Pytanie:

Kółko rolnicze nabyło w 2002r., na podstawie art. 204 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami prawo użytkowania wieczystego gruntu. Zostało ono wówczas zwolnione z pierwszej opłaty za oddanie nieruchomości gruntowej w użytkowanie wieczyste. W dniu 1 marca 2004r. kółko zbyło ustanowione prawo użytkowania wieczystego. Zgodnie z art. 204 ust. 6 ustawy o gospodarce nieruchomościami, w przypadku sprzedaży prawa użytkowania wieczystego przed upływem 10 lat od jego ustanowienia osoby prawne obowiązane są uiścić pierwszą opłatę. Czy opłata ta podlega opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług ? W ocenie podatnika opłata ta jest zwolniona z opodatkowania ?

W odpowiedzi na zapytanie z dnia 7 września 2004r. o udzielenie pisemnej informacji o zakresie stosowania przepisów prawa podatkowego Naczelnik Urzędu Skarbowego w Wieruszowie, zobowiązany postanowieniami art. 14a § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. Nr 137, poz. 926 ze zm.), informuje:

Opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług, zgodnie z art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz. U. Nr 54, poz. 535) podlega odpłatna dostawa towarów i odpłatne świadczenie usług na terytorium kraju. Przez dostawę towarów , o której mowa wyżej, rozumie się przeniesienie prawa do rozporządzania towarami jak właściciel (art. 7 ust. 1 ww. ustawy). Towarami natomiast w rozumieniu przepisów art. 2 pkt 6 ustawy o VAT są rzeczy ruchome, jak również wszelkie postacie energii, budynki i budowle lub ich części będące przedmiotem czynności podlegających opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług, które są wymienione w klasyfikacjach wydanych na podstawie przepisów o statystyce publicznej, a także grunty.

Zgodnie z art. 232 Kodeksu cywilnego, grunty stanowiące własność Skarbu Państwa położone w granicach administracyjnych miast oraz grunty Skarbu Państwa położone poza tymi granicami, lecz włączone do planu zagospodarowania przestrzennego miasta i przekazane do realizacji zadań jego gospodarki, a także grunty stanowiące własność gmin lub ich związków, mogą być oddawane w użytkowanie wieczyste osobom fizycznym i osobom prawnym. Jednakże oddanie nieruchomości gruntowej w użytkowanie wieczyste nie mieści się w zakresie definicji dostawy towarów, zawartej w art. 7 ust. 1 ustawy o VAT, , bowiem nie daje praw do rozporządzania gruntem jak właściciel.

Jeżeli zatem oddanie nieruchomości gruntowej w użytkowanie wieczyste świadczone na rzecz innego podmiotu nie jest dostawą towarów, uznać należy, że jest ono świadczeniem usług, w rozumieniu przepisu art. 8 ust. 1 ustawy o VAT., zgodnie z którym przez świadczenie usług rozumie się każde świadczenie na rzecz osoby fizycznej, osoby prawnej lub jednostki organizacyjnej niemającej osobowości prawnej, które nie stanowi dostawy.

Zasady opodatkowania i stawki podatku od towarów i usług określają przepisy ustawy o VAT oraz przepisy wykonawcze do tej ustawy.

I tak, na podstawie art. 41 ust. 1 ustawy o VAT ustanowienie lub zbycie prawa wieczystego użytkowania gruntów, jako nie wymienione wśród usług opodatkowanych obniżonymi stawkami podatku VAT podlega 22% stawce tego podatku. Jednakże Minister Finansów na podstawie delegacji ustawowej zawartej w art. 41 ust. 16 oraz art. 82 ust. 3 ustawy o VAT, rozporządzeniem z dnia 27 kwietnia 2004 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o podatku od towarów i usług ( Dz.U. Nr 97, poz. 970 ze zm.) określił przypadki, w których zbycie prawa wieczystego użytkowania gruntów opodatkowane jest obniżoną stawką podatku VAT lub korzysta ze zwolnienia od tego podatku. Zgodnie z § 5 ust.7 ww. rozporządzenia obniżoną do wysokości 7% stawkę podatku stosuje się do zbycia prawa wieczystego użytkowania gruntu, w przypadku dostawy budynków lub budowli trwale z gruntem związanych albo części takich budynków lub budowli, jeżeli budynki te lub budowle albo ich części są opodatkowane stawką 7%. Jeżeli natomiast dostawa budynków lub budowli trwale z gruntem związanych albo ich części, korzysta ze zwolnienia z VAT lub opodatkowania jest według stawki 0% - zbycie prawa wieczystego użytkowania gruntów, z którymi związane są te budynki lub budowle, korzysta ze zwolnienia z VAT ( § 8 ust. 1 pkt 12 ww. rozporządzenia ).

W przypadku oddania w użytkowanie wieczyste nieruchomości gruntowych podstawą opodatkowania jest, zgodnie z art. 29 ust. 1 ustawy o VAT, kwota należna obejmująca całość świadczenia należnego od nabywcy z tytułu wykonania tych usług pomniejszona o kwotę podatku (tj. pierwsza opłata i opłaty roczne), natomiast obowiązek podatkowy w podatku VAT powstaje z chwilą upływu terminu płatności poszczególnych opłat pobieranych z tego tytułu, ( § 3a rozporządzenia ).

W świetle przedstawionego powyżej stanu prawnego subsumpcja wskazanego we wniosku stanu faktycznego prowadzi do następujących konstatacji:

1. Zwrócić należy uwagę, że obniżoną do wysokości 7% stawkę podatku bądź też zwolnienie przedmiotowe określone odpowiednimi przepisami rozporządzenia dotyczy wyłącznie zbycia, nie zaś ustanowienia prawa użytkowania wieczystego; w konsekwencji stawka podatku mająca zastosowanie do opłat z tytułu ustanowienia (oddania) prawa użytkowania wieczystego wynosi 22% podstawy opodatkowania.
2. Obowiązek uiszczenia pierwszej opłaty za oddanie nieruchomości gruntowej w użytkowanie wieczyste , od zapłaty której Kółko Rolnicze było zwolnione na podstawie art. 204 ust. 4 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2000r. Nr 46, poz. 543 ze zm.), zaktualizował się w związku ze sprzedażą tego prawa przez wskazane Kólko Rolnicze w dniu 1 marca 2004r.
3. Z uwagi na fakt, że obowiązek podatkowy z tytułu oddania nieruchomości gruntowych w wieczyste użytkowanie powstaje z chwilą upływu terminu płatności poszczególnych opłat pobieranych z tego tytułu, a ten przypadł na 1 marca 2004r., tj. pod rządami obowiązującej wówczas ustawy z dnia 8 stycznia 1993r. o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym (Dz. U. Nr 11, poz. 50 ze zm.), w myśl której czynność ta nie podlegała opodatkowaniu, należy stwierdzić, że opłata należna od Kółka Rolniczego z tytułu pierwszej opłaty za oddanie nieruchomości gruntowej w wieczyste użytkowanie, w związku ze sprzedażą tego prawa w dniu 1 marca 2004r., tj. przed upływem 10 lat od jego ustanowienia, nie podlega opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług.