Pytanie:

Czy premia pieniężna wypłacana kontrahentom na podstawie zawartych umów handlowych, uzależniona od wielkości dokonywanych zakupów towarów oraz przedterminowego regulowania należności podlega opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług? Jak udokumentować dla celów podatku VAT wypłacaną premię pieniężną?

Ze stanu faktycznego przedstawionego w przedmiotowym piśmie wynika, iż firma "X" na podstawie zawartych umów handlowych wypłaca swoim klientom (tj. aptekom) premie pieniężne uzależnione od wielkości dokonywanych zakupów oraz od przedterminowego regulowania należności. Premia ta nie ma wpływu na obniżenie cen sprzedawanego towaru, nie odnosi do jednej konkretnej transakcji lub towaru, lecz przyznawana jest za osiągnięcie określonego między stronami obrotu. Stanowi ona nagrodę za dobrą współpracę i jest zachętą do jej kontynuacji.

W ocenie organu podatkowego pojęcie wypłaty premii nie mieści się w pojęciu "dostawa towarów" sprecyzowanym w art. 7 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz.U. Nr 54, poz.535). Niemniej jednak art. 8 ustawy stwierdza, że przez odpłatne świadczenie usług (art. 5 ust. 1 pkt 1) rozumie się każde świadczenie na rzecz osoby fizycznej, osoby prawnej lub jednostki organizacyjnej nie mającej osobowości prawnej, które nie stanowi dostawy towarów, w rozumieniu art. 7. Zatem każde świadczenie polegające na działaniu, zaniechaniu lub tolerowaniu, które nie może być zakwalifikowane jako dostawa towarów, jest usługą. W związku z powyższym, premia pieniężna stanowiąca świadczenie nie związane z konkretną transakcją, a przyznawana za spełnienie określonych warunków, np. za osiągniecie określonego pułapu obrotów w pewnym okresie czasowym, jest instytucją odrębną od rabatu. W tym przypadku premię pieniężną uznać należy na podstawie przepisów w zakresie podatku od towarów i usług za odpłatne świadczenie usług.

Opodatkowaniu w przypadku premii od zakupów podlegają czynności podejmowane przez odbiorcę w celu sprzedaży określonych towarów. Czynności te polegają na tym, że odbiorca nabywa określoną ilość towaru, w zamian za co dostawca wypłaca mu premię. Wobec tego czynności te mieszczą się w pojęciu "usługa", w rozumieniu ustawy o podatku VAT. Jeżeli więc premia pieniężna przyznawana odbiorcy stanowi świadczenie pieniężne, w zamian za wykonanie przez niego określonego zobowiązania, takiego jak dokonanie odpowiedniej ilości zakupów, terminowość płatności z tytułu realizacji dostaw, dostawca będzie występował jako bezpośredni beneficjent tego zobowiązania.
Natomiast odbiorca jest podmiotem, który otrzymuje wynagrodzenie w postaci premii pieniężnej za wykonane przez siebie świadczenie na podstawie łączącej strony umowy. W ocenie organu, zobowiązanym do opodatkowania tych czynności oraz wystawienia faktury VAT będzie odbiorca, gdyż to on świadczy usługę podlegającą opodatkowaniu. Na podstawie art. 41 ust 1 ustawy o podatku VAT takie usługi opodatkowane są stawką podstawową w wysokości 22%.

Otrzymanie premii pieniężnej nie podlega opodatkowaniu jedynie w sytuacji, gdy udzielenie tej premii przez dostawcę nie wynika z zobowiązania dostawcy do udzielenia premii po spełnieniu przez odbiorcę określonych warunków. Wówczas bowiem premia taka nie jest powiązana ze świadczeniem odbiorcy i ma charakter darowizny pieniężnej.