Pytanie:

Czy opłaty roczne z tyt. użytkowania wieczystego gruntów, ustanowionego przed 1 maja 2004r., które będą pobierane w 2007r. i w latach następnych przez Starostwo Powiatowe w X podlegają podatkowi od towarów i usług, na podstawie ustawy z dnia 11 marca 2004r. ( Dz. U. Nr 54, poz.535 ze zm. ).

uznaje za prawidłowe stanowisko Starostwa Powiatowego zawarte we wniosku złożonym dnia x 2007r. dotyczące opodatkowania podatkiem od to-warów i usług opłat rocznych z tytułu użytkowania wieczystego gruntów Skarbu Państwa.

Stan faktyczny: Starosta jako reprezentant Skarbu Państwa pobiera opłaty roczne z tytułu przekazania w użytkowanie wieczyste nieruchomości grunto-wych należących do Skarbu Państwa - art. 23 ust.1 oraz art.71 ust.1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami ( tekst jednolity: Dz. U. z 2004r. Nr 261, poz. 2603 ze zm. ) zadanie to Starosta wykonuje przy pomocy Starostwa Powiatowego w X. Opłaty z tyt. użytkowania wieczystego stanowią dochód budżetu państwa, przy czym zgodnie z art.23 ust.3 ustawy o gospodarce nieruchomościami dochodem budżetu powiatu jest 25% udziału we wpływach związanych z gospodarowaniem mieniem Skarbu Państwa. Wszyscy użytkownicy wieczyści nieruchomości Skarbu Państwa znajdujących się na terenie Powiatu nabyli prawo użytkowania przed dniem 1 maja 2004r. Przeważająca część użytkowników uregulowała opłaty z tytułu użytkowania wieczystego gruntu za 2007r. w terminie do dnia 31 marca 2007r. , co jest zgodne z przepisami ustawy o gospodarce nieruchomościami.

Stanowisko podatnika: Do zagadnienia opodatkowania użytkowania wieczystego odniósł się Naczelny Sąd Administracyjny, który w uchwale z dnia 8 stycznia 2007r. (sygn. I FPS 1/06 ) stwierdził, że umowy użytkowania wieczystego zawarte przed 1 maja 2004r. nie podlegają podatkowi od towarów i usług. Uwzględniając przedstawione wyżej okoliczności zdaniem składającego wniosek opłaty roczne z tyt. użytkowania wieczystego gruntów, ustanowionego przed 1 maja 2004r., które będą pobierane w 2007r. i latach następnych przez Starostwo Powiatowe w X nie podlegają podatkowi od towarów i usług, na podstawie ustawy z dnia 11 marca 2004r. o podatku od towarów i usług ( Dz. U. Nr 54, poz.535 ze zm. ) W związkuz tym należy zaprzestać naliczania i odprowadzania podatku od towarów i usług z tyt. opłat za wieczyste użytkowanie gruntu wpłacanych w 2007r. Odnosi się to zarówno do użytkowników wieczystych, którym nie zmieniono wysokości opłat za użytkowanie wieczyste, jak i do użytkowników którym wysokość opłaty uległa zwiększeniu po 1 maja 2004r . Sposób postępowania w przypadku tych grup użytkowników wieczystych powinien być zgodny z wyżej przedstawionym.

Prawo użytkowania wieczystego jest prawem rzeczowym, którego treść i granice określone zostały zasadniczo w przepisach Kodeksu cywilnego oraz ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami ( Dz. U. z 2004r. , Nr 261, poz. 2603 ze zm.). Zgodnie z art. 232 Kodeksu cywilnego, grunty stanowiące własność Skarbu Państwa, a położone w granicach administracyjnych miast oraz grunty Skarbu Państwa położone poza tymi granicami, lecz włączone do planu zagospodarowania przestrzennego miasta i przekazane do realizacji zadań jego gospodarki, a także grunty stanowiące własność gmin lub ich związków, mogą być oddawane w użytkowanie wieczyste osobom fizycznym i osobom prawnym. Artykuł 7 ust. 1 ustawy z dnia 11 marca 2004r. o podatku do towarów i usług ( Dz. U. nr 54, poz. 535 ze zm. ), mówi, że przez dostawę towarów rozumie się co do zasady przeniesienie prawa do rozporządzania towarami jak właściciel. Zgodnie więc z art. 5 ust.1 pkt 1 wyżej cytowanej ustawy czynność ta podlega opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług. W przypadku oddania w użytkowanie wieczyste nieruchomości gruntowych, obowiązek podatkowy powstaje z chwilą upływu terminu płatności poszczególnych opłat pobieranych z tego tytułu - § 3a rozporządzenia Ministra finansów z dnia 27 kwietnia 2004r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o podatku od towarów i usług ( Dz. U. Nr 97, poz. 970 i Dz. U. Nr 154, poz. 1541 ), co oznacza iż generalnie opłaty z tego tytułu podlegają opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług.

