustawy o podatku VAT.

Podany we wniosku stan faktyczny jest następujący: Firma zamierza sprzedać część przedsiębiorstwa, którą stanowi oczyszczalnia ścieków. Przedmiotem sprzedaży będą budynki, budowle, prawo wieczystego użytkowania gruntów, sprzęt techniczny (pompy, agregaty do pomp, transformatory energii), środki transportu oraz pozostałe drobne wyposażenie. W tej części przedsiębiorstwa są zatrudnieni pracownicy, których Spółka zamierza przekazać nabywcy zgodnie z art. 231 Kodeksu Pracy. Dla tej części przedsiębiorstwa Spółka nie sporządza odrębnego bilansu. Wątpliwość powstaje, w jaki sposób określić podstawę do naliczenia podatku należnego VAT dla tej transakcji. Ustawa o podatku VAT wyłącza z tego podatku sprzedaż przedsiębiorstwa samodzielnie sporządzającego bilans. Spółka zastanawia się zatem czy istnieje pojęcie przedsiębiorstwa niesporządzającego samodzielnie bilansu i jakie to może mieć skutki w aspekcie podatku VAT. Czy przypadkiem interpretacje ustawy o podatku VAT nie wskazują na to, że jeśli przedmiotem sprzedaży jest zespół składników majątkowych to można to potraktować jako sprzedaż przedsiębiorstwa nie sporządzającego samodzielnie bilansu, co jest traktowane jako zawierające się w definicji "towar" i wobec tego w całości stanowi podstawę naliczenia podatku należnego, jako towar. Dodatkową wątpliwość powoduje fakt, iż Spółka chce skorzystać z art. 231 Kodeksu Pracy i przekazać nowemu nabywcy pracowników na mocy tego artykułu. Co prawda ustawodawca określił, iż przepisy tego artykułu stosuje się również w przypadku przekazania składników majątkowych, ale określenie to nie jest jednoznaczne. Spółka nie znajduje bowiem definicji " składnik majątkowy".

Pytanie Wnioskodawcy: Czy w przypadku sprzedaży części przedsiębiorstwa nie sporządzającego samodzielnie bilansu należy naliczyć podatek należny w wysokości 22% od całej wartości transakcji czy też należy traktować każdy składnik majątkowy jako odrębny towar ( tj. każdy składnik majątkowy będący w ewidencji księgowej) i ustalić należny podatek dla każdego takiego towaru odrębnie korzystając ze zwolnień jeśli dla danego składnika majątkowego takie zwolnienie może być zastosowane zgodnie z odpowiednimi postanowieniami ustawy o podatku VAT.

Stanowisko Wnioskodawcy co do oceny tego stanu faktycznego: W ocenie Spółki w powyższej sprawie stosuje się następujące przepisy prawa podatkowego: Ustawa z dnia 11 marca 2004 roku o podatku od towarów i usług art. 5 ust. 1, który mówi, że opodatkowaniu podlega odpłatna dostawa towarów i odpłatne świadczenie usług. Zdaniem Spółki sprzedaż części przedsiębiorstwa nie sporządzającego samodzielnie bilansu oznacza sprzedaż poszczególnych składników majątku. Każdy poszczególny składnik majątku jest odpłatną dostawą towaru, dlatego też do odpowiedniego składnika powinniśmy zastosować odpowiednią stawkę podatku VAT. Biorąc pod uwagą art. 43 ust 1 pkt 2: który stanowi iż zwalnia się od podatku, dostawę towarów używanych, pod warunkiem, że w stosunku do tych towarów nie przysługiwało dokonującemu ich dostawy prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego, dla środków zakupionych przez obowiązywaniem podatku VAT w Polsce czyli przed 5 lipca 1993, zastosujemy stawkę "zwolniony", natomiast dla środków zakupionych po wejściu ustawy o VAT, oraz zgodnie z nową ustawą z dnia 11 marca 2004 roku zastosujemy odpowiednią stawkę VAT, uwzględniając możliwość obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego przy zakupie tych środków trwałych. W transakcji tej Spółka musi również uwzględnić postanowienia ustawy o podatku od czynności cywilnoprawnych dla składników będącymi nieruchomościami, a w stosunku do których zastosowano zwolnienie od podatku VAT.

