Istota interpretacji:

Czy sprzedaż udziałów przez wyżej opisane osoby będzie podlegała opakowaniu podatkiem od towarów usług? Jeżeli sprzedaż udziałów w nieruchomości podlega podatkowi VAT, to czy jest objęta zwolnieniem od podatku na podstawie art. 43 ust. 1 pkt 10 lub 10a ustawy o podatku od towarów i usług?

W przedmiotowym wniosku zostało przedstawione następujące zdarzenie przyszłe:

Udziały w nieruchomości zabudowanej zespołem budynków w zwartej zabudowie (kamienica) wybudowanymi w latach przedwojennych (tj. przed 1939 r.), z lokalami mieszkalnymi i użytkowymi, zostały nabyte w następujący sposób:

1. Z. i A. małżonkowie H. w 6758/135168 części w dniu 2 września 1995r.,
2. Pani Z. H. w 10140/135168 części w dniu 28 sierpnia 1998r.,
3. Pani I. H. w 6263/135168 części w roku 1997r.,

W przypadku każdego zakupu notariusz pobrał opłatę skarbową, ponieważ żadna z opisanych transakcji nie podlegała podatkowi VAT. Kupującym nie przysługiwało więc prawo do obniżenia podatku należnego o kwotę podatku naliczonego w związku z tym zakupem.

Z. i A. H. jako współwłaściciele przedmiotowej nieruchomości użytkowali część nieruchomości (120,50 m. kw) o powierzchni odpowiadającej ich udziałowi w nieruchomości - lokal z przeznaczeniem na działalność handlową. Lokal nigdy nie został wyodrębniony ze współwłasności; nie stanowi odrębnej nieruchomości. W lokalu - w latach 1995 - 2005 - małżonkowie prowadzili (jako tzw. spółka małżeńska) działalność gospodarczą, jednak nieruchomość (udział) nie została wprowadzona do ewidencji środków trwałych, nie dokonywano od niej żadnych odpisów amortyzacyjnych.

W 1998r. w lokalu został przeprowadzony remont; wydatki zostały zaliczone do kosztów uzyskania przychodów w ramach prowadzonej działalności gospodarczej w tym lokalu.

Wartość remontu nie przekroczyła 25% wartości (obliczonej wg cen zakupu udziału w nieruchomości). Od 2006r. działalność gospodarczą w tym lokalu (w części nieruchomości zakupionej w roku 1995r.) prowadzi A. H..

Z. H. nabyła w roku 1998r. do majątku osobistego udział w wysokości 10140/135168 części nieruchomości powiększając w ten sposób swój udział w nieruchomości. W ramach nabytego udziału nie objęła w posiadanie żadnego lokalu.

I. H. do majątku osobistego nabyła w roku 1997 r. udział w wysokości 6758/135168 części nieruchomości. W ramach nabytego udziału nie objęła w posiadanie żadnego lokalu.

Pismem z dnia 28 maja 2009r. Wnioskodawca uzupełnił zdarzenie przyszłe w następujący sposób.

Wnioskodawca nie prowadzi działalności gospodarczej od 2006r., ponieważ w tym roku przeszedł na emeryturę. Wnioskodawca nigdy nie był podatnikiem podatku od towarów i usług, rozliczał tylko podatek dochodowy.

W związku z powyższym zadano następujące pytania:

Czy sprzedaż udziałów przez wyżej opisane osoby będzie podlegała opakowaniu podatkiem od towarów usług...

Jeżeli sprzedaż udziałów w nieruchomości podlega podatkowi VAT, to czy jest objęta zwolnieniem od podatku na podstawie art. 43 ust. 1 pkt 10 lub 10a ustawy o podatku od towarów i usług...

Zdaniem Wnioskodawcy, sprzedaż udziałów w nieruchomości zakupionej do majątku prywatnego, nigdy nie wprowadzonej do ewidencji środków trwałych i nigdy nie amortyzowanej nie podlega podatkowi od towarów i usług. Dla oceny, czy planowana sprzedaż części nieruchomości podlega podatkowi VAT decydujące znaczenie ma treść art. 15 ustawy o VAT. Zgodnie z nim podatnikami podatku VAT są podmioty wykonujące samodzielnie działalność gospodarczą, o której mowa w ust. 2, bez względu na cel lub rezultat takiej działalności. Działalność gospodarcza natomiast obejmuje wszelką działalność podmiotów tam wymienionych tj. m.in. producentów, handlowców lub usługodawców, również wówczas, gdy czynność została wykonana jednorazowo w okolicznościach wskazujących na zamiar wykonywania czynności w sposób częstotliwy.

