Istota interpretacji:

Czy należało w stosownym czasie, potraktować przedmiotową transakcję jako podlegającą ustawie VAT i wykazać import usług z tytułu zapłaty odsetek od pożyczek?

W przedmiotowym wniosku został przedstawiony następujący stan faktyczny.

Wnioskodawca jest spółką z o.o. o profilu handlowym i usługowym (maszyny i urządzenia precyzyjne). W celu wspomożenia Spółki w środki obrotowe, wiodący udziałowiec udzielił jej w ostatnich latach kilku pożyczek (np. umowa pożyczki z dnia 17 lutego 2009 r. oraz umowa z dnia 10 grudnia 2006 r.). Pożyczek udzieliła osoba fizyczna, nie będąca przedsiębiorcą, której stałe miejsce zamieszkania znajduje się we Włoszech.

W związku z umowami pożyczek, Zainteresowany zobowiązany był do spłaty odsetek do ostatniego dnia roku kalendarzowego. Wnioskodawca nie rozpoznał spłaty odsetek, a w sytuacji braku zapłaty faktu wystąpienia momentu ich wymagalności, jako importu usług pośrednictwa finansowego. Nie wystawił również faktur wewnętrznych i nie ujął tych zdarzeń w stosownej deklaracji VAT.

W związku z powyższym zadano następujące pytanie.

Czy należało w stosownym czasie potraktować przedmiotową transakcję jako podlegającą ustawie VAT i wykazać import usług z tytułu zapłaty odsetek od pożyczek...

Zdaniem Wnioskodawcy, w związku z brzmieniem art. 15 ustawy o VAT, jeżeli jako pożyczkobiorca pożyczki udzielonej przez osobę fizyczną zamieszkałą we Włoszech, nie będącą czynnym podatnikiem VAT, nie otrzymał od niej faktury, to nie wystąpiła usługa pośrednictwa finansowego podlegająca podatkowi VAT.

W świetle obowiązującego stanu prawnego stanowisko Wnioskodawcy w sprawie oceny prawnej przedstawionego stanu faktycznego uznaje się za nieprawidłowe.

Zgodnie z art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz. U. z 2004 r. Nr 54, poz. 535 ze zm.), zwanej dalej ustawą, opodatkowaniu ww. podatkiem, podlegają:

1. odpłatna dostawa towarów i odpłatne świadczenie usług na terytorium kraju;
2. eksport towarów;
3. import towarów;
4. wewnątrzwspólnotowe nabycie towarów za wynagrodzeniem na terytorium kraju;
5. wewnątrzwspólnotowa dostawa towarów.

Art. 7 ust. 1 ustawy stanowi, iż przez dostawę towarów, o której mowa w art. 5 ust. 1 pkt 1, rozumie się przeniesienie prawa do rozporządzania towarami jak właściciel (…).

W myśl przepisu art. 8 ust. 1 ustawy, przez świadczenie usług, o którym mowa w art. 5 ust. 1 pkt 1, rozumie się każde świadczenie na rzecz osoby fizycznej, osoby prawnej lub jednostki organizacyjnej niemającej osobowości prawnej, które nie stanowi dostawy towarów w rozumieniu art. 7 (…).

Z przedstawionego opisu sprawy wynika, iż Wnioskodawca jest spółką z o.o. o profilu handlowym i usługowym. Wiodący udziałowiec, w celu wspomożenia Zainteresowanego w środki obrotowe, udzielił mu w ostatnich latach kilku pożyczek, z tytułu których Spółka była zobowiązana do spłaty odsetek.

Wskazać należy, iż ustawa o podatku od towarów i usług nie definiuje pojęcia "pożyczka". W związku z tym należy odwołać się do art. 720 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz. U. Nr 16, poz. 93 ze zm.).