Mając na względzie specyfikę instytucji użytkowania wieczystego, a także specyfikę opłat pobieranych z tytułu oddania gruntu w użytkowanie wieczyste, należy uznać, że opłaty wniesione przed 1 maja 2004r. nie podlegają opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług.

Natomiast opłaty roczne wnoszone od umów zawartych po 1 maja 2004r. z tytułu użytkowania wieczystego podlegają podatkowi od towarów i usług zgodnie z przepisami ustawy o podatku od towarów i usług.

Stanowisko takie zajął również w uchwale z dnia 08 stycznia 2007r. skład siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego, zauważając, że użytkowanie wieczyste stanowi wprawdzie prawo na rzeczy cudzej, ale daje użytkownikowi wieczystemu uprawnienia do dysponowania rzeczą w sposób zbliżony do właściciela. I tym w istotny sposób różni się od ograniczonych praw rzeczowych. W ocenie sądu stanowi ono pośrednie ogniwo pomiędzy tymi prawami, a własnością. Naczelny Sąd Administracyjny zwrócił uwagę, że po wejściu w życie ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami, a także zmianach przepisów Kodeksu cywilnego, dotyczących tego prawa, nabrało ono bardziej uniwersalnego charakteru o treści bardziej jeszcze zbliżonej do prawa własności niż miało to miejsce wcześniej. Wyrazem tego jest z jednej strony rozszerzenie zarówno przed-miotu użytkowania wieczystego, jak i kręgu użytkowników wieczystych, a także uwolnienie zawarcia umowy o użytkowanie wieczyste od całego bagażu czynności o charakterze administracyjno-prawnym i przesądzenie w ten sposób jego cywilno-prawnego charakteru. Przepisy prawa cywilnego kształtujące uprawnienia użytkownika wieczystego na wzór uprawnień właściciela, jak również długi czas trwania użytkowania wieczystego przemawiają zdaniem NSA za uznaniem, że oddanie gruntu w użytkowanie wieczyste stanowi przeniesienie prawa do rozporządzania tym gruntem jak właściciel. Definicja dostawy towaru, zawarta w art. 7 ust. 1 ustawy o podatku od towarów i usług, w sposób celowy została oderwana od pojęcia przeniesienia własności w cywilistycznym tego słowa znaczeniu. Zgodnie z art. 5 (1) VI Dyrektywy Rady Unii Europejskiej dostawa towarów oznacza przeniesienie prawa do dysponowania rzeczą jak właściciel, i należy ją rozumieć szeroko, analizując przy klasyfikacji danego zdarzenia gospodarczego ekonomiczną istotę transakcji, a nie jej charakter prawny. Przyjęcie definicji dostawy towarów, ograniczonej wyłącznie do transakcji, na skutek których dochodzi do przeniesienia prawa własności, prowadziłoby do zawężenia zakresu opodatkowania tym podatkiem, względnie do uznania transakcji o charakterze bardzo zbliżonym do dostawy towarów za świadczenie usług. W związku z tym, mając na uwadze szerokie, ekonomiczne, a nie cywilistyczne rozumienie pojęcia przeniesienie prawa do rozporządzenia towarami jak właściciel, sąd uznał, że oddanie gruntu w użytkowanie wieczyste stanowi dostawę towarów, o której mowa w art. 7 ust. 1 tej ustawy, a nie świadczenie usług, do którego odnosi się art. 8 ust. 1. Przemawia za tym także definicja towaru, zawarta w art. 2 pkt 6 ustawy o podatku od towarów i usług, obejmująca grunty. W wyniku ustanowienia prawa użytkowania wieczystego dochodzi do ekonomicznego przeniesienia władztwa nad gruntem na rzecz użytkownika wieczystego, co pozwala mu rozporządzać nim jak właściciel. Znajduje to wyraz zarówno w swobodzie korzystania z gruntu i czerpania z niego pożytków w sposób niemalże taki jak w przypadku właściciela tego gruntu. A także w możliwości przeniesienia