Przepis art. 15 ustawy o VAT definiuje podatnika podatku VAT jako producenta, handlowca lub usługodawcę, których wszelkie działania - o ile są podejmowane w takim właśnie charakterze, nawet, jeśli są to czynności wykonane jednorazowo - podlegają podatkowi VAT. Przywołany przepis wyraźnie określa, że podatnikiem jest wyłącznie taki podmiot, który wykonuje działalność gospodarczą. Ta z kolei jest definiowana wyłącznie poprzez status podmiotu ustalany w odniesieniu do konkretnych działań. Działalnością gospodarczą w rozumieniu ustawy o VAT są wyłącznie czynności producentów, handlowców lub usługodawców, nawet jeśli są one wykonane jednorazowo. Na takie rozumienie definicji podatnika VAT wskazuje całe dotychczasowe orzecznictwo sądów administracyjnych, jak również orzecznictwo ETS, jakie dotyczy prywatnego obrotu nieruchomościami. Wielokrotnie wskazywano tam, że skoro podatkowi VAT podlegają czynności wykonywane przez producenta, handlowca lub usługodawcę, to podatnik musi uprzednio (przed sprzedażą) być jedną z tych osób, aby uznać, że wykonywane przez niego czynności - także te, które wykona jednorazowo - podlegają podatkowi VAT. Z orzecznictwa tego jednoznacznie wynika, że o opodatkowaniu podatkiem VAT decyduje zamiar towarzyszący zakupowi nieruchomości. Jeżeli nieruchomość zostaje nabyta z zamiarem odsprzedaży, jej sprzedaż podlega podatkowi VAT. Jeśli natomiast sprzedawca nie miał zamiaru odsprzedaży w momencie zakupu i nieruchomość jest jego majątkiem osobistym, to sprzedaż nie podlega VAT.

Na taki wniosek wskazuje także art. 2 ust. 1 lit a Dyrektywy Rady 2006/112/WE z 28 listopada 2006r. w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej, zgodnie z którym opodatkowaniu VAT podlega odpłatna dostawa towarów na terytorium państwa członkowskiego przez podatnika działającego w takim charakterze. Sprzedaż nieruchomości podlegałaby więc podatkowi VAT, gdyby właściciele sprzedając "działali w charakterze podatników". Ponieważ udziały w nieruchomości były nabywane przez poszczególne osoby do ich majątku prywatnego bez zamiaru ich późniejszej sprzedaży, a planowana sprzedaż nastąpi odpowiednio po 14, 12 i 11 latach od zakupu nie powinna podlegać podatkowi VAT.

Prowadzenie działalności gospodarczej (handel) w części prywatnej nieruchomości znajdującej się w majątku małżonków nie oznacza, że staje się ona towarem. Zgodnie z art. 2 pkt 6 ustawy o VAT towarem stają się m.in. budynki lub ich części jeżeli są przedmiotem czynności podlegających opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług, które są wymienione w klasyfikacjach wydanych na podstawie przepisów o statystyce publicznej. Ponieważ, w ocenie Wnioskodawcy, sprzedaż nieruchomości nie mieści się w pojęciu działalności gospodarczej określonej w art. 15 ust. 2 ustawy o VAT, należy tym samym uznać, że sama nieruchomość nie staje się towarem, ponieważ nie jest przedmiotem czynności podlegającej podatkowi VAT.

Gdyby jednak uznać, że sprzedaż nieruchomości - w części odpowiadającej powierzchni wykorzystywanej w działalności gospodarczej - podlega podatkowi VAT, to wniosek ten byłby zasadny wyłącznie w stosunku do A. H., który w nieruchomości prowadzi obecnie działalność gospodarczą. Pozostali współwłaściciele nie wykorzystują nieruchomości w żaden, podlegający podatkowi VAT, sposób.

Jeśliby przyjąć, że zbycie przez A. H. udziału w nieruchomości podlega podatkowi VAT - to jednocześnie należy uznać, że sprzedaż ta jest zwolniona od podatku.

