Istota interpretacji:

opodatkowanie ustanowienia prawa użytkowania wieczystego wraz z nieodpłatnym przeniesieniem własności budynku na rzecz nabywcy

W przedmiotowym wniosku został przedstawiony następujący stan faktyczny:

Osoba fizyczna złożyła wniosek o oddanie w użytkowanie wieczyste gruntu położonego w K., zabudowanego budynkiem mieszkalnym, wybudowanym na podstawie decyzji z dnia 3 lipca 1981r. wydanej przez b. Wydział Gospodarki Przestrzennej i Architektury byłego Urzędu Dzielnicowego K. w sprawie pozwolenia na dobudowę części mieszkalnej do istniejącego budynku mieszkalnego przy ul. P. w K.. Oddanie w użytkowanie wieczyste działki nr 73/9 realizowane jest w trybie art. 207 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami, który stanowi, iż "osoby, które były posiadaczami nieruchomości stanowiących własność Skarbu Państwa lub własność gminy w dniu 5 grudnia 1990r. i pozostawały nimi nadal w dniu 1 stycznia 1998r. mogą żądać oddania nieruchomości w drodze umowy w użytkowanie wieczyste wraz z przeniesieniem własności budynków, jeżeli zabudowały te nieruchomości na podstawie pozwolenia na budowę z lokalizacją stałą". Rzeczoznawca majątkowy określił wartość ww. nieruchomości jako przedmiotu prawa własności nieruchomości kwotę 124.529,00 zł łącznie, przy czym grunt na kwotę 65.604,00zł natomiast część budynku na kwotę 58.925,00 zł. Część budynku mieszkalnego usytuowana na działce nr 73/9 została wzniesiona ze środków własnych ww. osoby, co zostało potwierdzone w oświadczeniu złożonym w dniu 19 lutego 2002r., dlatego też nieodpłatnie przenosi się prawo własności przedmiotowego budynku na jej rzecz. Dodatkowo zgodnie z ustawą z dnia 11 marca 2004r. o podatku od towarów i usług (Dz. U. Nr 54 poz. 535 z późn. zm.), kwota stanowiąca wartość gruntu została powiększona o 22% podatku VAT w kwocie 14.432,88 zł, co daje łączną cenę brutto gruntu w kwocie 80.036,88 zł. W myśl art. 72 ust. 2 cytowanej ustawy pierwsza opłata z tytułu oddania gruntu w użytkowanie wieczyste wynosi 25% ceny brutto działki i stanowi kwotę 20.009,22 zł w tym 22% podatku VAT w wysokości 3.608,22 zł.

Zgodnie z art. 43 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz. U. z 2004r. Nr 54 poz. 535 z późn. zm.) zwalnia się od podatku VAT dostawę towarów używanych, przy czym przez towary używane rozumie się budynki i budowle lub ich części - jeżeli od końca roku, w którym zakończono budowę tych obiektów, minęło co najmniej 5 lat. Przy ustanowieniu prawa użytkowania wieczystego na rzecz ww. osoby od ustalonej pierwszej opłaty przyjęto dla podatku VAT stawkę podstawową 22%. Natomiast w związku z dostawą budynku, który jest towarem używanym przyjęto stawką procentową VAT- zwolniony, z uwagi na to, że od dnia zakończenia jego budowy upłynęło więcej niż 5 lat.

Zgodnie z art. 29 ust. 5 i 5a ww. ustawy w przypadku dostawy budynków lub budowli trwale z gruntem związanych albo części takich budynków lub budowli z podstawy opodatkowania nie wyodrębnia się wartości gruntu. Przepisu ust. 5 nie stosuje się do czynności oddania w użytkowanie wieczyste gruntu, dokonywanego z równoczesną dostawa budynków lub budowli trwale z gruntem związanych albo części takich budynków lub budowli. Przy ustanowieniu prawa użytkowania wieczystego koniecznym jest wyodrębnienie z ceny nieruchomości ceny gruntu, która stanowi podstawę do ustalenia opłat (pierwsza opłata i opłaty roczne) oraz ceny budynku, którego prawo własności nabywa przyszły użytkownik wieczysty.

