Pytanie:

Podatnik ma wątpliwości dotyczące obowiązku ewidencjonowania za pomocą kasy rejestrującej otrzymanych odsetek umownych od pożyczki oraz opłaty za przechowywanie ruchomości (dot. działalności lombardu), w sytuacji gdy pożyczkobiorca zwraca pożyczkę po terminie i wydawany jest mu towar stanowiący jej zabezpieczenie.

Obowiązek ewidencjonowania obrotu oraz kwot należnego podatku VAT w 2005 r. za pomocą kas rejestrujących wynika zarówno z art. 111 ustawy o podatku od towarów i usług, jak i z rozporządzenia Ministra Finansów w sprawie kas rejestrujących, zgodnie z którym od 1 września 2006 r. kasy te muszą zainstalować podatnicy prowadzący sprzedaż m.in. następujących towarów:

• sprzętu radiowego, telewizyjnego i telekomunikacyjnego, z wyłączeniem lamp elektronowych i innych elementów elektronicznych oraz części do aparatów i urządzeń do operowania dźwiękiem i obrazem, anten (ex PKWiU 32),
• sprzętu fotograficznego, z wyłączeniem części i akcesoriów do sprzętu i wyposażenia fotograficznego (ex PKWiU 33.40.3),
• wyrobów z metali szlachetnych lub z udziałem tych metali, których sprzedaż nie może korzystać ze zwolnienia od podatku, o którym w art. 113 ust. 1 i 9 ustawy,
• nagranych, z zapisanymi danymi, lub zapisanymi pakietami oprogramowania komputerowego ( w tym również sprzedawanymi łącznie z licencją na użytkowanie): płyt CD, DVD, kaset magnetofonowych, taśm magnetycznych ( w tym kaset wideo), dyskietek, kart pamięci, kartridży.

Podatnik dokonując sprzedaży wymienionych wyżej towarów na rzecz osób fizycznych nieprowadzących działalności gospodarczej oraz rolników ryczałtowych, obowiązany jest ewidencjonować ją przy użyciu kasy fiskalnej bez względu na wysokość osiąganych z tego tytułu obrotów.

W ramach prowadzonej działalności gospodarczej Podatnik zawiera z osobami fizycznymi umowy lombardowe, na mocy, których udziela pożyczki, a pożyczkobiorca dokonuje na rzecz podatnika przewłaszczenia towaru na zabezpieczenie zwrotu pożyczki. Z tytułu zawartej umowy lombardowej z pożyczkobiorcą Podatnik pobiera opłatę manipulacyjną i prowizję, które zawierają podatek VAT w przewidzianej przez prawo wysokości. Na mocy umowy pożyczkobiorca może przewłaszczone ruchomości odkupić w określonym przez strony terminie. Natomiast po bezskutecznym upływie terminu Podatnik dokonuje dalszej odsprzedaży przewłaszczonych ruchomości, która to sprzedaż zdaniem Podatnika podlega w myśl wskazanych powyżej przepisów ewidencjonowaniu na kasie rejestrującej.

Dodatkowo pożyczkobiorca uprawniony jest do odkupienia przewłaszczonych ruchomości, jednakże w takim wypadku zobowiązany jest on w myśl umowy do zapłaty odsetek umownych oraz do uiszczenia opłaty za przechowanie ruchomości będącej przedmiotem zabezpieczenia. Zdaniem Wnioskodawcy naliczone odsetki umowne od udzielonej kwoty pożyczki, naliczane w przypadku bezskutecznego terminu do odkupienia ruchomości nie podlegają ewidencjonowaniu poprzez kasę fiskalną, albowiem nie stanowią usługi w rozumieniu ustawy o VAT, a są jedynie pożytkiem cywilnym prawa, w rozumieniu art. 54 Kodeksu cywilnego. Za wskazaną powyżej interpretacją przemawia zasada autonomii woli stron wyrażona w kodeksie cywilnym oraz fakt, iż zobowiązanie do zapłaty odsetek umownych zostało określone w tej umowie.

Natomiast opłata za przechowanie ruchomości nie podlega zdaniem Podatnika ewidencjonowaniu na kasie fiskalnej, albowiem usługi magazynowania zwolnione są od tego obowiązku.

W ocenie tut. Organu stanowisko Podatnika przedstawione we wniosku jest nieprawidłowe.

W myśl art. 111 ust. 1 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz.U. Nr 54, poz. 535 ze zm.), podatnicy dokonujący sprzedaży na rzecz osób fizycznych nieprowadzących działalności gospodarczej oraz rolników ryczałtowych są obowiązani prowadzić ewidencję obrotu i kwot podatku należnego przy zastosowaniu kas rejestrujących. Jednocześnie w przepisie ust. 7 pkt 3 powyższego artykułu ustawodawca zawarł upoważnienie dla ministra właściwego do spraw finansów publicznych do zwolnienia w drodze rozporządzenia na czas określony niektórych grup podatników oraz niektórych czynności z obowiązku, o którym mowa w w/cyt. art. 111 ust. 1 ustawy. W wykonaniu przedmiotowej delegacji Minister Finansów wydał w dniu 28.03.2006 r. rozporządzenie w sprawie kas rejestrujących (Dz. U. Nr 51, poz. 375).