Zgodnie z art. 43 ust. 1 pkt 10 ustawy o VAT, zwalnia się od podatku dostawę budynków, budowli lub ich części, z wyjątkiem gdy: a) dostawa jest dokonywana w ramach pierwszego zasiedlenia lub przed nim, b) pomiędzy pierwszym zasiedleniem a dostawą budynku, budowli lub ich części upłynął okres krótszy niż 2 lata. Pierwsze zasiedlenie oznacza oddanie do użytkowania, w wykonaniu czynności podlegających opodatkowaniu, pierwszemu nabywcy lub użytkownikowi budynków, budowli lub ich części, po ich: a) wybudowaniu lub b) ulepszeniu, jeżeli wydatki poniesione na ulepszenie, w rozumieniu przepisów o podatku dochodowym, stanowiły co najmniej 30 % wartości początkowej.

Zważywszy na to, że nieruchomość będzie sprzedawana - po jej wybudowaniu - kolejnemu nabywcy i że nigdy nie była ulepszana - jej sprzedaż będzie zwolniona od podatku VAT, nie jest to bowiem sprzedaż w ramach pierwszego zasiedlenia, ani sprzedaż dokonywana w okresie krótszym niż dwa lata od pierwszego zasiedlenia. Remont przeprowadzony w roku 1998 nie wpływa na zmianę tej kwalifikacji, nie był bowiem ulepszeniem w rozumieniu przepisów o podatku dochodowym (jego koszt nie przekroczył zresztą 25% ceny zakupu). Gdyby jednak przyjąć, że w opisanej sytuacji dojdzie do pierwszego zasiedlenia tzn. do wydania nieruchomości pierwszemu nabywcy w wykonaniu czynności podlegających opodatkowaniu (z ustawy nie wynika wprost, czy chodzi o pierwszą sprzedaż w ogóle, czy pierwszą podlegającą co do zasady VAT), dokonujący sprzedaży w ramach czynności podlegających podatkowi VAT może skorzystać ze zwolnienia opisanego w art. 43 ust. 1 pkt 10a ustawy o VAT.

Zgodnie z nim, zwalnia się od podatku dostawę budynków, budowli lub ich części nieobjętą zwolnieniem, o którym mowa w pkt 10, pod warunkiem że:

1. w stosunku do tych obiektów nie przysługiwało dokonującemu ich dostawy prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego,
2. dokonujący ich dostawy nie ponosił wydatków na ich ulepszenie, w stosunku do których miał prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego, a jeżeli ponosił takie wydatki, to były one niższe niż 30 % wartości początkowej tych obiektów.
   
   

Ponieważ:

1. nabycie nieruchomości przez współwłaścicieli nie podlegało podatkowi od towarów i usług,
2. przy nabyciu nie przysługiwało dokonującemu dzisiaj ich sprzedaży prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego,
3. dokonujący ich sprzedaży nie poniósł w przeszłości wydatków na ich ulepszenie, lecz na remont, którego wartość nie przekroczyła 25% ceny zakupu

- planowana sprzedaż części nieruchomości będzie zwolniona od podatku VAT.

W świetle obowiązującego stanu prawnego stanowisko Wnioskodawcy w sprawie oceny prawnej przedstawionego zdarzenia przyszłego uznaje się za prawidłowe.

Zgodnie z art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz. U. Nr 54, poz. 535 ze zm.), zwanej dalej ustawą o VAT, opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług podlegają odpłatna dostawa towarów i odpłatne świadczenie usług na terytorium kraju.

Przez towary, w myśl art. 2 pkt 6 ww. ustawy, należy rozumieć rzeczy ruchome, jak również wszelkie postacie energii, budynki i budowle lub ich części, będące przedmiotem czynności podlegających opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług, które są wymienione w klasyfikacjach wydanych na podstawie przepisów o statystyce publicznej, a także grunty.

Natomiast przez dostawę towarów w świetle art. 7 ust. 1 ustawy o VAT rozumie się przeniesienie prawa do rozporządzania towarami jak właściciel.

Towarem jest także udział w prawie własności nieruchomości. Jest to zgodne z normami unijnymi, bowiem w myśl art. 15 ust. 2 Dyrektywy 2006/112/WE Rady z dnia 28 listopada 2006 r. w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej (Dz. UE L Nr 347 str 1 ze zm.) państwa członkowskie mogą uznać za rzeczy:

1. określone udziały w nieruchomości,
2. prawa rzeczowe dające ich posiadaczowi prawo do korzystania z nieruchomości,
3. udziały i inne równoważne udziałom tytuły prawne dające ich posiadaczowi prawne lub faktyczne prawo własności lub posiadania nieruchomości lub jej części.
   
   

Zgodnie z art. 195 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964r. Kodeks cywilny (Dz. U. Nr 16, poz. 93 ze zm.) własność tej samej rzeczy może także przysługiwać niepodzielnie kilku osobom (współwłasność). Udział we współwłasności, w aspekcie regulacji zawartych w przepisach Kodeksu cywilnego, wyraża zakres uprawnień, współwłaściciela względem rzeczy wspólnej (także w stosunku do pozostałych współwłaścicieli) i jest określony odpowiednim ułamkiem. Każdy ze współwłaścicieli stosownie do art. 198 Kodeksu cywilnego może swym udziałem swobodnie rozporządzać, bez zgody pozostałych współwłaścicieli, a wyjątki wynikać mogą jedynie z przepisów prawa. Zatem w zakresie pojęcia towarów jako, budynków, budowli i ich części jak również gruntów mieści się współwłasność jako prawo do rzeczy wspólnej.

W myśl art. 15 ust. 1 ww. ustawy, podatnikami są osoby prawne, jednostki organizacyjne niemające osobowości prawnej oraz osoby fizyczne, wykonujące samodzielnie działalność gospodarczą, o której mowa w ust. 2, bez względu na cel lub rezultat takiej działalności. Działalność gospodarcza obejmuje wszelką działalność producentów, handlowców lub usługodawców, w tym podmiotów pozyskujących zasoby naturalne oraz rolników, a także działalność osób wykonujących wolne zawody, również wówczas, gdy czynność została wykonana jednorazowo w okolicznościach wskazujących na zamiar wykonywania czynności w sposób częstotliwy. Działalność gospodarcza obejmuje również czynności polegające na wykorzystywaniu towarów lub wartości niematerialnych i prawnych w sposób ciągły dla celów zarobkowych (art. 15 ust. 2).

Zagadnienie podatnika oraz działalności gospodarczej zostało uregulowane w art. 9 ust. 1 ww. Dyrektywy. Zgodnie z ww. art. 9 ust. 1 Dyrektywy 2006/112/WE Rady, "podatnikiem" jest każda osoba prowadząca samodzielnie w dowolnym miejscu jakąkolwiek działalność gospodarczą, bez względu na cel czy też rezultaty takiej działalności.

Działalność gospodarcza" obejmuje wszelką działalność producentów, handlowców lub usługodawców, włącznie z górnictwem, działalnością rolniczą i wykonywaniem wolnych zawodów lub uznanych za takie. Za działalność gospodarczą uznaje się w szczególności wykorzystywanie, w sposób ciągły, majątku rzeczowego lub wartości niematerialnych w celu uzyskania z tego tytułu dochodu.

Z brzmienia art. 15 ust. 1 i 2 ustawy o VAT oraz przepisów wspólnotowych wynika, iż warunkiem niezbędnym do uznania danego podmiotu za podatnika VAT jest ustalenie, że działa on niezależnie jako producent, handlowiec, usługodawca, pozyskujący zasoby naturalne, rolnik, czy wykonujący wolny zawód. Innymi słowy, jeśli dana czynność wykonana została poza zakresem działań producenta, handlowca, usługodawcy, pozyskującego zasoby naturalne, rolnika czy wykonującego wolny zawód, to w świetle art. 9 Dyrektywy z tytułu wykonania takiej czynności dany podmiot nie może być uznany za podatnika VAT i to bez względu na to, czy czynność tę wykonał jednorazowo, ale w okolicznościach wskazujących na zamiar wykonywania czynności w sposób częstotliwy, czy też wielokrotnie. Taka zaś sytuacja występuje w przypadku sprzedaży przez daną osobę jej majątku prywatnego. Majątek nabywany na własne potrzeby, a nie z przeznaczeniem do działalności handlowej w przypadku jego sprzedaży zarówno w całości, jak i w częściach, jednemu lub wielu nabywcom, z zyskiem lub bez, nie może skutkować uznaniem takiej sprzedaży za działalność handlową ze skutkiem w postaci uznania tej osoby za podatnika VAT. Zwłaszcza w przypadku działalności gospodarczej w zakresie handlu, zamiar częstotliwego wykonywania czynności ujawniony być musi już w momencie nabycia towaru, a nie w momencie jego sprzedaży.