Pismem z dnia 29 kwietnia 2009r. (data wpływu) Wnioskodawca wyjaśnił, że wraz ustanowieniem użytkowania wieczystego gruntu następuje nieodpłatne przeniesienie z mocy prawa własności budynków na nim położonego z uwagi na fakt, iż budynek został wniesiony ze środków własnych zgłaszającego roszczenie.

W związku z powyższym zadano następujące pytanie:

Czy w świetle powyższego Wnioskodawca przy ustanawianiu prawa użytkowania wieczystego na nieruchomości zabudowanej budynkiem trwale z gruntem związanym (dostawia towaru używanego) winien zastosować, przy ustaleniu pierwszej opłaty podatek VAT w stawce 22%, czy też winien zastosować stawkę - zwolniony w związku z tym, że taka stawka jest stosowana przy dostawie towaru używanego (budynek mieszkalny)...

Zdaniem Wnioskodawcy, zgodnie z art. 43 ustawy z dnia 11 marca 2004r. o podatku od towarów i usług (Dz. U. z 2004r. Nr 54 poz. 535 z późn. zm.) zwalnia się od podatku VAT dostawę towarów używanych, przy czym przez towary używane rozumie się budynki i budowle lub ich części - jeżeli od końca roku, w którym zakończono budowę tych obiektów, minęło co najmniej 5 lat.

Zgodnie z art. 29 ust. 5 i 5a ww. ustawy w przypadku dostawy budynków lub budowli trwale z gruntem związanych albo części takich budynków lub budowli z podstawy opodatkowania nie wyodrębnia się wartości gruntu. Przepisu ust. 5 nie stosuje się do czynności oddania w użytkowanie wieczyste gruntu, dokonywanego z równoczesną dostawą budynków lub budowli trwale z gruntem związanych albo części takich budynków lub budowli. Przy ustanowieniu prawa użytkowania wieczystego od ustalonej pierwszej opłaty a następnie dla uiszczanych przez okres trwania prawa opłat rocznych przyjęto dla podatku VAT stawkę podstawową 22%. Natomiast do sprzedaży budynków i budowli trwale związanych z gruntem stawkę procentowa VAT ustalono w zależności od okresu jaki upłynął od daty zakończenia ich budowy.

W świetle obowiązującego stanu prawnego stanowisko Wnioskodawcy w sprawie oceny prawnej przedstawionego stanu faktycznego uznaje się za nieprawidłowe.

W sprawie będącej przedmiotem wniosku występuje transakcja mająca w części charakter odpłatny (ustanowienie prawa wieczystego użytkowania gruntu) oraz w części nieodpłatna (przeniesienie prawa własności budynku).

Zgodnie z art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz. U. Nr 54, poz. 535 ze zm.), zwanej dalej ustawą o VAT, opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług podlegają:

1. odpłatna dostawa towarów i odpłatne świadczenie usług na terytorium kraju;
2. eksport towarów;
3. import towarów;
4. wewnątrzwspólnotowe nabycie towarów za wynagrodzeniem na terytorium kraju;
5. wewnątrzwspólnotowa dostawa towarów.
   
   

W myśl art. 2 pkt 6 ustawy o VAT przez pojęcie towary rozumie się rzeczy ruchome, jak również wszelkie postacie energii, budynki i budowle lub ich części, będące przedmiotem czynności podlegających opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług, które są wymienione w klasyfikacjach wydanych na podstawie przepisów o statystyce publicznej, a także grunty.

Zgodnie z art. 7 ust. 1 pkt 1 cyt. ustawy przez dostawę towarów, o której mowa w art. 5 ust. 1 pkt 1, rozumie się przeniesienie prawa do rozporządzania towarami jak właściciel w tym również oddanie gruntów w użytkowanie wieczyste (art. 7 ust. 1 pkt 6 ustawy o VAT).

