Pytanie:

Jak należy zakwalifikować i opodatkować transakcję nabycia towarów z Niemiec od kontrahenta z Ukrainy?

Podatnik, w ramach prowadzonej działalności gospodarczej ma zamiar kupować towar (dachówkę firmy "XXX"), produkowany w Niemczech. Z uwagi na cenę, podatnik towar ten kupowałby od kontrahenta z Ukrainy. Kontrahent ukraiński, który jest zarejestrowany jako podatnik podatku od wartości dodanej w Niemczech, dostarczałby ten towar do Polski. Towar przywożony byłby bezpośrednio z Niemiec do Polski, bez wcześniejszego wywożenia na Ukrainę.

Podatnik, który posiada wątpliwości odnośnie zakwalifikowania powyższej transakcji, zapytuje o obowiązki, jakie spoczywałyby na nim odnośnie podatku VAT, obiegu dokumentów a także stawek podatku VAT, w przypadku przeprowadzenia opisanej we wniosku transakcji.

Stanowisko własne podatnika:

Zgodnie ze stanowiskiem podatnika, skoro towar przyjeżdża bezpośrednio z Niemiec do podatnika i nie jest wywożony na Ukrainę, zaś kontrahent ukraiński jest zarejestrowany jako podatnik podatku od wartości dodanej w Niemczech, opisaną transakcję podatnik traktuje jako wewnątrzwspólnotowe nabycie towarów. Do wewnątrzwspólnotowego nabycia towarów wystawiana jest faktura wewnętrzna, na której kwota wyrażona w walucie obcej przeliczana jest na złote wg średniego kursu NBP z dnia wystawienia faktury przez kontrahenta. W rozliczeniu za okres, w którym powstał obowiązek podatkowy z tytułu wewnątrzwspólnotowego nabycia towarów, podatnik deklaruje podatek należny oraz dokonuje jego odliczenia jako podatku naliczonego pomniejszającego podatek należny.

Ocena prawna stanowiska podatnika:

Stosownie do art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz. U. Nr 54, poz. 535 ze zm.), zwanej dalej ustawą o VAT, opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług podlegają:

1). odpłatna dostawa i odpłatne świadczenie usług na terytorium kraju;
2). eksport towarów;
3). import towarów;
4). wewnątrzwspólnotowe nabycie towarów za wynagrodzeniem na terytorium kraju;
5). wewnątrzwspólnotowa dostawa towarów.

Zgodnie z art. 9 ust. 1 i 2 ustawy o VAT, przez wewnątrzwspólnotowe nabycie towarów, o którym mowa w art. 5 ust. 1 pkt 4, rozumie się nabycie prawa do rozporządzania jak właściciel towarami, które w wyniku dokonanej dostawy są wysyłane lub transportowane na terytorium członkowskiego inne niż terytorium państwa członkowskiego rozpoczęcia wysyłki lub transportu przez dokonującego dostawy, nabywcę, towarów lub na ich rzecz.
Powyższy przepis stosuje się pod warunkiem, że:

1). nabywcą towarów jest:
a). podatnik, o którym mowa w art. 15, lub podatnik podatku od wartości dodanej, a nabywane towary mają służyć czynnościom wykonywanym przez niego jako podatnika,
b). osoba prawna niebędąca podatnikiem, o którym mowa w lit. a) - z zastrzeżeniem art. 10;
2). dokonujący dostawy towarów jest podatnikiem, o którym mowa w pkt 1 lit. a).

Powołane powyżej przepisy nie nakładają na dostawcę wymogu posiadania siedziby w kraju członkowskim Unii Europejskiej, a jedynie posiadanie statusu podatnika podatku od wartości dodanej. Tak więc, w przedmiotowej sprawie nie ma powodów, aby nie uznać takiej transakcji za wewnątrzwspólnotowe nabycie towarów.

Stosownie do przepisów art. 106 ust. 7 ustawy o VAT, w przypadku czynności wymienionych w art. 7 ust. 2 i art. 8 ust. 2, wewnątrzwspólnotowego nabycia towarów, dostawy towarów, dla której podatnikiem jest ich nabywca, oraz importu usług wystawiane są faktury wewnętrzne.

Zgodnie z art. 20 ust. 5 ustawy o VAT, w wewnątrzwspólnotowym nabyciu towarów obowiązek podatkowy powstaje 15-tego dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym dokonano dostawy towaru będącego przedmiotem wewnątrzwspólnotowego nabycia.

Natomiast zgodnie z art. 20 ust. 6 ustawy o VAT, w przypadku, gdy przed terminem, o którym mowa powyżej, podatnik podatku od wartości dodanej wystawił fakturę, obowiązek podatkowy powstaje z chwilą wystawienia faktury.

W takim przypadku podatnik powinien dokonać rozliczenia podatku należnego z tego tytułu w deklaracji za miesiąc, w którym podatnik podatku od wartości dodanej wystawił fakturą. Podatek należny stanowi co do zasady podatek naliczony, który jest rozliczany na zasadach ogólnych w deklaracji dla podatku od towarów i usług za ten sam okres co podatek należny lub za okres następny - art. 86 ust. 10 pkt 2 oraz art. 86 ust. 11 ustawy o VAT.

Czynnemu podatnikowi VAT przysługuje prawo obniżenia podatku należnego o podatek naliczony z tytułu wewnątrzwspólnotowego nabycia towarów w rozliczeniu za okres, w którym powstał obowiązek podatkowy w podatku należnym z tego tytułu. Takie rozwiązanie powoduje, że w tym samym miesiącu podatnik deklaruje podatek należny z tytułu wewnątrzwspólnotowego nabycia towarów, oraz dokonuje jego odliczenia jako podatku naliczonego pomniejszającego podatek należny. Tak więc, podatek z tytułu wewnątrzwspólnotowego nabycia towarów jest co do zasady neutralny dla podatnika, gdyż równoważony jest przez odpowiadający mu podatek naliczony, odliczany w rozliczeniu za ten sam okres rozliczeniowy.

Jeżeli podatnik nie dokona odliczenia w tym okresie rozliczeniowym, może to uczynić w deklaracji podatkowej za następny okres rozliczeniowy - art. 86 ust. 11 ustawy o VAT.