Przepis § 2 pkt 1 tego rozporządzenia stanowi, iż zwalnia się z obowiązku ewidencjonowania do dnia 31 grudnia 2006 r. - sprzedaż w zakresie czynności wymienionych w załączniku do rozporządzenia. W pozycji 15. tego załącznika (Wykazu sprzedaży zwolnionej z obowiązku ewidencjonowania) figurują usługi klasyfikowane do grupowania PKWiU 65-67 "Usługi pośrednictwa finansowego", natomiast w pozycji 9. - usługi klasyfikowane do grupowania PKWiU ex 63.12.14 "Usługi magazynowania i przechowywania towarów pozostałe - wyłącznie przechowywanie i dozór mienia". Ponadto w myśl § 3 ust. 1 pkt 3 przedmiotowego rozporządzenia, do dnia 31 grudnia 2006 r. zwalnia się z obowiązku ewidencjonowania podatników, u których kwota obrotu z działalności, o której mowa w art. 111 ust. 1 ustawy, nie przekroczyła w poprzednim roku podatkowym kwoty 40.000 zł i jeżeli wcześniej nie powstał wobec nich obowiązek ewidencjonowania. Jednocześnie ust. 5 tego paragrafu stanowi, iż zwolnienie, o którym mowa w ust. 1 pkt 3, traci moc po upływie dwóch miesięcy, licząc od pierwszego dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym nastąpiło w trakcie 2006 r. przekroczenie kwoty obrotów w wysokości 40.000 zł, z działalności, o której mowa w art. 111 ust. 1 ustawy.

Natomiast zgodnie z § 4 pkt 5-7 tegoż rozporządzenia, zwolnień od obowiązku ewidencjonowania, o których mowa w § 2 oraz § 3, nie stosuje się, bez względu na wysokość osiąganych obrotów przy dostawie:

• sprzętu radiowego, telewizyjnego i telekomunikacyjnego, z wyłączeniem lamp elektronowych i innych elementów elektronicznych oraz części do aparatów i urządzeń do operowania dźwiękiem i obrazem, anten, (ex PKWiU 32) - pkt 5 lit. a;
• sprzętu fotograficznego, z wyłączeniem części i akcesoriów do sprzętu i wyposażenia fotograficznego, (ex PKWiU 33.40.3) - pkt 5 lit. b;
• wyrobów z metali szlachetnych lub z udziałem tych metali, których sprzedaż nie może korzystać ze zwolnienia od podatku, o którym mowa w art. 113 ust. 1 i 9 ustawy - pkt 6;
• nagranych, z zapisanymi danymi lub zapisanymi pakietami oprogramowania komputerowego (w tym również sprzedawanymi łącznie z licencją na użytkowanie): płyt CD, DVD, kaset magnetofonowych, taśm magnetycznych (w tym kaset wideo), dyskietek, kart pamięci, kartridży - pkt 7.

Przepis powyższy wszedł w życie w dniu 1 września 2006 r. (§ 13 rozporządzenia).

Zgodnie z art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz. U. Nr 54, poz. 535 ze zm.), opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług podlega odpłatna dostawa towarów oraz odpłatne świadczenie usług na terytorium kraju. W myśl art. 7 ust. 1 w/wym. ustawy, przez dostawę towarów, o której mowa w art. 5 ust. 1 pkt 1, rozumie się przeniesienie prawa do rozporządzania towarami jak właściciel. Przez towary (art. 2 pkt 6) rozumie się rzeczy ruchome, jak również wszelkie postacie energii, budynki i budowle lub ich części, będące przedmiotem czynności podlegających opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług, które są wymienione w klasyfikacjach wydanych na podstawie przepisów o statystyce publicznej, a także grunty. Natomiast zgodnie z art. 8 ust. 1, przez świadczenie usług, o którym mowa w art. 5 ust. 1 pkt 1, rozumie się każde świadczenie na rzecz osoby fizycznej, osoby prawnej lub jednostki organizacyjnej niemającej osobowości prawnej, które nie stanowi dostawy towarów w rozumieniu art. 7. Jednocześnie art. 8 ust. 3 stanowi, iż usługi wymienione w klasyfikacjach wydanych na podstawie przepisów o statystyce publicznej są identyfikowane za pomocą tych klasyfikacji, z wyjątkiem usług elektronicznych (dla celów podatku od towarów i usług, nie dłużej niż do dnia 31 grudnia 2006 r., stosuje się Polską Klasyfikację Wyrobów i Usług (PKWiU), wprowadzoną rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 18 marca 1997 r. (Dz. U. Nr 42 poz. 264 ze zm.)). Należy zaznaczyć, iż zgodnie z Komunikatem Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego z dnia 24 stycznia 2005 r. w sprawie trybu udzielania informacji dotyczących standardów klasyfikacyjnych (Dz. Urz. GUS Nr 1, poz. 11) zainteresowany podmiot sam klasyfikuje prowadzoną działalność, swoje produkty (wyroby, usługi), towary, środki trwałe i obiekty budowlane według zasad określonych w poszczególnych klasyfikacjach i nomenklaturach, wprowadzonych rozporządzeniami Rady Ministrów lub stosowanych bezpośrednio na podstawie przepisów Wspólnoty Europejskiej. W przypadku wystąpienia trudności związanych z ustaleniem właściwego grupowania, do którego należy zaliczyć dany wyrób lub usługę, zainteresowany podmiot może zwrócić się z wnioskiem do odpowiedniego organu statystycznego tj. Urzędu Statystycznego w Łodzi (ul. Suwalska 29, 93-176 Łódź), który udzieli informacji w zakresie stosowania wyżej powołanych standardów klasyfikacyjnych. We wniosku o wydanie opinii Podmiot powinien w wyczerpujący sposób przedstawić stan faktyczny oraz szczegółowo opisać wykonywane czynności.