Przez dostawę towarów, o której mowa w art. 5 ust. 1 pkt 1, rozumie się również przekazanie przez podatnika towarów należących do jego przedsiębiorstwa na cele inne niż związane z prowadzonym przez niego przedsiębiorstwem, w szczególności:

1. przekazanie lub zużycie towarów na cele osobiste podatnika lub jego pracowników, w tym byłych pracowników, wspólników, udziałowców, akcjonariuszy, członków spółdzielni i ich domowników, członków organów stanowiących osób prawnych, członków stowarzyszenia,
2. wszelkie inne przekazanie towarów bez wynagrodzenia, w szczególności darowizny

-jeżeli podatnikowi przysługiwało prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego od tych czynności, w całości lub w części (art. 7 ust. 2 ustawy o podatku od towarów i usług).

Zgodnie z art. 207 ust. 1 i 1a ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami (t.j. Dz. U. z 2004r. Nr 261, poz. 2603 ze zm.) osoby, które były posiadaczami nieruchomości stanowiących własność Skarbu Państwa lub własność gminy w dniu 5 grudnia 1990 r. i pozostawały nimi nadal w dniu 1 stycznia 1998 r., mogą żądać oddania nieruchomości w drodze umowy w użytkowanie wieczyste wraz z przeniesieniem własności budynków, jeżeli zabudowały te nieruchomości na podstawie pozwolenia na budowę z lokalizacją stałą. Nabycie własności budynków wybudowanych ze środków własnych posiadaczy następuje nieodpłatnie.

Jeżeli nieruchomość została zabudowana na podstawie pozwolenia na budowę z lokalizacją czasową, zawarcie umowy, o której mowa w ust. 1, jest uzależnione od zgodności tej lokalizacji z ustaleniami planu miejscowego obowiązującego w dniu zgłoszenia żądania.

Z cyt. wyżej przepisów wynika, iż opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług podlegają odpłatne dostawy towarów. Natomiast nieodpłatna dostawa towarów podlega opodatkowaniu wówczas, gdy podatnikowi przysługiwało w całości lub części prawo do odliczenia podatku naliczonego przy ich nabyciu.

Jak wynika z cyt. wyżej przepisu art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy o VAT dla uznania, iż dostawa podlega opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług warunkiem jest "odpłatność" za daną czynność.

W ustawie o podatku od towarów i usług nie określono expressis verbis co należy rozumieć pod pojęciem odpłatności (wynagrodzenia), które powoduje, że dostawa towarów lub świadczenie usług stają się czynnościami opodatkowanymi VAT. Ponieważ na gruncie Szóstej Dyrektywy oraz Dyrektywy 2006/112/WE nie zdefiniowano tego pojęcia, dla jego sprecyzowania można się odwołać do orzecznictwa Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości, w którym przyjmuje się, że odpłatność ma miejsce gdy istnieje bezpośredni związek pomiędzy dostawą towarów lub świadczeniem usług a otrzymanym wynagrodzeniem będącym świadczeniem wzajemnym. Dostawcę towarów lub usługodawcę musi łączyć z odbiorcą stosunek prawny, z którego wynika obowiązek dostawy towarów lub świadczenia usług oraz wysokość wynagrodzenia (świadczenia wzajemnego) za dokonanie tych czynności. Wynagrodzenie musi być wyrażalne w pieniądzu, co jednak nie oznacza, że musi mieć ono postać pieniężną, gdyż wynagrodzenie (odpłatność) jako świadczenie wzajemne może również przybrać postać rzeczową (zapłatą za towar lub usługę może być inny towar lub usługa), albo mieszaną (zapłata w części pieniężna a w części rzeczowa). Innymi słowy, musi istnieć możliwość określenia ceny wyrażonej w pieniądzu w stosunku do świadczenia wzajemnego stanowiącego wynagrodzenie za dostawę towarów lub świadczenie usług. Bezpośredni związek pomiędzy dostawą towarów lub świadczeniem usług a otrzymanym wynagrodzeniem istnieje wówczas, gdy istnieje bezpośrednia i jasno zindywidualizowana korzyść na rzecz dostawcy towaru lub świadczącego usługę i jeżeli świadczenie wzajemne pozostaje w bezpośrednim związku ze świadczeniem dokonanej czynności. Wskazano również, że wynagrodzenie jako świadczenie wzajemne musi stanowić pewną wartość subiektywną, ponieważ podstawą opodatkowania jest świadczenie (wynagrodzenie) faktycznie otrzymane (należne), a nie wartość ustalana według kryteriów obiektywnych. Wynagrodzenie takie powinno pozostawać jednak w proporcji do uzyskanej w zamian korzyści, a więc winno być ekwiwalentne wobec dostarczanego towaru lub świadczonej usługi.

W świetle powyższego stwierdzić należy, iż nieodpłatne przeniesienie prawa własności budynku, stanowiące nieodpłatna dostawę towaru, na mocy art. 7 ust. 2 ww. ustawy nie podlega opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług, ponieważ Wnioskodawca nie poniósł wydatków na jego wytworzenie i tym samym nie przysługiwało mu prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego od tych czynności, w całości lub części. Ww. budynek został bowiem wybudowany ze środków własnych nabywającego.

W odniesieniu do odpłatnej dostawy gruntu w postaci ustanowienia prawa wieczystego użytkowania gruntu zważyć należy, co następuje:

Stosownie do art. 29 ust. 1, 5, 5a ustawy o VAT podstawą opodatkowania jest obrót, z zastrzeżeniem ust. 2-22, art. 30-32, art. 119 oraz art. 120 ust. 4 i 5. Obrotem jest kwota należna z tytułu sprzedaży, pomniejszona o kwotę należnego podatku. Kwota należna obejmuje całość świadczenia należnego od nabywcy. Obrót zwiększa się o otrzymane dotacje, subwencje i inne dopłaty o podobnym charakterze mające bezpośredni wpływ na cenę (kwotę należną) towarów dostarczanych lub usług świadczonych przez podatnika, pomniejszone o kwotę należnego podatku.

W przypadku dostawy budynków lub budowli trwale z gruntem związanych albo części takich budynków lub budowli z podstawy opodatkowania nie wyodrębnia się wartości gruntu.

Przepisu powyzszego nie stosuje się do czynności oddania w użytkowanie wieczyste gruntu, dokonywanego z równoczesną dostawą budynków lub budowli trwale z gruntem związanych albo części takich budynków lub budowli.

Z cyt. wyżej przepisów wynika, iż grunt – z którym trwale złączone SA budynki lub budowle również będące przedmiotem dostawy – opodatkowany jest wedle tej samej stawki co budynki, budowle.

Oddanie gruntu w użytkowanie wieczyste jest w sposób wyraźny traktowane przez ustawę jako dostawa towarów.

W sytuacji zatem, w której oddanie gruntu w użytkowanie wieczyste – a więc dostawa towarów w rozumieniu ustawy – dotyczyłoby gruntu zabudowanego budynkami, opłaty z tytułu wieczystego użytkowania wchodziłyby w skład podstawy opodatkowania z tytułu dostawy budynków.

Ustawodawca zdecydował się na inne rozwiązanie. Przyjęto bowiem – poprzez regulację zawartą w ust. 5a – że sposób opodatkowania budynków będących przedmiotem dostawy nie będzie miał wpływu na sposób opodatkowania opłat pobieranych z tytułu oddania gruntu w użytkowanie wieczyste.

Takie rozwiązanie było niezbędne także z tego powodu, że dla czynności oddania gruntu w użytkowanie wieczyste wprowadzono szczególny (rozłożony w czasie) termin powstania obowiązku podatkowego, który jest związany z terminem płatności poszczególnych opłat rocznych.

