Pytanie:

Czy czynności wygaśnięcia prawa użytkowania wieczystego w stosunku do działek wydzielonych pod drogi publiczne za odszkodowaniem w postaci prawa własności niezabudowanych działek oraz ustanowienia prawa wieczystego użytkowania niezabudowanej działki podlegają opodatkowaniu podatkiem VAT i w jakiej wysokości?

Prezydent Miasta (...) orzekł o wygaśnięciu prawa użytkowania wieczystego w stosunku do działek wydzielonych pod drogi publiczne. Prawo wieczystego użytkowania ustanowione było na rzecz Spółdzielni na gruntach stanowiących własność Gminy Miasta (...). Za przejęte działki pod drogi należy się Spółdzielni odszkodowanie wypłacane odrębnie w formie umowy cywilno-prawnej. W ramach odszkodowania Prezydent Miasta (...) przeniesie, w ramach zamiany, na rzecz Spółdzielni:
- prawo własności niezabudowanych działek uzupełniających do działek budowlanych,
- ustanowi prawo wieczystego użytkowania na niezabudowanej działce Gminy Miasta (...) jako uzupełniającej do działki budowlanej.

Zdaniem podatnika czynności ww. "zamiany" są opodatkowane podatkiem od towarów i usług wg stawki 22%, a obowiązek podatkowy dotyczy obu stron umowy.

W oparciu o dokonaną analizę stanu prawnego w przedmiotowym zakresie tut. Organ zauważa:

Zgodnie z przepisem art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz. U. Nr 54 poz. 535 ze zm.) - opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług podlegają:
1/ odpłatna dostawa towarów i odpłatne świadczenie usług na terytorium kraju;
2/ eksport towarów;
3/ import towarów;
4/ wewnątrzwspólnotowe nabycie towarów za wynagrodzeniem na terytorium kraju;
5/ wewnątrzwspólnotowa dostawa towarów.

W myśl art. 7 ust. 1 wyżej cytowanej ustawy o podatku od towarów i usług przez dostawę towarów, o której mowa w art. 5 ust. 1 pkt 1, rozumie się przeniesienie prawa do rozporządzania towarami jak właściciel. Natomiast kierując się brzmieniem art. 2 pkt 6 ustawy o podatku od towarów i usług pod pojęciem towaru rozumie się rzeczy ruchome, jak również wszelkie postacie energii, budynki i budowle lub ich części, będące przedmiotem czynności podlegających opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług, które są wymienione w klasyfikacjach wydanych na podstawie przepisów o statystyce publicznej, a także grunty.

Przez świadczenie usług, o których mowa w art. 5 ust. 1 pkt 1, rozumie się zgodnie z art. 8 ust. 1 ustawy każde świadczenie na rzecz osoby fizycznej, osoby prawnej lub jednostki organizacyjnej nie posiadającej osobowości prawnej, które nie stanowi dostawy towarów w rozumieniu art. 7 w tym również:
1/ przeniesienie praw do wartości niematerialnych i prawnych bez względu na formę w jakiej dokonano czynności prawnej;
2/ zobowiązanie do powstrzymania się od dokonania czynności lub do tolerowania czynności lub sytuacji;
3/ świadczenie usług zgodnie z nakazem organu władzy publicznej lub podmiotu działającego w jego imieniu lub nakazem wynikającym z mocy prawa.

Zauważyć w tym miejscu należy, iż w świetle ogólnych założeń konstrukcyjnych podatku od towarów i usług (w tym przede wszystkim powszechności opodatkowania) jak również zapisów samej ustawy tj. art. 8 ust. 1 pkt 2 przez "świadczenie" jako istotę usługi rozumie się każde zachowanie na rzecz innej osoby. Na zachowanie to składać się może zarówno działanie jak i zaniechanie, czy też tolerowanie czynności lub sytuacji.

Uznać zatem należy, iż wygaśnięcie z mocy prawa użytkowania wieczystego przedmiotowych działek wydzielonych na wniosek Spółdzielni pod drogi publiczne w zamian za odszkodowanie, zgodnie z art. 98 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2004 r. Nr 261, poz. 2603) wypełnia zakres przedmiotowy czynności podlegających opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług, zgodnie z art. 8 ust. 1 pkt 2 w związku z art. 5 ust. 1 ww. ustawy. Zgodnie bowiem z treścią art. 98 ust. 3 ww. ustawy o gospodarce nieruchomościami za działki gruntu, o których mowa w ust. 1, przysługuje odszkodowanie w wysokości uzgodnionej między właścicielem lub użytkownikiem wieczystym a właściwym organem. Przepis art. 131 stosuje się odpowiednio. Jeżeli do takiego uzgodnienia nie dojdzie, na wniosek właściciela lub użytkownika wieczystego odszkodowanie ustala się i wypłaca według zasad i trybu obowiązujących przy wywłaszczaniu nieruchomości.