Z przedstawionego stanu faktycznego wynika, iż Podatnik prowadzi działalność lombardową. Działalność ta polega na pożyczaniu pieniędzy pod zastaw. Klient korzystający z pożyczki lombardowej może odzyskać przedmiot zastawu po dokonaniu zwrotu pożyczonej kwoty wraz z prowizją naliczoną przez właściciela lombardu.

Zabezpieczenie udzielonej przez lombard pożyczki może być dokonane w drodze przewłaszczenia. Umowa przewłaszczenia na zabezpieczenie nie jest uregulowana przepisami Kodeksu cywilnego. W praktyce ma zastosowanie w stosunku do niej art. 349 Kodeksu cywilnego, dotyczący przeniesienia własności rzeczy ruchomych, według którego przeniesienie posiadania następuje przez pozostawienie rzeczy we władaniu dotychczasowego właściciela, z tym, że na podstawie innego stosunku prawnego np. użyczenia, przechowania.

Przewłaszczenie rzeczy na zabezpieczenie polega na przeniesieniu własności rzeczy na wierzyciela z równoczesnym zobowiązaniem go - pod warunkiem uiszczenia w terminie zabezpieczonego długu - do powrotnego przeniesienia własności rzeczy na dłużnika. W razie niewykonania przez pożyczkobiorcę zobowiązania w umówionym terminie, podmiot świadczący usługę lombardową staje się nieograniczonym właścicielem rzeczy będącej przedmiotem przewłaszczenia. Przewłaszczone rzeczy najczęściej sprzedawane są w ramach prowadzonej działalności lombardowej.

Lombard wykonuje, więc dwa rodzaje czynności, odmiennie sklasyfikowane pod względem statystycznym i w konsekwencji odmiennie opodatkowane podatkiem VAT, czyli:

• udzielanie pożyczek pieniężnych pod zastaw ruchomości i papierów wartościowych w zamian za określone wynagrodzenie (prowizję) - tj. świadczenie usług pośrednictwa finansowego mieszczących się w klasie PKWiU 65.22;
• sprzedaż zastawionych i nieodebranych rzeczy - tj. dostawę towarów.

Aby rozstrzygnąć problem przedstawiony w zapytaniu, należy stwierdzić, iż w razie niewykonania przez pożyczkobiorcę zobowiązania w umówionym terminie, Wnioskodawca staje się nieograniczonym właścicielem rzeczy będącej przedmiotem przewłaszczenia. Zatem w przypadku, gdy pożyczkobiorca zwróci pożyczoną kwotę, jednakże zwrot pożyczki nastąpi po terminie określonym w umowie - wydanie mu towaru Podatnik winien potraktować jako odpłatną dostawę towaru w rozumieniu art. 7 ust. 1 ustawy o podatku od towarów i usług, nie zaś jako świadczenie usług.

Zgodnie z art. 29 ust. 1 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług, podstawą opodatkowania jest obrót, z zastrzeżeniem ust. 2-22, art. 30-32, art. 119 oraz art. 120 ust. 4 i 5. Obrotem jest kwota należna z tytułu sprzedaży, pomniejszona o kwotę należnego podatku. Kwota należna obejmuje całość świadczenia należnego od nabywcy.

Jeśli zatem na poczet ceny (świadczenia należnego) oprócz zwróconej kwoty pożyczki Podatnik zaliczy wymienione w piśmie odsetki umowne oraz opłatę za przechowanie ruchomości, wówczas podlegają one włączeniu do podstawy opodatkowania przedmiotowej dostawy i opodatkowaniu według stawki podatku VAT właściwej dla danego towaru. Jednocześnie dostawa taka podlega ewidencjonowaniu przy zastosowaniu kasy rejestrującej, jeśli dokonywana jest na rzecz osób, o których mowa w art. 111 ust. 1 ustawy oraz dotyczy towarów wymienionych w w/cyt. przepisie § 4 pkt 5-7 rozporządzenia w sprawie kas rejestrujących.

Referencje