Pytanie:

Czy kupując na terenie UE pojazd osobowy używany od podmiotu prowadzącego działalność gospodarczą, rozliczającego tę sprzedaż w systemie marż, należy przy sprzedaży tego pojazdu zapłacić podatek VAT od kwoty nabycia tego pojazdu, czy też od kwoty marży?

Ustawa z dnia 11.03.2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz. U. Nr 54, poz. 535) w art. 120 określa szczegółowe uregulowania w zakresie sprzedaży towarów używanych, tzw. szczególne procedury w zakresie dostawy towarów używanych, dzieł sztuki, przedmiotów kolekcjonerskich i antyków.
W art. 120 ust. 1 pkt 4 wyżej cyt. ustawy zdefiniowano dla potrzeb rozdziału IV, towary używane jako ruchome dobra materialne nadające się do dalszego użytku w ich aktualnym stanie lub po naprawie, inne niż dzieła sztuki, przedmioty kolekcjonerskie i antyki oraz inne niż metale szlachetne lub kamienie szlachetne.
Jak wskazuje art. 120 ust. 4 cyt. ustawy, w przypadku podatnika wykonującego czynności polegające na dostawie towarów używanych, dzieł sztuki, przedmiotów kolekcjonerskich lub antyków nabytych uprzednio przez tego podatnika dla celów prowadzonej działalności lub importowanych w celu odprzedaży, podstawą opodatkowania podatkiem jest marża stanowiąca różnicę między całkowitą kwotą, którą ma zapłacić nabywca, a kwotą nabycia pomniejszoną o kwotę podatku.
Zgodnie z art. 120 ust. 10, przepis ust. 4 dotyczy dostawy towarów używanych, dzieł sztuki, przedmiotów kolekcjonerskich lub antyków, które podatnik nabył od:
- osoby fizycznej, osoby prawnej lub jednostki organizacyjnej nie mającej osobowości prawnej, nie będącej podatnikiem, o którym mowa w art. 15,
- podatników, o których mowa w art. 15, jeżeli dostawa tych towarów była zwolniona od podatku na podstawie art. 43 ust. 1 pkt 2 lub art. 113,
- podatników, jeżeli dostawa tych towarów była opodatkowana podatkiem zgodnie z ust. 4.
Jak stanowi art. 174 cyt. ustawy procedura polegająca na opodatkowaniu marży ma zastosowanie do dostaw towarów nabytych lub uprzednio importowanych przez podatników, o których mowa w art. 120 ust. 4 po dniu 30 kwietnia 2004 r.
Zatem opodatkowanie wg marży dotyczy towarów używanych nabytych od określonej kategorii osób i podmiotów szczegółowo wymienionych w art. 120 ust. 10 ustawy o podatku od towarów i usług.
Procedura polegająca na opodatkowaniu marży ma zastosowanie do dostaw towarów nabytych lub uprzednio importowanych przez podatników, którzy będą stosować opodatkowanie marży (w myśl art. 174) po dniu 30 kwietnia 2004 r. Oznacza to, iż do towarów używanych, które zostały nabyte lub importowane przed 1 maja 2004 r., stosuje się ogólne zasady opodatkowania.
Jednakże zgodnie z § 1 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 23.06.2004 r. (Dz. U. Nr 145 poz. 1541 z dnia 25.06.2004 r.) zmieniającego rozporządzenie z dnia 27.04.2004 r. (Dz. U. Nr 97, poz. 970) w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o podatku od towarów i usług, po § 41 zmienianego rozporządzenia dodano między innymi § 41a w brzmieniu " w okresie do dnia 31 grudnia 2004 r. obniżoną do wysokości 0% stawkę podatku stosuje się również do tej części wartości dostawy na terytorium kraju używanych samochodów osobowych oraz innych samochodów o dopuszczalnej ładowności do 500 kg, która jest równa cenie nabycia samochodu (ust. 1). Przepis ust. 1 ma zastosowanie do podatników, którzy:

1. nie byli użytkownikami samochodów wymienionych w tym przepisie,
2. nabyli je przed dniem 1 maja 2004 r., w celu ich dalszej odsprzedaży, od podmiotów:
a) nie będących podatnikami podatku VAT, albo
b) będących podatnikami podatku, którzy na podstawie przepisów o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym obowiązujących przed dniem 1 maja 2004 r., przy sprzedaży samochodu skorzystali z prawa zwolnienia tej czynności od tego podatku,
3. nie wykażą na fakturze kwoty lub kwot podatku od tej dostawy".
Zgodnie z § 2 ww. rozporządzenia, przepis § 41a, o którym mowa wyżej, stosuje się pod warunkiem, że podatnik przed dokonaniem dostawy przedłoży naczelnikowi urzędu skarbowego w terminie 14 dni od dnia wejścia w życie niniejszego rozporządzenia (tj do dnia 09.07.2004 r.) wykaz samochodów, których dotyczy ten przepis, podając dane identyfikujące te samochody, a w szczególności markę, rodzaj oraz numer silnika, podwozia lub nadwozia.
Mając powyższe na uwadze, opodatkowanie dostawy w systemie marż będzie mieć zastosowanie wyłącznie w sytuacji, gdy dany pojazd nabyto po dniu 01.05.2004 r. od podatników wymienionych w art. 120 ust. 10 ustawy.
Jeżeli warunki te zostaną spełnione, to dopiero wówczas podatnik może przy dostawie pojazdów zastosować opodatkowanie w systemie marż, gdzie zgodnie z art. 120 ust. 4 podstawą opodatkowania podatkiem jest marża stanowiąca różnicę między całkowitą kwotą, którą ma zapłacić nabywca, a kwotą nabycia pomniejszoną o kwotę podatku (w kwocie nabycia mieści się podatek akcyzowy).
Jeśli natomiast dokona zakupu pojazdów poza terytorium Polski od podatnika podatku od wartości dodanej, a nabywane pojazdy będą służyć czynnościom wykonywanym przez niego jako podatnika, to wówczas występuje wewnątrzwspólnotowe nabycie towaru (art. 9 ustawy), które zgodnie z art. 5 ust. 1 pkt 4 ustawy podlega opodatkowaniu podatkiem VAT wg stawek obowiązujących w Polsce.
Przez wewnątrzwspólnotowe nabycie towarów rozumie się nabycie prawa do rozporządzania jak właściciel towarami, które w wyniku dokonanej dostawy są wysyłane lub transportowane na terytorium państwa członkowskiego inne niż terytorium państwa członkowskiego rozpoczęcia wysyłki lub transportu przez dokonującego dostawy, nabywcę towarów lub na ich rzecz (art. 9 ust. 1). Przepis ten stosuje się pod warunkiem, że:
1. nabywcą towarów jest:
a) podatnik, o którym mowa w art. 15, lub podatnik podatku od wartości dodanej, a nabywane towary mają służyć czynnościom wykonywanym przez niego jako podatnika,
b) osoba prawna nie będąca podatnikiem, o którym mowa w pkt 1 lit. a.
Podstawą opodatkowania wewnątrzwspólnotowego nabycia towarów jest kwota, jaką nabywający jest obowiązany zapłacić i obejmuje ona:
- podatki, cła, opłaty i inne należności płacone w związku z nabyciem towarów,
- wydatki dodatkowe, takie jak prowizje, koszty opakowania, transportu oraz ubezpieczenia, pobierane przez dostawcę od podmiotu dokonującego wewnątrzwspólnotowego nabycia (art. 31 ust. 1 i 2).

Podatek należny z tytułu wewnątrzwspólnotowego nabycia stanowi podatek naliczony podlegający odliczeniu - zgodnie z art. 86 ust. 2 pkt 4 ustawy.
Przy sprzedaży pojazdów zakupionych w ramach wewnątrzwspólnotowego nabycia, zastosowanie mają zasady ogólne, gdzie podstawą opodatkowania jest obrót, tj. kwota należna z tytułu sprzedaży, pomniejszona o kwotę należnego podatku. Kwota należna obejmuje całość świadczenia należnego od nabywcy (art. 29 ust. 1 ustawy).
W myśl art. 10 ust. 1 pkt 4 ustawy, wewnątrzwspólnotowe nabycie towarów nie występuje w przypadku gdy dostawa towarów, o których mowa w art. 120 ust. 1 (w tym towarów używanych), w wyniku której ma miejsce wewnątrzwspólnotowe nabycie towarów na terytorium kraju, jest opodatkowana podatkiem od wartości dodanej na terytorium państwa członkowskiego rozpoczęcia wysyłki lub transportu towarów na zasadach odpowiadających regulacjom zawartym w art. 120 ust. 4, a nabywca posiada dokumenty jednoznacznie potwierdzające nabycie towarów na tych zasadach.
Reasumując, jeśli podatnik kupi pojazd od podatnika z innego państwa UE, który dostawę tego pojazdu rozliczy w systemie marż, bądź pojazd ten kupi od osoby fizycznej nie prowadzącej działalności gospodarczej, to wówczas nie występuje wewnątrzwspólnotowe nabycie towarów, a tym samym brak jest obowiązku zapłaty podatku VAT z tytułu przywozu tego pojazdu na terytorium kraju. Przy sprzedaży tego pojazdu podatnik może opodatkować wyłącznie marżę, o której mowa w art. 120 ust. 4 ustawy bądź zastosować zasady ogólne, gdzie podstawą opodatkowania jest obrót.
Dotyczyć to będzie również sytuacji, gdy pojazd ten podatnik kupi w kraju od:
- osoby fizycznej, osoby prawnej lub jednostki organizacyjnej nie mającej osobowości prawnej, nie będącej podatnikiem, o którym mowa w art. 15,
- podatników, o których mowa w art. 15, jeżeli dostawa tych towarów była zwolniona od podatku na podstawie art. 43 ust. 1 pkt 2 lub art. 113,
- podatników, jeżeli dostawa tych towarów była opodatkowana podatkiem zgodnie z ust. 4.
Jeśli natomiast, dostawca z kraju UE, będąc podatnikiem podatku od wartości dodanej opodatkuje tę dostawę wg stawki właściwej w jego kraju (np. w przypadku gdy podatnik nie poda swojego Nr NIP z kodem PL), bądź dostawca ten przeniesie miejsce świadczenia do kraju nabywcy (jeśli podatnik poda swój NIP z kodem PL), to wtedy ma miejsce wewnątrzwspólnotowe nabycie towaru, o którym mowa w art. 9 ustawy i występuje obowiązek uiszczenia podatku VAT z tytułu tego nabycia, gdzie podstawą opodatkowania jest kwota określona w art. 31 ust. 1 i 2, o której mowa wyżej.
Przy sprzedaży tak nabytego pojazdu należy stosować zasady ogólne - podstawą opodatkowania jest obrót. Podatek należny z tytułu wewnątrzwspólnotowego nabycia, jak również wszystkie inne pozostałe koszty dotyczące zakupu tego pojazdu stanowią podatek naliczony podlegający odliczeniu.