Ocena prawna stanowiska Wnioskodawcy w przedstawionym stanie faktycznym i prawnym:

Zgodnie z art. 6 pkt 1 ustawy z dnia 11.03.2004 r o podatku od towarów i usług (Dz.U Nr 54, poz 535 z późniejszymi zmianami) przepisów ustawy nie stosuje się do transakcji zbycia przedsiębiorstwa lub zakładu (oddziału) samodzielnie sporządzającego bilans. Ustawa o VAT nie określa definicji pojęcia przedsiębiorstwo. Przedmiotową definicję zawiera art. 55 #185; k.c., zgodnie z którym przedsiębiorstwo jest zorganizowanym zespołem składników materialnych i niematerialnych przeznaczonym do prowadzenia działalności gospodarczej, obejmującym w szczególności:1. oznaczenie indywidualizujące przedsiębiorstwo lub jego wyodrębnione części (nazwa przedsiębiorstwa),2. własność nieruchomości lub ruchomości, w tym urządzeń, materiałów, towarów i wyrobów oraz inne prawa rzeczowe do nieruchomości lub ruchomości, 3.prawa wynikające z umów najmu i dzierżawy nieruchomości lub ruchomości oraz prawa do korzystania z nieruchomości lub ruchomości wynikające z innych stosunków prawnych, 4.wierzytelności, prawa z papierów wartościowych i środki pieniężne,5. koncesje, licencje i zezwolenia,6. patenty i inne prawa własności przemysłowej,7. majątkowe prawa autorskie i majątkowe prawa pokrewne,8. tajemnice przedsiębiorstwa,9. księgi i dokumenty związane z prowadzeniem działalności gospodarczej. Przedsiębiorstwo w cytowanym powyżej art.55 #185; k.c. ujęte zostało w znaczeniu przedmiotowym i charakteryzuje się oderwaniem od podmiotu, któremu przysługują prawa i obowiązki składające się na przedsiębiorstwo. W związku z powyższym o tym, czy nastąpiło zbycie przedsiębiorstwa decydują każdorazowo okoliczności faktyczne związane z konkretną transakcją sprzedaży, a ocena ta powinna być przeprowadzona przede wszystkim z punktu widzenia sprzedawcy. Bowiem w cytowanym powyżej przepisie ustawy o podatku od towarów i usług sformułowanie "zbycie przedsiębiorstwa" odnosi się do formy organizacyjnej związanej z funkcjonowaniem przedsiębiorstwa istniejącego w chwili sprzedaży. Z orzecznictwa Sądu Najwyższego i Naczelnego Sądu Administracyjnego wynika, że każda z transakcji dotyczących zbycia przedsiębiorstwa lub też jego poszczególnych składników musi być oceniona in concreto, bowiem jedynie konkretne okoliczności decydować będą o zakwalifikowaniu danej transakcji jako zbycie przedsiębiorstwa (które nie podlega opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług ) lub też jako zbycie składników majątkowych ( opodatkowanych tym podatkiem ). Należy zauważyć, iż ustawodawca w przepisie 55 #185; k.c. wskazał jakiego rodzaju elementy wchodzą w skład kompleksu składników materialnych i niematerialnych, przeznaczonych do realizacji określonych zadań gospodarczych, czyli przedsiębiorstwa, które może być przedmiotem czynności prawnej. Jednocześnie należy nadmienić, iż ustawodawca w art. 6 pkt 1 powyższej ustawy wskazując, iż jej przepisów nie stosuje się do transakcji zbycia przedsiębiorstwa lub zakładu samodzielnie sporządzającego bilans nie zdefiniował, co należy rozumieć pod pojęciem "transakcji zbycia". Uwzględniając zakres przedmiotowy ustawy o podatku od towarów i usług w ocenie tutejszego organu pojęcie to należy rozumieć w sposób zbliżony do pojęcia "dostawa towarów" w ujęciu art. 7 ust.1 niniejszej ustawy tzn. zbycia przedsiębiorstwa lub zakładu, oddziału samodzielnie sporządzającego bilans obejmuje wszelkie czynności w ramach których, następuje przeniesienie prawa do rozporządzania przedmiotem tych czynności, jak właściciel np. sprzedaż, zamianę, darowiznę, przeniesienie własności w formie wkładu pieniężnego (aportu). Jak wynika z powyższego, składniki materialne i niematerialne wchodzące w skład przedsiębiorstwa pozostają ze sobą we wzajemnych relacjach w ten sposób, iż można mówić o nich jako zespole, a nie o zbiorze pewnych elementów, których jedyną cechą wspólną jest to, że są one własnością jednego podmiotu.