Na podstawie art. 19 ust. 16b cyt. ustawy w przypadku oddania gruntu w użytkowanie wieczyste obowiązek podatkowy powstaje z chwilą otrzymania całości lub części zapłaty, nie później jednak niż z upływem terminu płatności poszczególnych opłat pobieranych z tego tytułu.

W przypadku więc oddania gruntu w użytkowanie wieczyste z dokonywaną równocześnie dostawą budynków bądź budowli (ich części) posadowionych na tym gruncie, podstawa opodatkowania musi być ustalona odrębnie dla gruntu i odrębnie dla budynków, budowli lub ich części.

Stosownie do art. 41 ust. 1 ustawy o VAT stawka podatku wynosi 22%, z zastrzeżeniem ust. 2-12c, art. 83, art. 119 ust. 7, art. 120 ust. 2 i 3, art. 122 i art. 129 ust. 1.

Jednakże w art. 43 ww. ustawy zawarto katalog czynności zwolnionych od podatku od towarów i usług. W myśl ust. 1 pkt 9 przywołanego wyżej art. 43 ustawodawca zwolnił od podatku VAT dostawę terenów niezabudowanych, innych niż tereny budowlane oraz przeznaczone pod zabudowę. Opodatkowaniu podlegają zatem dostawy, których przedmiotem są nieruchomości gruntowe, zabudowane i niezabudowane, przy czym w przypadku gruntów niezabudowanych – tylko te, których przedmiotem są tereny budowlane oraz przeznaczone pod zabudowę. Natomiast dostawy gruntów niezabudowanych, będących np. gruntami rolnymi czy leśnymi, które nie są przeznaczone pod zabudowę, są zwolnione z podatku od towarów i usług.

Z przedstawionego we wniosku stanu faktycznego wynika, iż przedmiotem wniosku jest prawo wieczystego użytkowania gruntu zabudowanego budynkiem trwale z gruntem związanym. Zatem w świetle powołanych powyżej przepisów ustanowienie prawa wieczystego użytkowania gruntu podlega opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług wg stawki podstawowej 22% jako teren budowlany.

Tym samym stanowisko Wnioskodawcy należało uznać za nieprawidłowe.

Interpretacja dotyczy stanu faktycznego przedstawionego przez Wnioskodawcę i stanu prawnego obowiązującego w dacie zaistnienia zdarzenia w przedstawionym stanie faktycznym.

Stronie przysługuje prawo do wniesienia skargi na niniejszą interpretację przepisów prawa podatkowego z powodu jej niezgodności z prawem. Zgodnie z § 1 pkt 1 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 28 sierpnia 2008r. w sprawie przekazania rozpoznawania innym wojewódzkim sądom administracyjnym niektórych spraw z zakresu działania ministra właściwego do spraw finansów publicznych, Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych oraz Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego (Dz. U. Nr 163, poz. 1016), skargę wnosi się do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, ul. Rakowicka 10, 31-511 Kraków po uprzednim wezwaniu na piśmie organu, który wydał interpretację w terminie 14 dni od dnia, w którym skarżący dowiedział się lub mógł się dowiedzieć o jej wydaniu – do usunięcia naruszenia prawa (art. 52 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). Skargę do WSA wnosi się (w dwóch egzemplarzach – art. 47 ww. ustawy) w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia odpowiedzi organu na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa, a jeżeli organ nie udzielił odpowiedzi na wezwanie, w terminie sześćdziesięciu dni od dnia wniesienia tego wezwania (art. 53 § 2 ww. ustawy).

Skargę wnosi się za pośrednictwem organu, którego działanie lub bezczynność są przedmiotem skargi (art. 54 § 1 ww. ustawy) na adres: Izba Skarbowa w Katowicach Biuro Krajowej Informacji Podatkowej w Bielsku-Białej, ul. Traugutta 2a, 43-300 Bielsko-Biała.