Pytanie:

Podatnik zwraca się z zapytaniem, czy prowizja obciążająca Zarządzającego (dzierżawcę) stanowi dla Podatnika obrót, o którym mowa w art. 29 ust. 1 ustawy o VAT?

Sprzedaż paliw odbywa się m.in. na stacjach, co do których Podatnik posiada tytuł prawny, lecz stacje te są wydzierżawiane przez Spółkę tzw. Zarządzającym Stacjami (dzierżawcom), którzy "prowadzą" je w ramach własnej działalności gospodarczej, na zasadach określonych w umowie.

W odniesieniu do sprzedaży paliwa i innych towarów oznaczonych znakiem Spółki, Zarządzający działa w imieniu i na rachunek Podatnika, jest ponadto uprawniony do pobierania należności z tytułu sprzedaży produktów Spółki. Jednocześnie w odniesieniu do sprzedaży pozostałych towarów (tzw. asortymentu Zarządzającego), Zarządzający dokonuje tej sprzedaży na własny rachunek (w ramach prowadzonej działalności gospodarczej).

Zawarta z Zarządzającym umowa przewiduje (jako jedną z dopuszczalnych form płatności) płatność kartami kredytowymi. Rozliczanie w/wym. płatności pomiędzy konkretnym bankiem, Spółką i Zarządzającym odbywa się poprzez rachunek bankowy Spółki tzn. bank przelewa kwotę z tytułu realizacji transakcji przy użyciu kart płatniczych przy czym pobiera opłatę prowizyjną, a następnie Spółka przelewa odpowiednią kwotę (pomniejszoną o proporcjonalną część prowizji bankowej) na rachunek Zarządzającego.

Występują zatem sytuacje, gdy klient dokonujący zakupu zarówno paliwa lub produktów Spółki, jak i innych towarów (sprzedawanych przez Zarządzającego) reguluje całą należność wynikającą z powyższej transakcji kartą płatniczą, przy czym opłata prowizyjna jest pobierana przez bank od całej wartości transakcji.

Wobec powyższego, w celu współmiernego rozłożenia kosztów (opłaty prowizyjnej), Spółka uwzględnia proporcjonalnie w/wym. prowizję bankową (od wartości realizowanego przez Zarządzającego obrotu) w rozliczeniach z Zarządzającym, w związku z czym ostatecznie ponosi ją ten Zarządzający.

Podatnik zwraca się z zapytaniem, czy prowizja obciążająca Zarządzającego (dzierżawcę) stanowi dla Podatnika obrót, o którym mowa w art. 29 ust. 1 ustawy o VAT.

Zdaniem Podatnika prowizja, o której mowa we wniosku, nie stanowi dla Spółki obrotu w rozumieniu art. 29 ust. 1 ustawy o VAT.

Obrotem jest bowiem kwota należna z tytułu sprzedaży, pomniejszona o kwotę należnego podatku, natomiast w przedstawionym stanie faktycznym nie dochodzi do sprzedaży pomiędzy Podatnikiem a Zarządzającym, a jedynie do rozliczenia finansowego związanego z pobraną przez bank opłatą prowizyjną.

Po przeanalizowaniu wniosku Podatnika, mając na uwadze obowiązujące przepisy prawa tut. Organ podatkowy stwierdza, co następuje:

Z przedstawionego stanu faktycznego wynika, iż Spółka wydzierżawia stacje paliw Zarządzającym (dzierżawcom).

Zarządzający dokonuje sprzedaży paliwa i innych towarów oznaczonych znakiem Spółki, jak również własnego asortymentu.

Zawarta z Zarządzającym umowa przewiduje płatność kartami kredytowymi, natomiast rozliczanie w/wym. płatności pomiędzy konkretnym bankiem, Spółką i Zarządzającym odbywa się poprzez rachunek bankowy Spółki tzn. bank przelewa kwotę z tytułu realizacji transakcji przy użyciu kart płatniczych pomniejszoną o opłatę prowizyjną, a następnie Spółka przelewa odpowiednią kwotę na rachunek Zarządzającego. Jednocześnie Spółka proporcjonalnie obciąża Zarządzającego częścią kwoty prowizji za realizowanie płatności przy pomocy karty płatniczej, tj. w odniesieniu do sprzedaży towarów, dokonywanej przez Zarządzającego na własny rachunek (tzw. asortymentu Zarządzającego).

Przepis art. 29 ust. 1 ustawy o VAT stanowi, iż podstawą opodatkowania jest obrót, z zastrzeżeniem ust. 2-22, art. 30-32, art. 119 oraz art. 120 ust. 4 i 5. Obrotem jest kwota należna z tytułu sprzedaży, pomniejszona o kwotę należnego podatku. Kwota należna obejmuje całość świadczenia należnego od nabywcy.

Zgodnie z postanowieniami art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy o VAT, opodatkowaniu tym podatkiem podlega odpłatna dostawa towarów i odpłatne świadczenie usług na terytorium kraju.

Stosownie do treści art. 8 ust. 1 ustawy o VAT przez świadczenie usług, o którym mowa powyżej, rozumie się każde świadczenie na rzecz osoby fizycznej, osoby prawnej lub jednostki organizacyjnej niemającej osobowości prawnej, które nie stanowi dostawy towarów w rozumieniu art. 7.

Zgodnie z art. 8 ust. 1 ustawy o VAT przez świadczenie usług, o którym mowa powyżej, rozumie się każde świadczenie na rzecz osoby fizycznej, osoby prawnej lub jednostki organizacyjnej niemającej osobowości prawnej, które nie stanowi dostawy towarów w rozumieniu art. 7.

Zgodnie z art. 353 § 2 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964r. Kodeks cywilny (Dz.U. Nr 16, poz. 93 z późn. zm.) przez "świadczenie" rozumie się określone zachowanie dłużnika polegające na działaniu lub zaniechaniu działania. W opisanej sytuacji pojęcie "świadczenia" należy wobec tego rozpatrywać wyłącznie w aspekcie działania nie zaś zaniechania.

Mając powyższe na uwadze należy przyjąć, że ze świadczeniem usługi w rozumieniu art. 8 ustawy o VAT będziemy mieli do czynienia w przypadku istnienia stosunku zobowiązaniowego pomiędzy Zarządzającym, a Podatnikiem.

Przepis art. 356 § 1 Kodeksu cywilnego wskazuje, że wierzyciel może żądać osobistego świadczenia dłużnika tylko wtedy, gdy to wynika z treści czynności prawnej, z ustawy albo właściwości świadczenia.

W opisanym stanie faktycznym Podatnik zwraca Zarządzającemu odpowiednią kwotę należną z tytułu sprzedaży asortymentu Zarządzającego, obciążając jednocześnie proporcjonalnie Zarządzającego częścią kwoty prowizji za realizowanie płatności przy pomocy karty płatniczej.

A zatem Zarządzający zwraca Podatnikowi koszty (proporcjonalną część prowizji bankowej), które Podatnik ponosi z tytułu płatności przez klientów kartami kredytowymi za zakupione na stacji paliw towary.

W opisanym stanie faktycznym zobowiązanie Zarządzającego (w zakresie zwrotu kosztów z tytułu poniesionych przez Podatnika opłat bankowych) nie dotyczy jednak świadczenia mającego charakter usługi lecz świadczenia pieniężnego w postaci zwrotu kosztów - tj. rozliczenia części, w której powinien je ponieść Zarządzający - to na jego bowiem rzecz (w tej części) usługę świadczył bank.

Jeżeli zwrot kosztów dokonywany przez Zarządzającego stanowi świadczenie pieniężne bez konieczności wykonywania w zamian określonego zobowiązania, wówczas w ocenie tut. Organu podatkowego nie istnieje podmiot będący bezpośrednim beneficjentem tego zobowiązania.

Takie "świadczenie" podlega bowiem opodatkowaniu jedynie wówczas, gdy wykonywane jest w ramach umowy zobowiązaniowej, a jedna ze stron transakcji może zostać uznana za bezpośredniego beneficjenta usługi.

Mając powyższe na uwadze, w opinii tut. Organu podatkowego, zwrot kosztów (prowizji bankowej) poniesionych przez Podatnika w opisanym przypadku jest jednostronnym ekwiwalentem pieniężnym wynikającym ze zobowiązania Zarządzającego do zwrotu na rzecz Podatnika przedmiotowych kosztów, a zatem nie stanowi czynności podlegającej opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług.

Reasumując - prowizja, o której mowa powyżej, nie stanowi dla Spółki obrotu w rozumieniu przepisów ustawy o VAT, ponieważ w przedstawionym stanie faktycznym nie dochodzi do sprzedaży pomiędzy Podatnikiem a Zarządzającym, a jedynie do rozliczenia finansowego związanego z pobraną przez bank opłatą prowizyjną, które nie podlega opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług oraz do którego nie mają zastosowania przepisy ustawy o VAT.