Pytanie:

Podstawa opodatkowania podatkiem VAT darowizny przekazanej w 2004 r.

Na gruncie tak zarysowanego stanu faktycznego podatnik wyraża wątpliwość czy do ustalenia podstawy opodatkowania podatkiem VAT darowizny przekazanej w 2004 r. w miesiącach styczeń oraz wrzesień i grudzień zastosowano prawidłową wartość.

Podatnik stoi na stanowisku, iż zgodnie z ustawą z dnia 8 stycznia 1993 r. o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym (Dz.U. Nr 11, poz. 50 z późn. zm.) podstawą opodatkowania darowizny do 30 kwietnia 2004 r. była cena sprzedaży stosowana w obrotach z głównym odbiorcą, a w przypadku braku odbiorcy ? cena przeciętna stosowana w danej miejscowości lub na danym rynku z dnia przekazania darowizny. Natomiast na gruncie ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku o towarów i usług (Dz.U. Nr 54, poz. 535 z późn. zm.) od 1 maja 2004 r. zgodnie z art. 29 ust. 10 ustawy podstawą opodatkowania jest cena nabycia lub koszt wytworzenia. Dlatego w przypadku darowizny przekazanej w miesiącu styczniu 2004 r. podstawą opodatkowania podatkiem VAT będzie cena sprzedaży, a darowizny przekazanej w miesiącu wrześniu i grudniu 2004 r. - koszt wytworzenia produktów.

Ocena prawna stanu faktycznego

Zgodnie z art. 888 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny (Dz.U. Nr 16, poz. 93 z późn. zm.) przez umowę darowizny darczyńca zobowiązuje się do bezpłatnego świadczenia na rzecz obdarowanego kosztem swojego majątku.

Stosownie do treści art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz.U. Nr 54, poz. 535 z późn. zm.) opodatkowaniu podatkiem podlega odpłatna dostawa towarów i odpłatne świadczenie usług na terytorium kraju. W pewnych sytuacjach opodatkowaniu podlegają czynności nieodpłatne w tym darowizny. Do pojęcia darowizny odwołuje się art. 7 ust. 2 cytowanej wyżej ustawy. Zgodnie z zapisem tego artykułu przez dostawę towarów, o której mowa w art. 5 ust. 1 pkt 1, rozumie się również przekazanie przez podatnika towarów należących do jego przedsiębiorstwa na cele inne niż związane z prowadzonym przez niego przedsiębiorstwem, w szczególności:

1. przekazanie lub zużycie towarów na cele osobiste podatnika lub jego pracowników, w tym byłych pracowników, wspólników, udziałowców, akcjonariuszy, członków spółdzielni i ich domowników, członków organów stanowiących osób prawnych, członków stowarzyszenia,
2. wszelkie inne przekazanie towarów bez wynagrodzenia, w szczególności darowizny

jeżeli podatnikowi przysługiwało prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego od tych czynności, w całości lub w części.

Na gruncie powyższego przepisu należy stwierdzić, że darowizna w rozumieniu VAT jest pojęciem węższym od funkcjonującego na gruncie przepisów prawa cywilnego. Obejmuje ona bowiem wyłącznie darowiznę, której przedmiotem są towary . Zgodnie z art. 2 pkt 6 ustawy o VAT towarami są rzeczy ruchome jak również wszelkie postacie energii, budynki i budowle lub ich części będące przedmiotem czynności podlegających opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług, które są wymienione w klasyfikacjach wydanych na podstawie przepisów o statystyce publicznej, a także grunty.

Tak więc, aby doszło do opodatkowania darowizny muszą być spełnione następujące warunki:

• dokonujący darowizny musi być podatnikiem podatku VAT
• przedmiotem darowizny jest towar w stosunku do którego podatnikowi temu przysługiwało prawo do odliczenia
• przekazanie musi następować na cele niezwiązane z prowadzonym przez podatnika przedsiębiorstwem

Zasady ustalenia podstawy opodatkowania w przypadku czynności nieodpłatnych reguluje przepis art. 29 ust. 10 cytowanej wyżej ustawy z 11 marca 2004 r. zgodnie z którym w przypadku dostawy towarów, o której mowa w art. 7 ust. 2, podstawą opodatkowania jest cena nabycia towarów, a gdy cena nabycia nie istnieje, koszt wytworzenia określony w momencie dostawy tych towarów.

Problem określenia kosztu wytworzenia, o którym mowa powyżej jest przedmiotem uregulowań ustawy z dnia 29 września 1994 r. o rachunkowości (tekst jednolity z 2002 r. Dz.U. Nr 76, poz. 694 z późn. zm.), zatem wyliczeń kosztu wytworzenia należy dokonać zgodnie z tą ustawą.

Obowiązujący obecnie sposób ustalenia podstawy opodatkowania różni się od obowiązującego przed 1 maja 2004 r. Na gruncie ustawy z dnia 8 stycznia 1993 r. o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym (Dz.U. Nr 11, poz. 50 z późn. zm.) darowizna była czynnością zrównaną ze sprzedażą i podlegała opodatkowaniu podatkiem VAT. Podatkiem VAT opodatkowana była nie każda darowizna, lecz jedynie darowizna towarów. Definicję towaru zawiera art. 4 ustawy z dnia 8 stycznia 1993 r., zgodnie z którym ilekroć w ustawie jest mowa o towarach rozumie się przez to rzeczy ruchome, jak również wszelkie postacie energii, budynki, budowle lub ich części, będące przedmiotem czynności określonych w art. 2, które wymienione są w klasyfikacjach wydanych na podstawie przepisów o statystyce publicznej,

Zgodnie z art. 15 ust 3 cytowanej ustawy z dnia 8 stycznia 1993 r. - podstawą opodatkowania czynności określonych w art. 2 ust. 3 była wartość towarów lub usług obliczona według cen sprzedaży stosowanych w obrotach z głównym odbiorcą (odbiorcami), a w przypadku braku odbiorcy ? według przeciętnych cen stosowanych w danej miejscowości lub na danym rynku z dnia przekazania, zamiany lub darowizny, zmniejszona o kwotę należnego podatku.

Warto podkreślić, że wartość przedmiotu darowizny określić należało na dzień jej dokonania.

Reasumując: Mając na uwadze stan faktyczny oraz zacytowane powyżej przepisy Naczelnik Urzędu Skarbowego podziela stanowisko strony, że podstawą opodatkowania darowizny pod rządami obecnie obowiązującej ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz.U. Nr 54, poz. 535 z późn. zm.) jest cena nabycia towarów, a gdy cena nabycia nie istnieje, koszt wytworzenia produktów określony w momencie dostawy tych towarów. Natomiast do darowizny przekazanej w miesiącu styczniu 2004 r. w czasie obowiązywania ustawy z dnia 8 stycznia 1993 r. o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym (Dz.U. Nr 11, poz. 50 z późn. zm.) podstawą opodatkowania była cena sprzedaży stosowana w obrotach z głównym odbiorcą (odbiorcami), a w przypadku braku odbiorcy ? cena przeciętna stosowana w danej miejscowości lub na danym rynku z dnia przekazania, zamiany lub darowizny, zmniejszona o kwotę należnego podatku.