Zgodnie z art. 720 § 1 Kodeksu cywilnego, przez umowę pożyczki dający pożyczkę zobowiązuje się przenieść na własność biorącego określoną ilość pieniędzy albo rzeczy oznaczonych tylko co do gatunku, a biorący zobowiązuje się zwrócić tę samą ilość pieniędzy albo tę samą ilość rzeczy tego samego gatunku i tej samej jakości. W wyniku spełnienia świadczenia przez dającego pożyczkę, określone przedmioty majątkowe stają się własnością biorącego pożyczkę. Zasilają one jednak tylko czasowo majątek biorącego pożyczkę, który obowiązany jest do zwrotu, tj. do przeniesienia na drugą stronę własności tej samej ilości pieniędzy albo rzeczy tego samego rodzaju.

Zatem, czynność udzielenia pożyczek stanowiło usługę w rozumieniu art. 8 ust. 1 ustawy. Pożyczka była bowiem udzielona odpłatnie, ponieważ udziałowiec włoski otrzymał wynagrodzenie z tego tytułu w postaci odsetek. Jednocześnie, biorąc pod uwagę wskazaną powyżej definicję pożyczki, można także zidentyfikować beneficjenta usługi, którym w tym przypadku był pożyczkobiorca oraz świadczącego usługę, którym był pożyczkodawca.

Z informacji zawartych we wniosku wynika, iż usługodawca włoski w ostatnich latach udzielił Wnioskodawcy kilku pożyczek (np. umowa pożyczki z dnia 17 lutego 2009 r. oraz umowa z dnia 10 grudnia 2006 r.).

Podkreślić należy, iż czynności polegające na udzielaniu pożyczek pieniężnych świadczone poza systemem bankowym zalicza są do grupy usług pośrednictwa finansowego. Tym samym, udzielanie pożyczek stanowi odpłatne świadczenie usług pośrednictwa finansowego, co do zasady podlegające opodatkowaniu VAT.

Na mocy art. 15 ust. 1 ustawy, podatnikami są osoby prawne, jednostki organizacyjne niemające osobowości prawnej oraz osoby fizyczne, wykonujące samodzielnie działalność gospodarczą, o której mowa w ust. 2, bez względu na cel lub rezultat takiej działalności.

Pod pojęciem działalności gospodarczej, na podstawie art. 15 ust. 2 ustawy, rozumie się wszelką działalność producentów, handlowców lub usługodawców, w tym podmiotów pozyskujących zasoby naturalne oraz rolników, a także działalność osób wykonujących wolne zawody, również wówczas, gdy czynność została wykonana jednorazowo w okolicznościach wskazujących na zamiar wykonywania czynności w sposób częstotliwy. Działalność gospodarcza obejmuje również czynności polegające na wykorzystywaniu towarów lub wartości niematerialnych i prawnych w sposób ciągły dla celów zarobkowych.

Jak wynika z przytoczonych przepisów ustawy o podatku od towarów i usług, podmiotem zobowiązanym do opodatkowania danej transakcji (np. dostawy towarów lub świadczenia usług) jest podatnik wykonujący działalność gospodarczą, zgodnie z powołanymi przepisami. Zatem nie tylko zarejestrowany czynny podatnik rozliczający ten podatek, ale także podatnik wykonujący np. wyłącznie czynności zwolnione od podatku, bądź zwolniony podmiotowo z tego podatku.

W przedmiotowej sprawie, jak już wskazano powyżej, udziałowiec włoski świadczył na rzecz Zainteresowanego odpłatne usługi pośrednictwa finansowego, podlegające opodatkowaniu podatkiem VAT. Tym samym stwierdzić należy, że dokonywane przez niego czynności noszą znamiona wykonywania działalności gospodarczej, o której mowa w art. 15 ust. 2 ustawy (w celach zarobkowych w sposób częstotliwy), a on sam spełnia definicję podatnika zawartą w art. 15 ust. 1 ustawy.

W przypadku świadczenia usług, bardzo istotnym dla prawidłowego rozliczenia podatku od towarów i usług jest określenie miejsca świadczenia danej usługi. Od poprawności określenia miejsca świadczenia zależy, czy dana usługa podlega opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług w Polsce, czy też nie.

W niniejszej interpretacji powołano przepisy dotyczące określenia miejsca świadczenia usług obowiązujące do dnia 31 grudnia 2009 r.