takiego władztwa na inny podmiot, tak jak ma to miejsce w przypadku dokonywania sprzedaży gruntu przez właściciela. Konsekwencją stanowiska, że oddanie nieruchomości w użytkowanie wieczyste stanowi dostawę towarów, będzie stwierdzenie, że w przypadku gdy taka czynność nastąpiła w przed dniem 1 maja 2004r. ( tj. przed tym dniem dokonano wpisu prawa użytkowania wieczystego w księdze wieczystej na podstawie zawartej w formie aktu notarialnego umowy o ustanowieniu tego prawa) nie podlega ona obecnie podatkowi od towarów i usług. W przypadku dostawy towarów zasadą jest bowiem, że obowiązek podatkowy powstaje z chwilą wydania towaru-art. 19 ust. 1 ustawy o podatku od towarów i usług. W momencie zaś ustanowienia użytkowania wieczystego ta czynność nie podlegała opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług na podstawie ustawy z dnia 8 stycznia 1993r. o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym - tym samym opłaty dotyczące czynności niepodlegającej opodatkowaniu nie mogą być objęte podatkiem od towarów i usług po wejściu w życie nowej regulacji prawnej. Ustanowienie użytkowania wieczystego nastąpiło w momencie dokonania wpisu do księgi wieczystej. Okoliczność, że oprócz pierwszej opłaty z takim ustanowieniem wiążą się opłaty roczne, nie oznacza, że ustanawianie użytkowania wieczystego trwa przez cały okres, na jaki zostało zawarte i w którym wnoszone są opłaty. W chwili bowiem, gdy dokonano tej czynności, nie była ona objęta obowiązkiem podatkowym. Dlatego też sposób dokonania za nią zapłaty ( zbliżony do ratalnego poprzez wnoszenie opłat rocznych) nie będzie miał znaczenia z punktu widzenia nowego prawa, nawet jeżeli zapłata nie została zakończona w czasie obowiązywania ustawy z dnia 8 stycznia 1993r. o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym ( Dz. U.Nr 11, poz.50 ze zm. ) Natomiast uznanie, że oddanie nieruchomości w użytkowanie wieczyste stanowi świadczenie usługi o ciągłym charakterze, polegającej na przenoszeniu praw do wartości niematerialnych i prawnych w okresie trwania użytkowania wieczystego może wywoływać wątpliwości, czy takie świadczenie nie powinno być poddane opodatkowaniu w sposób określony w art. 10 (2) VI Dyrektywy Rady Unii Europejskiej. Tego rodzaju świadczenie usług uznaje się za zakończone w momencie wygaśnięcia terminów, do których się odnoszą rozliczenia lub płatności częściowe. Jednak nawet w przypadku uznania ustanowienia użytkowania wieczystego za usługę należy przyjąć, że usługa ta została wykonana w momencie sporządzenia aktu notarialnego, a nie wygaśnięcia tego prawa. Co prowadzi do wniosku, że opłaty związane z korzystaniem z prawa użytkowania wieczystego ustanowionego przed dniem 1 maja 2004r. nie mogą po wejściu w życie ustawy o podatku od towarów i usług podlegać opodatkowaniu.

Reasumując w tym stanie prawnym obowiązującym od 1 maja 2004r. , stanowisko Starosty Powiatowego w X dotyczące braku obowiązku opodatko-wania podatkiem od towarów i usług opłat z tytułu użytkowania wieczystego gruntów na podstawie umów zawartych przed 1 maja 2004r. jest prawidłowe, co orzeczono w sentencji niniejszego postanowienia.

Powyższe postanowienie wydano na podstawie stanu faktycznego przedstawioego przez wnioskodawcę i stanu prawnego obowiązującego w dacie zaistnienia tego zdarzenia - ewentualna zmiana stanu prawnego skutkuje utratą aktualności interpretacji. Powyższa interpretacja nie jest wiążąca dla podatnika, wiąże natomiast organy podatkowe i organy kontroli skarbowej - do czasu jej zmiany lub uchylenia.