A zatem uznanie osoby za podatnika również w myśl ustawy, uzależnione jest od prowadzenia działalności gospodarczej, bowiem wykonywanie czynności podlegających opodatkowaniu skutkuje powstaniem obowiązku podatkowego tylko wtedy, gdy czynność ta została wykonana w ramach działalności gospodarczej. Uzasadnionym zatem jest wykluczenie osób fizycznych z grona podatników, nawet jeżeli wykonują czynność dostawy towarów, jeśli zbywają część majątku osobistego, który nie został nabyty w celu jego sprzedaży. Warunkiem uznania danej osoby za podatnika jest jej stałe zaangażowanie w prowadzoną działalność.

Mając na uwadze powyższe, uzasadnionym jest twierdzenie, że warunkiem opodatkowania danej czynności podatkiem od towarów i usług jest spełnienie dwóch przesłanek łącznie: po pierwsze dana czynność ujęta jest w katalogu czynności podlegających opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług, po drugie czynność została wykonana przez podmiot, który w związku z jej wykonaniem był podatnikiem podatku od towarów.

Z przedstawionego we wniosku zdarzenia przyszłego wynika, że Wnioskodawca w dniu 2 września 1995r. zakupił wraz z małżonkiem udziały w nieruchomości zabudowanej zespołem budynków w zwartej zabudowie (kamienica) wybudowanymi w latach przedwojennych (tj. przed 1939r.) Wnioskodawcy przy zakupie nie przysługiwało prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego. Wnioskodawca nigdy nie był podatnikiem podatku od towarów i usług, rozliczał tylko podatek dochodowy. Wnioskodawca wraz z małżonkiem (w formie spółki cywilnej) w przedmiotowej nieruchomości użytkował w latach 1995-2005 lokal z przeznaczeniem na działalność handlową. Jednak nieruchomość (udział) nie została wprowadzona do ewidencji środków trwałych, nie dokonywano od niej żadnych odpisów amortyzacyjnych. W 1998r. w lokalu został przeprowadzony remont, którego wartość nie przekroczyła 25% ceny zakupu. Wydatki zostały zaliczone do kosztów uzyskania przychodów w ramach prowadzonej działalności gospodarczej w tym lokalu. Wnioskodawca nie prowadzi działalności gospodarczej od 2006r., ponieważ w tym roku przeszedł na emeryturę.

W 1998r. Wnioskodawca nabył do majątku osobistego udział w ww. nieruchomości. W ramach nabytego udziału nie objął w posiadanie żadnego lokalu.

W związku z powyższym planowaną sprzedaż udziału w nieruchomości należy potraktować jako sprzedaż z majątku prywatnego, która nie podlega opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług. Zatem stanowisko Wnioskodawcy należało uznać za prawidłowe aczkolwiek z innego powodu niż wskazano we wniosku.

Interpretacja dotyczy zdarzenia przyszłego przedstawionego przez Wnioskodawcę i stanu prawnego obowiązującego w dniu wydania interpretacji.

Ocena prawna stanowiska Wnioskodawcy w części dotyczącej Pana A. H. małżonka Wnioskodawcy i Pani I. H. zawarta została w odrębnym rozstrzygnięciu.

Stronie przysługuje prawo do wniesienia skargi na niniejszą interpretację przepisów prawa podatkowego z powodu jej niezgodności z prawem. Zgodnie z § 1 pkt 1 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 28 sierpnia 2008r. w sprawie przekazania rozpoznawania innym wojewódzkim sądom administracyjnym niektórych spraw z zakresu działania ministra właściwego do spraw finansów publicznych, Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych oraz Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego (Dz. U. Nr 163, poz. 1016), skargę wnosi się do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego po uprzednim wezwaniu na piśmie organu, który wydał interpretację w terminie 14 dni od dnia, w którym skarżący dowiedział się lub mógł się dowiedzieć o jej wydaniu – do usunięcia naruszenia prawa (art. 52 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). Skargę do WSA wnosi się (w dwóch egzemplarzach – art. 47 ww. ustawy) w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia odpowiedzi organu na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa, a jeżeli organ nie udzielił odpowiedzi na wezwanie, w terminie sześćdziesięciu dni od dnia wniesienia tego wezwania (art. 53 § 2 ww. ustawy).

Skargę wnosi się za pośrednictwem organu, którego działanie lub bezczynność są przedmiotem skargi (art. 54 § 1 ww. ustawy) na adres: Izba Skarbowa w Katowicach, Biuro Krajowej Informacji Podatkowej w Bielsku-Białej, ul. Traugutta 2a 43-300 Bielsko-Biała.