W ustawie o VAT brak jest również definicji "zorganizowanej części przedsiębiorstwa", którą zawiera natomiast ustawa z dnia 15 lutego 1992r. o podatku dochodowym od osób prawnych (jednolity tekst: Dz.U. z 2000r Nr 54, poz. 654 z późniejszymi zmianami). Zgodnie z art. 4a ust. 4 tej ustawy, zorganizowana część przedsiębiorstwa to organizacyjnie i finansowo wyodrębniony w istniejącym przedsiębiorstwie zespół składników materialnych i niematerialnych, w tym zobowiązania, przeznaczonych do realizacji określonych zadań gospodarczych, który zarazem mógłby stanowić niezależne przedsiębiorstwo samodzielnie realizujące te zadania. Jednocześnie Naczelnik tut. organu podatkowego stwierdza, że przepisy prawa podatkowego nie ingerują w kwestię uznania danej transakcji jako transakcji sprzedaży przedsiębiorstwa - decyzję w tym zakresie podejmuje sprzedawca na podstawie okoliczności faktycznych związanych z konkretną transakcją sprzedaży. Jednocześnie Strona stwierdziła iż przedmiotem transakcji jest część przedsiębiorstwa nie sporządzającego samodzielnie bilansu, która to nie jest wyłączona z opodatkowania podatkiem od towarów i usług na podstawie art. 6 ustawy o VAT. Zdaniem Spółki sprzedaż części przedsiębiorstwa nie sporządzającego samodzielnie bilansu oznacza sprzedaż poszczególnych składników majątku, sprzedaż każdego poszczególnego składniku majątku jest zatem odpłatną dostawą towaru, dlatego też do odpowiedniego składnika majątku należy zastosować odpowiednią stawkę podatku VAT. Zgodnie z art. 5 ust.1 pkt 1 ustawy o podatku od towarów i usług, opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług podlega odpłatna dostawa towarów i odpłatne świadczenie usług na terytorium kraju. W myśl art. 7 ust.1 ustawy o VAT, przez dostawę towarów, o której mowa w art. 5 ust.1 pkt 1, rozumie się przeniesienie prawa do rozporządzania towarami jak właściciel. Stosownie zaś do art. 8 ust.1 w/w ustawy, przez świadczenie usług, o którym mowa w art. 5 ust.1 pkt 1, rozumie się każde świadczenie na rzecz osoby fizycznej, osoby prawnej lub jednostki organizacyjnej niemającej osobowości prawnej, które nie stanowi dostawy towarów w rozumieniu art. 7, w tym również: przeniesienie praw do wartości niematerialnych i prawnych, bez względu na formę, w jakiej dokonano czynności prawnej; zobowiązanie do powstrzymania się od dokonania czynności lub do tolerowania czynności lub sytuacji; świadczenie usług zgodnie z nakazem organu władzy publicznej lub podmiotu działającego w jego imieniu lub nakazem wynikającym z mocy prawa. Jednocześnie zgodnie z art. 29 ust. 1 ustawy o podatku od towarów i usług, podstawą opodatkowania jest obrót, z zastrzeżeniem ust. 2-22, art. 30-32, art. 119 oraz art. 120 ust.4. Obrotem jest kwota należna z tytułu sprzedaży, pomniejszona o kwotę należnego podatku. Kwota należna obejmuje całość świadczenia należnego od nabywcy. Obrotem jest także otrzymana dotacja, subwencja i inna dopłata o podobnym charakterze związana z dostawą lub świadczeniem usług

Biorąc powyższe pod uwagę, Naczelnik Trzeciego Mazowieckiego Urzędu Skarbowego w Radomiu stwierdza, iż sprzedaż poszczególnych składników wchodzących w skład zorganizowanej części przedsiębiorstwa winna być rozpatrywana odrębnie i podlegać opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług w oparciu o art. 5 ust.1 pkt 1 ustawy o VAT jako dostawa towarów albo świadczenie usług w zależności od charakteru w/w składników, stanowiących przedmiot opisywanej przez Stronę transakcji, przy zastosowaniu odpowiednich dla poszczególnych składników stawek i zwolnień podatkowych. Zgodnie z art. 43 ust. 1 pkt 2 ustawy o podatku od towarów i usług zwalnia się od podatku dostawę towarów używanych, z zastrzeżeniem pkt 10, pod warunkiem że w stosunku do tych towarów nie przysługiwało dokonującemu ich dostawy prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego; zwolnienie dotyczy również używanych budynków i budowli lub ich części, będących przedmiotem umowy najmu, dzierżawy lub innych umów o podobnym charakterze; Stosownie do art. 43 ust. 2 ustawy o VAT przez towary używane, o których mowa w ust. 1 pkt 2, rozumie się: 1) budynki i budowle lub ich części - jeżeli od końca roku, w którym zakończono budowę tych obiektów, minęło co najmniej 5 lat; 2) pozostałe towary, z wyjątkiem gruntów, których okres używania przez podatnika dokonującego ich dostawy wyniósł co najmniej pół roku. Natomiast podstawą opodatkowania jest kwota należna (pomniejszona o kwotę należnego podatku) z tytułu sprzedaży, obejmująca całość świadczenia należnego od nabywcy.

Referencje