W myśl art. 27 ust. 1 ustawy, w przypadku świadczenia usług miejscem świadczenia jest miejsce, gdzie świadczący usługę posiada siedzibę, a w przypadku posiadania stałego miejsca prowadzenia działalności, z którego świadczy usługi – miejsce, gdzie świadczący usługę posiada stałe miejsce prowadzenia działalności; w przypadku braku takiej siedziby lub stałego miejsca prowadzenia działalności – miejsce stałego zamieszkania, z zastrzeżeniem ust. 2-6 i art. 28.

Odstępstwo od tej zasady przewidziane zostało między innymi w art. 27 ust. 3 ustawy, zgodnie z którym w przypadku gdy usługi, o których mowa w ust. 4, są świadczone na rzecz:

1. osób fizycznych, osób prawnych oraz jednostek organizacyjnych niemających osobowości prawnej, posiadających siedzibę lub miejsce zamieszkania na terytorium państwa trzeciego, lub
2. podatników mających siedzibę lub miejsce zamieszkania na terytorium Wspólnoty, ale w kraju innym niż kraj świadczącego usługę

- miejscem świadczenia tych usług jest miejsce, gdzie nabywca usługi posiada siedzibę, stałe miejsce prowadzenia działalności, dla którego dana usługa jest świadczona, a w przypadku braku stałego miejsca prowadzenia działalności, stały adres lub miejsce zamieszkania.

Biorąc pod uwagę opis sprawy stwierdzić należy, iż usługi pośrednictwa finansowego świadczone były na rzecz Zainteresowanego, czyli podatnika mającego siedzibę na terytorium Wspólnoty, ale w kraju innym niż kraj świadczącego te usługi.

Stosownie do regulacji zawartych w art. 27 ust. 4 ustawy, przepis ust. 3 stosuje się do usług:

1. sprzedaży praw lub udzielania licencji i sublicencji, przeniesienia lub cesji praw autorskich, patentów, praw do znaków fabrycznych, handlowych, oddania do używania wspólnego znaku towarowego albo wspólnego znaku towarowego gwarancyjnego, albo innych pokrewnych praw;
2. reklamy;
3. doradczych, inżynierskich, prawniczych, księgowych oraz usług podobnych do tych usług, w tym w szczególności:
   1. usług doradztwa w zakresie sprzętu komputerowego (PKWiU 72.1),
   2. usług doradztwa w zakresie oprogramowania (PKWiU 72.2),
   3. usług prawniczych, rachunkowo-księgowych, badania rynków i opinii publicznej, doradztwa w zakresie prowadzenia działalności gospodarczej i zarządzania (PKWiU 74.1),
   4. usług architektonicznych i inżynierskich (PKWiU 74.2) - z zastrzeżeniem ust. 2 pkt 1,
   5. usług w zakresie badań i analiz technicznych (PKWiU 74.3);

3a) usług przetwarzania danych, dostarczania informacji oraz usług tłumaczeń;

4. bankowych, finansowych i ubezpieczeniowych łącznie z reasekuracją, z wyjątkiem wynajmu sejfów przez banki;
5. dostarczania (oddelegowania) personelu;
6. wynajmu, dzierżawy lub innych o podobnym charakterze, których przedmiotem są rzeczy ruchome, z wyjątkiem środków transportu;
7. telekomunikacyjnych;
8. nadawczych radiowych i telewizyjnych;
9. elektronicznych;
10. polegających na zobowiązaniu się do powstrzymania się od dokonania czynności lub posługiwania się prawem, o których mowa w pkt 1-9 i 11;
11. agentów, pośredników działających w imieniu i na rzecz innej osoby, jeżeli uczestniczą w zapewnieniu świadczenia usług, o których mowa w pkt 1-10;
12. polegających na zapewnieniu dostępu do systemów gazowych lub elektroenergetycznych;
13. przesyłowych:
    1. gazu w systemie gazowym,
    2. energii elektrycznej w systemie elektroenergetycznym;
14. bezpośrednio związanych z usługami, o których mowa w pkt 12 i 13.
    
    

Wobec powyższego stwierdzić należy, iż miejscem opodatkowania usług pośrednictwa finansowego, w przypadku, gdy były one świadczone na rzecz podatnika mającego siedzibę lub miejsce zamieszkania na terytorium Wspólnoty, ale w kraju innym niż kraj świadczącego usługę – było miejsce, gdzie nabywca usługi posiada siedzibę, stałe miejsce prowadzenia działalności, dla którego dana usługa była świadczona, a w przypadku braku stałego miejsca prowadzenia działalności, stały adres lub miejsce zamieszkania, czyli w rozpatrywanym przypadku Polska, gdyż to jest miejsce siedziby nabywcy usług (Wnioskodawcy).

Art. 2 pkt 9 ustawy stanowi, iż przez import usług rozumie się świadczenie usług, z tytułu wykonania których podatnikiem jest usługobiorca, o którym mowa w art. 17 ust. 1 pkt 4.

W myśl regulacji zawartej w art. 17 ust. 1 pkt 4 ustawy w brzmieniu obowiązującym do dnia 31 grudnia 2008 r., podatnikami są również osoby prawne, jednostki organizacyjne niemające osobowości prawnej oraz osoby fizyczne będące usługobiorcami usług świadczonych przez podatników posiadających siedzibę lub miejsce zamieszkania albo pobytu poza terytorium kraju.

Natomiast od dnia 1 stycznia 2009 r. do dnia 31 grudnia 2009 r. przepis art. 17 ust. 1 pkt 4 ustawy obowiązywał w następującym brzmieniu: podatnikami są również osoby prawne, jednostki organizacyjne niemające osobowości prawnej oraz osoby fizyczne będące usługobiorcami usług świadczonych przez podatników nieposiadających siedziby, stałego miejsca prowadzenia działalności lub stałego miejsca zamieszkania albo pobytu na terytorium kraju.

Z kolei w świetle regulacji zawartej w art. 17 ust. 3 ustawy w brzmieniu obowiązującym do dnia 31 grudnia 2008 r., w przypadkach wymienionych w art. 27 ust. 3 przepis ust. 1 pkt 4 stosuje się, jeżeli usługobiorcą jest podatnik, o którym mowa w art. 15, posiadający siedzibę, stałe miejsce prowadzenia działalności lub stałe miejsce zamieszkania na terytorium kraju.

Od dnia 1 stycznia 2009 r. do dnia 31 grudnia 2009 r. art. 17 ust. 3 ustawy obowiązywał w brzmieniu: przepis ust. 1 pkt 4 stosuje się, jeżeli usługobiorcą jest podatnik, o którym mowa w art. 15, posiadający siedzibę, stałe miejsce prowadzenia działalności lub stałe miejsce zamieszkania na terytorium kraju, z zastrzeżeniem ust. 4.

W świetle powyższych przepisów, nabycie przez Zainteresowanego od usługodawcy włoskiego (podatnika w myśl art. 15 ustawy) usług pośrednictwa finansowego stanowiło dla niego import usług, zgodnie z art. 2 pkt 9 w zw. z brzmieniem art. 17 ust. 1 pkt 4 ustawy i podlegało opodatkowaniu na terytorium kraju. Wnioskodawca zobowiązany był zatem do rozpoznania obowiązku podatkowego i naliczenia podatku VAT z tytułu importu usług.

W myśl art. 29 ust. 1 ustawy, podstawą opodatkowania jest obrót, z zastrzeżeniem ust. 2-22, art. 30-32, art. 119 oraz art. 120 ust. 4 i 5. Obrotem jest kwota należna z tytułu sprzedaży, pomniejszona o kwotę należnego podatku. Kwota należna obejmuje całość świadczenia należnego od nabywcy. Obrót zwiększa się o otrzymane dotacje, subwencje i inne dopłaty o podobnym charakterze mające bezpośredni wpływ na cenę (kwotę należną) towarów dostarczanych lub usług świadczonych przez podatnika, pomniejszone o kwotę należnego podatku.

