Istota interpretacji:

Odpowiedzialność solidarna przedstawiciela podatkowego za zobowiązania podatkowe podatnika, powstałe w trakcie trwania umowy, po rozwiązaniu tej umowy.

W przedmiotowym wniosku zostało przedstawione następujące zdarzenie przyszłe.

P. z o.o. (dalej jako "P" lub "Spółka") jest spółką doradztwa podatkowego, która w ramach swojej działalności wykonuje także funkcję przedstawiciela podatkowego w rozumieniu art. 15 ust. 7 Ustawy VAT. Przepis ten stanowi, iż podatnicy, o których mowa w art. 15 ust. 1, a więc podmioty wykonujące samodzielnie działalność gospodarczą, o ile nie posiadają siedziby, stałego miejsca prowadzenia działalności lub stałego miejsca zamieszkania na terytorium Polski i podlegają obowiązkowi zarejestrowania się jako podatnicy VAT czynni, o których mowa w art. 96 ust. 4 - są obowiązani ustanowić przedstawiciela podatkowego.

Jednocześnie, na podstawie rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 15 kwietnia 2004 r. w sprawie przypadków, w których nie ma konieczności ustanawiania przedstawiciela podatkowego (Dz. U. Nr 66, poz. 608), z obowiązku powoływania przedstawiciela podatkowego zwolniono tych podatników VAT, którzy posiadają siedzibę, stałe miejsce prowadzenia działalności lub stałe miejsce zamieszkania na terytorium państwa członkowskiego Wspólnoty Europejskiej. P. pełni funkcję przedstawiciela podatkowego dla podatników VAT, wobec których przywołane wyżej rozporządzenie Ministra Finansów nie ma zastosowania.

Jak wynika z art. 15 ust. 9 ustawy VAT, przedstawiciel podatkowy odpowiada solidarnie z podatnikiem za zobowiązanie podatkowe w podatku VAT podatnika, którego reprezentuje.

W związku z powyższym zadano następujące pytanie.

Czy solidarna odpowiedzialność P., wynikająca z art. 15 ust. 9 ustawy o VAT i dotycząca zobowiązań podatkowych podatnika VAT (klienta P.) powstałych w trakcie trwania umowy o ustanowienie przedstawiciela podatkowego, trwać będzie także po rozwiązaniu tej umowy, to jest wówczas, gdy P. nie będzie pełnić funkcji przedstawiciela podatkowego...

Zdaniem Wnioskodawcy:

Z chwilą rozwiązania umowy o ustanowienie przedstawiciela podatkowego ustanie także solidarna odpowiedzialność P. za zobowiązania podatkowe w podatku VAT ciążące na podatniku, na rzecz którego P. pełnił funkcję przedstawiciela podatkowego. Wprawdzie zobowiązania podatkowe powstały w trakcie obowiązywania umowy o ustanowienie przedstawiciela podatkowego, której stroną był P., jednakże art. 15 ust. 9 ustawy VAT nakłada solidarną odpowiedzialność wyłącznie na przedstawiciela podatkowego reprezentującego podatnika VAT. A contrario, skoro z chwilą rozwiązania umowy o ustanowienie przedstawiciela podatkowego, P. utraci status przedstawiciela podatkowego i nie będzie już reprezentował w tej roli swojego dotychczasowego klienta, to P. nie może już ponosić odpowiedzialności solidarnej wskazanej w art. 15 ust. 9 ustawy o VAT.

W doktrynie podatkowej podkreśla się, iż z uwagi na daninowy charakter obowiązków podatkowych, muszą być one ustalane przez ustawodawcę w sposób jasny i precyzyjny. Jakakolwiek wykładnia tej kwestii mająca charakter rozszerzający jest niedopuszczalna. Pogląd ten jest również prezentowany w polskim orzecznictwie (np. wyrok SN z 22 października 1992 r., sygn. akt III ARN 50/92, OSP 1994, nr 3, poz. 39 oraz wyrok NSA z 23 kwietnia 1998 r., sygn. akt I SA/Po 1782/97, LEX nr 35472).

