Pytanie:

Czy opisana transakcja zamiany działek będzie podlegała opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług?

Wnioskodawcy przysługuje prawo władającego w odniesieniu do nieruchomości stanowiących własność Skarbu Państwa, Wnioskodawca stwierdził, że jedyną formą prawna władania nieruchomościami jest trwały zarząd, a taka forma prawna w stosunku do przedmiotowych nieruchomości nie występuje. Podatnik zamierza dokonać zamiany działek na zabudowane nieruchomości stanowiące własność Skarbu Państwa, których wieczystym użytkownikiem jest inny podmiot.

Podatnik wskazał, iż strony w przedmiotowej sprawie podpisały w dniu 29 marca 2005r. list intencyjny, oraz wystąpiono ze stosowanymi wnioskami do Ministra Skarbu i Ministra Infrastruktury.

Podatnik zwraca się z zapytaniem czy opisana transakcja zamiany działek będzie podlegała opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług?

Zdaniem wnioskodawcy w niniejszej sprawie mają zastosowanie przepisy:

• art. 15 ust. 6 ustawy o podatku od towarów i usług, gdyż zgodnie z art. 42 ustawy z dnia 21 marca 1991 r. o obszarach morskich Rzeczpospolitej Polskiej i administracji morskiej jest on organem administracji morskiej wykonującym zadania z zakresu administracji rządowej związane z korzystaniem z morza.
• art. 43 ust. 1 pkt 2 ustawy o podatku od towarów i usług, gdyż na działkach znajdują się używane budynki wzniesione kilkadziesiąt lat temu, w stosunku, do których nie przysługiwało prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o podatek naliczony. Na tle takich okoliczności faktycznych podatnik formułuje stanowisko, że opisana transakcja nie będzie podlegała opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług.

Zgodnie z art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 11 marca 2004r. o podatku od towarów i usług (Dz. U. nr 54, poz. 535 z późn. zm.) zwanej dalej ustawą, opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług podlegają odpłatna odstawa towarów i odpłatne świadczenie usług na terytorium kraju. Ust. 2 art. 5 ustawy stanowi, że czynności określone w ust. 1 podlegają opodatkowaniu niezależnie od tego, czy zostały wykonane z zachowaniem warunków oraz form określonych przepisami prawa. Jednocześnie art. 6 pkt 2 ustawy stanowi, że przepisów ustawy nie stosuje się do czynności, które nie mogą być przedmiotem prawnie skutecznej umowy.

Z przedstawionego przez pytającego stanu faktycznego wynika, że włada on przedmiotowymi nieruchomościami faktycznie. Z ustawy o gospodarce nieruchomościami (dz. U. z 2004r. nr 261, poz. 2603 z późn. zm.) - art. 199 ust. 2- wynika jednak, że zarząd nieruchomości stanowiących własność Skarbu państwa oraz własność gminy, sprawowany w dniu wejścia w życie tej ustawy przez jednostki organizacyjne przekształca się z tym dniem w trwały zarząd tych nieruchomości. O ile wnioskodawca sprawował nad przedmiotowymi działkami zarząd, to zarząd ten przekształcił się w dniu wejścia w życie ustawy o gospodarce nieruchomościami w prawo trwałego zarządu.

Po przeanalizowaniu stanu faktycznego stwierdzić należy, iż zamiana prawa trwałego zarządu na użytkowanie wieczyste nie jest prawnie możliwa. Trwały zarząd jest bowiem prawem niezbywalnym. W komentarzu do ustawy o gospodarce nieruchomościami Jana Szachułowicza, Małgorzaty Krasowskiej i Anny Łukaszewskiej (Wydawnictwo Prawnicze, Warszawa 1999, str. 152-153) stwierdza, że "rozporządzanie prawem trwałego zarządu jest niedopuszczalne. Zarządca nie może dokonać przeniesienia swoich uprawnień na rzecz innej jednostki organizacyjnej niemającej osobowości prawnej. Przeniesienie uprawnień musiałoby się wiązać ze wstąpieniem następcy we wszystkie uprawnienia poprzednika. Art. 48 ust. 2 ustawy wyłącza taką możliwość. Organ właściwy może orzec o przekazaniu trwałego zarządu między jednostkami organizacyjnymi na zgodny ich wniosek, ale przekazanie następuje w ten sposób, że organ orzeka o wygaśnięciu dotychczas sprawowanego zarządu i orzeka decyzją o ustanowieniu trwałego zarządu na rzecz drugiej jednostki organizacyjnej, oczywiste jest zatem, ze w takich warunkach nie może być mowy o uprawnieniach do bezpośredniego przekazania przez zarządcę trwałego zarządu na rzecz innej jednostki organizacyjnej. Gdyby w ustawie nie było art. 48 ust. 2, można by z art. 50 ustawy wywieść niedopuszczalność dysponowania trwałym zarządem. Według tego przepisu w sprawach trwałego zarządu nie uregulowanych w ustawie stosuje się odpowiednio przepisy o użytkowaniu. Art. 254 k.c. stanowi o niezbywalności użytkowania, co oznacza, ze trwały zarząd jest nieprzenoszalny przez zarządcę".

Zgodnie z art. 603 k.c. przez umowę zamiany każda ze stron zobowiązuje się przenieść na drugą stronę własność innej rzeczy. Przedmiot zamiany zgodnie z przytoczonym przepisem, musi być ekwiwalentny, tzn. możliwa jest zamiana własności nieruchomości na własność innej lub na prawo użytkowania wieczystego gruntu. Nie może być jednak przedmiotem zamiany prawo niezbywalne, takie jak trwały zarząd czy też jedynie prawo faktyczne - bezumownego posiadania nieruchomości, w przypadku braku podstawy prawnej "władania" nieruchomością, jak twierdzi wnioskodawca przedstawiający stan faktyczny.

Mając powyższe na uwadze, a w szczególności treść art. 6 pkt 2 ustawy o podatku od towarów i usług, organ podatkowy stwierdza, ze dokonanie czynności, o której pisze we wniosku podatnik, nie może być przedmiotem prawnie skutecznej umowy, a tym samym nie podlega podatkowi od towarów i usług.

Z uwagi na powyższe postanowiono jak w sentencji.