Podstawą opodatkowania w imporcie usług jest kwota, którą usługobiorca jest obowiązany zapłacić, z wyjątkiem gdy wartość usługi została wliczona do podstawy opodatkowania wewnątrzwspólnotowego nabycia towarów zgodnie z art. 31 ust. 2 pkt 2 lub wartość usługi – na podstawie odrębnych przepisów – zwiększa wartość celną importowanego towaru albo w przypadku gdy podatek został rozliczony przez usługodawcę – art. 29 ust. 17 ustawy.

Wobec powyższego twierdzenie Wnioskodawcy, iż w związku z brzmieniem art. 15 ustawy, jeżeli jako pożyczkobiorca pożyczki udzielonej przez osobę fizyczną zamieszkałą we Włoszech, nie będącą czynnym podatnikiem VAT, nie otrzymał od niej faktury to nie wystąpiła usługa pośrednictwa finansowego podlegająca podatkowi VAT, uznać należy za nieprawidłowe.

Jak wskazano w niniejszej interpretacji, usługodawca włoski spełnia definicję podatnika zgodnie z przepisami ustawy, świadczącego odpłatne usługi pośrednictwa finansowego podlegające opodatkowaniu podatkiem VAT – zatem zastosowanie w sprawie znajduje art. 2 pkt 9 ustawy. Natomiast fakt nie otrzymania faktury dokumentującej nabycie tych usług nie ma wpływu na rozstrzygnięcie w przedmiotowej sprawie. Bowiem kwestia obowiązku udokumentowania świadczonych przez usługodawcę włoskiego czynności nie wynika z przepisów podatku od towarów i usług obowiązujących na terytorium kraju, a jak wynika z powołanego art. 29 ust. 17 ustawy, podstawą opodatkowania w imporcie usług jest kwota, którą usługobiorca jest obowiązany zapłacić.

Reasumując, transakcję przedstawioną w opisie sprawy należało w stosownym czasie potraktować jako podlegającą ustawie o podatku od towarów i usług, i wykazać import usług pośrednictwa finansowego, stosownie do powołanych przepisów ustawy o podatku od towarów i usług.

Interpretacja dotyczy zaistniałego stanu faktycznego przedstawionego przez Wnioskodawcę i stanu prawnego obowiązującego w dacie zaistnienia zdarzenia w przedstawionym stanie faktycznym.

Tut. Organ zwraca uwagę na fakt, iż wydana interpretacja dotyczy tylko sprawy będącej przedmiotem wniosku (zapytania) Zainteresowanego. Inne kwestie wynikające z opisu sprawy, które nie zostały objęte pytaniem oraz stanowiskiem własnym nie mogą być – zgodnie z art. 14b § 1 Ordynacji podatkowej – rozpatrzone.

Ponadto informuje się, iż w przedmiotowej interpretacji załatwiono wniosek w części dotyczącej stanu faktycznego w zakresie importu usług pośrednictwa finansowego. Natomiast kwestia dotycząca opodatkowania wykonanej usługi pośrednictwa finansowego została rozstrzygnięta w odrębnej interpretacji indywidualnej z dnia 27 stycznia 2011 r. znak ILPP2/443-1801/10 -3/ISN.

Stronie przysługuje prawo do wniesienia skargi na niniejszą interpretację przepisów prawa podatkowego z powodu jej niezgodności z prawem. Skargę wnosi się do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu, ul. Ratajczaka 10/12, 61-815 Poznań po uprzednim wezwaniu na piśmie organu, który wydał interpretację w terminie 14 dni od dnia, w którym skarżący dowiedział się lub mógł się dowiedzieć o jej wydaniu – do usunięcia naruszenia prawa (art. 52 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). Skargę do WSA wnosi się (w dwóch egzemplarzach – art. 47 ww. ustawy) w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia odpowiedzi organu na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa, a jeżeli organ nie udzielił odpowiedzi na wezwanie, w terminie sześćdziesięciu dni od dnia wniesienia tego wezwania (art. 53 § 2 ww. ustawy).

Skargę wnosi się za pośrednictwem organu, którego działanie lub bezczynność są przedmiotem skargi (art. 54 § 1 ww. ustawy) na adres: Izba Skarbowa w Poznaniu, Biuro Krajowej Informacji Podatkowej w Lesznie, ul. Dekana 6, 64-100 Leszno.

Referencje