Gdyby ustawodawca zamierzał nałożyć solidarną odpowiedzialność byłego już przedstawiciela podatkowego za zobowiązania podatkowe podatnika VAT powstałe w okresie, gdy przedstawiciel podatkowy pełnił jeszcze tę funkcję, to zostałoby to wyraźnie przewidziane w ustawie VAT albo innej ustawie podatkowej. Przykładowo można wskazać, iż w art. 115 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 ze zm.) na wspólników spółki osobowej została nałożona solidarna odpowiedzialność za zobowiązania podatkowe takiej spółki. Z kolei, na podstawie art. 115 § 2 powyższej ustawy, odpowiedzialność solidarna za zobowiązania podatkowe spółki osobowej została rozszerzona także na jej byłych wspólników, o ile posiadali oni status wspólnika w okresie, w którym upływał termin płatności zobowiązania podatkowego przez spółkę. Tego rodzaju regulacji brak jest natomiast w odniesieniu do byłych przedstawicieli podatkowych.

W świetle obowiązującego stanu prawnego stanowisko Wnioskodawcy w sprawie oceny prawnej przedstawionego zdarzenia przyszłego uznaje się za nieprawidłowe.

Zgodnie z art. 15 ust. 1 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz. U. Nr 54, poz. 535 ze zm.), zwanej dalej "ustawą", podatnikami są osoby prawne, jednostki organizacyjne niemające osobowości prawnej oraz osoby fizyczne, wykonujące samodzielnie działalność gospodarczą, o której mowa w ust. 2, bez względu na cel lub rezultat takiej działalności.

W myśl art. 15 ust. 7 ustawy, podatnicy, o których mowa w ust. 1, nieposiadający siedziby, stałego miejsca prowadzenia działalności lub stałego miejsca zamieszkania na terytorium kraju, podlegający obowiązkowi zarejestrowania się jako podatnicy VAT czynni, o których mowa w art. 96 ust. 4, są obowiązani ustanowić przedstawiciela podatkowego.

Zgodnie z § 1 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 15 kwietnia 2004 r. w sprawie przypadków, w których nie ma konieczności ustanawiania przedstawiciela podatkowego (Dz. U. Nr 66, poz. 608), obowiązek ustanowienia przedstawiciela podatkowego nie występuje w przypadku, gdy podatnikiem wykonującym czynności podlegające opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług jest podmiot posiadający siedzibę, stałe miejsce prowadzenia działalności lub stałe miejsce zamieszkania na terytorium państwa członkowskiego Wspólnoty Europejskiej.

Natomiast zgodnie z § 5 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 16 kwietnia 2004 r. w sprawie przedstawiciela podatkowego (Dz. U. Nr 66, poz. 609), przedstawiciel podatkowy obowiązany jest do wypełniania obowiązków podatnika, którego jest przedstawicielem, w zakresie rozliczenia podatku od towarów i usług, prowadzenia i przechowywania dokumentacji oraz ewidencji dla potrzeb tego podatku, oraz do wykonywania innych czynności wynikających z przepisów o podatku od towarów i usług, jeżeli zostały wymienione w umowie, o której mowa § 3.

W myśl art. 15 ust. 9 ustawy, przedstawiciel podatkowy odpowiada solidarnie z podatnikiem za zobowiązanie podatkowe podatnika, którego reprezentuje.

Z natury przedstawiciela podatkowego wynika zatem, że jest on niejako "zastępcą" podatnika (podmiotu zagranicznego) - stanowi on gwarancję realizacji powinności, o których mowa w ww. § 5 rozporządzenia w sprawie przedstawiciela podatkowego, a w razie ich naruszenia umożliwia szybsze i łatwiejsze egzekwowanie powstałych zaległości (ww. art. 15 ust. 9 ustawy).

Z opisu zdarzenia przyszłego wynika, że P. Sp. z o.o. jest spółką doradztwa podatkowego, która w ramach swojej działalności wykonuje także funkcję przedstawiciela podatkowego.

Wątpliwości Spółki dotyczą faktu, czy solidarna odpowiedzialność Spółki dotycząca zobowiązań podatkowych podatnika VAT (klienta P.) powstałych w trakcie trwania umowy o ustanowienie przedstawiciela podatkowego, trwać będzie także po rozwiązaniu tej umowy, to jest wówczas, gdy Spółka nie będzie pełnić już tej funkcji.

Zgodnie z art. 21 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t.j. Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 ze zm.), zobowiązanie podatkowe powstaje z dniem:

1. zaistnienia zdarzenia, z którym ustawa podatkowa wiąże powstanie takiego zobowiązania;
2. doręczenia decyzji organu podatkowego, ustalającej wysokość tego zobowiązania.
   
   

W myśl art. 21 § 2 – jeżeli przepisy prawa podatkowego nakładają na podatnika obowiązek złożenia deklaracji, a zobowiązanie podatkowe powstaje w sposób określony w § 1 pkt 1, podatek wykazany w deklaracji jest podatkiem do zapłaty, z zastrzeżeniem § 3.