Podstawą opodatkowania zgodnie z treścią art. 29 ust. 3 ustawy o podatku od towarów i usług jest wartość świadczenia Spółdzielni (wygasłego prawa użytkowania wieczystego działek oddanych Spółdzielni) obliczona na podstawie przeciętnych cen stosowanych w danej miejscowości lub na danym rynku w dniu wykonania świadczenia pomniejszonych o podatek. Spółdzielnia będzie zatem zobowiązana do zapłaty podatku od towarów i usług w wysokości 22%, o ile jest podatnikiem tego podatku.

Ustawa z dnia 11.03.2004 r. o podatku od towarów i usług oraz akty wykonawcze do niej nie przewidują dla tego rodzaju świadczeń wynikających z treści art. 98 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami zwolnienia od podatku.

Niezależnie od powyższego przyznane Spółdzielni zgodnie z art. 130, 131 ustawy o gospodarce nieruchomościami w ramach odszkodowania za przyzwolenie na wygaśnięcie prawa do użytkowania wieczystego działek wydzielonych pod drogi publiczne:
- prawo własności niezabudowanych działek uzupełniających do działek budowlanych stanowi odpłatną dostawę towarów, o której mowa w art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy o podatku od towarów i usług,
- prawo wieczystego użytkowania ustanowione na niezabudowanej działce Gminy Miasta (...) stanowi odpłatne świadczenie usług, o których mowa w art. 5 ust. 1 pkt 1 oraz art. 8 ust. 1 pkt 1 ustawy o podatku od towarów i usług.
Podstawa opodatkowania winna być określona zgodnie z treścią art. 29 ust. 3 ww. ustawy w części nie objętej ewentualną dopłatą do wartości nieruchomości zamiennej bądź ustanowienia prawa użytkowania wieczystego działek, gdzie podstawą opodatkowania będzie obrót w rozumieniu art. 29 ust 1 ww. ustawy. Zobowiązanym do zapłaty podatku będzie Gmina Miasta (...), jeżeli to ona jest podmiotem, na rzecz którego następuje wywłaszczenie (wygaśnięcie prawa użytkowania wieczystego) działek wydzielonych pod drogi publiczne.

Stawka podatku od towarów i usług w odniesieniu do przedmiotowych czynności, zgodnie z art. 41 ust. 1 ustawy wynosi 22% z następującymi zastrzeżeniami:
- odnośnie zbycia prawa własności - art. 43 ust. 1 pkt 9 ustawy o podatku od towarów i usług - zgodnie z którym zwalnia się od podatku dostawę terenów niezabudowanych innych niż tereny budowlane oraz przeznaczone pod zabudowę,
- odnośnie oddania w użytkowanie wieczyste - § 8 ust. 1 pkt 19 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 27 kwietnia 2004 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o podatku od towarów i usług (Dz. U. Nr 97, poz. 970 ze zm.) - zgodnie z którym zwalnia się od podatku oddanie w użytkowanie wieczyste nieruchomości gruntowych przeznaczonych na cele rolnicze.

Z pisma Urzędu Miasta (...) wynika, iż zbycie prawa własności oraz oddanie w użytkowanie wieczyste następujące w ramach odszkodowania dotyczy niezabudowanych działek uzupełniających do działek budowlanych.
Wobec takiego przeznaczenia tych nieruchomości wymienione powyżej zwolnienia, zdaniem tut. Organu podatkowego nie mają zastosowania.

W świetle ww. okoliczności stanowisko podatnika w sprawie obowiązku podatkowego oraz stawki podatku od towarów i usług w zakresie przedmiotowej zamiany wyrażone we wniosku z dnia 14.11.2005 r. uznać należy za prawidłowe.

Powyższa interpretacja:
- dotyczy stanu faktycznego przedstawionego przez wnioskodawcę, traci swoją moc z chwilą zmiany przepisów jej dotyczących,
- nie jest wiążąca dla podatnika, wiąże natomiast właściwe dla wnioskodawcy organy podatkowe i organy kontroli skarbowej.