Natomiast zgodnie z art. 21 § 3 - jeżeli w postępowaniu podatkowym organ podatkowy stwierdzi, że podatnik, mimo ciążącego na nim obowiązku, nie zapłacił w całości lub w części podatku, nie złożył deklaracji albo że wysokość zobowiązania podatkowego jest inna niż wykazana w deklaracji, organ podatkowy wydaje decyzję, w której określa wysokość zobowiązania podatkowego.

W myśl art. 70 § 1 ww. ustawy Ordynacja podatkowa, zobowiązanie podatkowe przedawnia się z upływem 5 lat, licząc do końca roku podatkowego, w którym upłynął termin płatności podatku.

Z ww. art. 15 ust. 9 ustawy wynika, iż przedstawiciel podatkowy odpowiada solidarnie z podatnikiem za zobowiązanie podatkowe podatnika. Zobowiązanie podatkowe powstaje natomiast z mocy prawa (z chwilą zaistnienia określonego w ustawie zdarzenia) i realizuje się poprzez zadeklarowanie tego faktu w złożonej deklaracji (oraz wpłacenie wynikającego z niej podatku), a w przypadku nie wywiązania się z przedmiotowych obowiązków – poprzez wydanie decyzji przez organ podatkowy - i trwa ono aż do momentu jego przedawnienia. Uwzględniając powyższe, do tego też momentu (także po rozwiązaniu umowy o ustanowieniu przedstawiciela podatkowego) będzie on ponosić odpowiedzialność solidarną za zobowiązania, powstałe w trakcie trwania tej umowy.

Odnośnie cytowanych przez Spółkę wyroków zauważyć należy, że "Fundamentalną zasadą prawa podatkowego w demokratycznym państwie prawnym jest, że zakres przedmiotu opodatkowania musi być precyzyjnie określony w ustawie podatkowej, a interpretacja jej przepisów nie może być rozszerzająca" (cyt. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 22 października 1992 r. sygn. akt III ARN 50/92). Natomiast z uzasadnienia wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 23 kwietnia 1998 r. sygn. akt I SA/Po 1782/97 wynika, iż "(...) punktem wyjścia interpretacji przepisów prawa podatkowego jest zawsze tekst ustawy oraz rozumienie użytych przez ustawodawcę słów na tle danego języka etnicznego. Wykładnia językowa jest nie tylko punktem wyjścia interpretacji przepisów prawa, lecz zakreśla również jej granice w ramach możliwego sensu słów w danym języku etnicznym. Dokonując wykładni językowej przepisów prawa podatkowego należy zatem zawsze brać na samym początku znaczenie użytych słów w ustawie w rozumieniu powszechnie przyjętym w języku polskim, chyba że ustawodawca nada tym słowom na gruncie prawa podatkowego specyficzną treść odmienną od języka potocznego, (...)."

Dokonana interpretacja nie jest w żaden sposób z nimi sprzeczna (rozszerzająca), opiera się bowiem na analizie ww. przepisów ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz. U. Nr 54, poz. 535 ze zm.) oraz z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t.j. Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 ze zm.).

Zatem stanowisko Wnioskodawcy należało uznać za nieprawidłowe.

Interpretacja dotyczy zdarzenia przyszłego przedstawionego przez Wnioskodawcę i stanu prawnego obowiązującego w dniu wydania interpretacji.

Stronie przysługuje prawo do wniesienia skargi na niniejszą interpretację przepisów prawa podatkowego z powodu jej niezgodności z prawem. Skargę wnosi się do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, ul. Jasna 2/4, 00-013 Warszawa po uprzednim wezwaniu na piśmie organu, który wydał interpretację w terminie 14 dni od dnia, w którym skarżący dowiedział się lub mógł się dowiedzieć o jej wydaniu – do usunięcia naruszenia prawa (art. 52 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). Skargę do WSA wnosi się (w dwóch egzemplarzach – art. 47 ww. ustawy) w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia odpowiedzi organu na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa, a jeżeli organ nie udzielił odpowiedzi na wezwanie, w terminie sześćdziesięciu dni od dnia wniesienia tego wezwania (art. 53 § 2 ww. ustawy).

Skargę wnosi się za pośrednictwem organu, którego działanie lub bezczynność są przedmiotem skargi (art. 54 § 1 ww. ustawy) na adres: Izba Skarbowa w Warszawie Biuro Krajowej Informacji Podatkowej w Płocku, ul. 1 Maja 10, 09-402 Płock.