W przedmiotowym wniosku zostało przedstawione następujące zdarzenie przyszłe.

Wnioskodawca jest rolnikiem i posiada gospodarstwo rolne, które nie przynosiło dochodów.

W związku z tym Zainteresowany postanowił sprzedać cześć gruntu, żeby uzyskane środki w całości zainwestować w gospodarstwo i rozwinąć je w kierunku agroturystycznym.

Gospodarstwo rolne składa się z dziesięciu działek rolnych o różnej wielkości, które były nabywane w różnych okresach, począwszy od roku 1995. Teren gospodarstwa nie jest objęty miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego.

Wnioskodawca zamierza sprzedać działkę o powierzchni 21 arów. Zgodnie z ewidencją gruntów jest to działka rolna i nie posiada ona decyzji o warunkach zabudowy ani uzbrojenia w infrastrukturę techniczną. Ma ona dostęp do drogi gminnej jedynie przez służebność na innej działce.

Przedmiotowa nieruchomość nie przynosi również żadnych dochodów, choć jest utrzymana w kulturze rolnej, zgodnej z rejestrem gruntów (łąki i grunty zakrzewione).

Zainteresowany dodatkowo wyjaśnia, iż przedmiotowy grunt, którego był wcześniej dzierżawcą nabył w roku 2001 z zasobów Agencji Nieruchomości Rolnej. Na część areału Wnioskodawca otrzymuje dopłaty bezpośrednie z Unii Europejskiej.

Przedmiotem sprzedaży będzie jedna działka rolna, przy czym, jak dodaje Strona, nigdy wcześniej nie sprzedawała ani działek rolnych ani innych.

Następnie Wnioskodawca stwierdza, iż w myśl art. 43 ust. 1 pkt 9 ustawy o VAT zwolniona od podatku VAT jest dostawa terenów niezabudowanych i innych niż tereny budowlane oraz przeznaczone pod zabudowę.

Zgodnie z art. 4 ust. 1 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, ustalenie przeznaczenia terenu (...) następuje w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego. Z kolei art. 4 ust. 2 stanowi, że w przypadku braku miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, określenie sposobu zagospodarowania i warunków zabudowy terenu następuje w drodze decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu.

Zainteresowany wyjaśnia również, iż sześć działek zostało wydzielonych w trybie decyzji o warunkach zabudowy, ponieważ ustawa nie pozwala na podział gruntów na areały mniejsze niż 30 arów w trybie rolnym. Podział taki został podyktowany kształtem gruntu, jego położeniem i ograniczonym dostępem do drogi publicznej. Po dokonaniu podziału decyzja o warunkach zabudowy wygasła, ponieważ pierwotna działka, dla której została wydana przestała istnieć. Powstałe w podziale działki nie posiadają decyzji o warunkach zabudowy ani nie są objęte miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego i są działkami rolnymi wg ewidencji gruntów, wiec w myśl wspomnianego art. 43 ust. 1 ustawy są zwolnione z podatku VAT. Zainteresowany odprowadza od nich podatek rolny. Sprzedaż ma dotyczyć jednej z ww. działek.

Wnioskodawca ponadto stwierdza, iż w świetle wyroku wydanego przez Sąd Najwyższy w składzie siedmiu sędziów w podobnej sprawie, zamierzona sprzedaż nie ma charakteru handlowego i jako taka nie podlega obciążeniu podatkiem VAT.

Ponadto w świetle przedmiotowego wyroku, nawet jeżeli występują okoliczności wskazujące na zamiar wykonywania czynności w sposób częstotliwy (w przypadku Wnioskodawcy posiadanie więcej niż jednej działki) a nie mają charakteru działalności handlowej - to również nie powodują obciążenia podatkiem VAT.

Ponieważ przedmiotowy grunt nie przynosił nigdy dochodów z działalności rolniczej, to można wręcz uznać, że mamy do czynienia ze zwolnioną od podatku VAT sprzedażą majątku prywatnego osoby fizycznej, nie wykorzystywanego w działalności gospodarczej.

W związku z powyższym zadano następujące pytania:

Czy rolnik sprzedając grunt rolny jest zobowiązany do odprowadzenia VAT?

Czy podatek VAT należy odprowadzić w sytuacji, gdy sprzedaż gruntu rolnego ma na celu pozyskiwanie środków w całości przeznaczonych na rozwinięcie gospodarstwa rolnego?

Czy w świetle niedawnego wyroku Sądu Najwyższego można uznać, że sprzedaż działek w celu uzyskania środków na rozwój własnego gospodarstwa nie ma charakteru handlowego, a co za tym idzie, nie ma obowiązku obciążenia transakcji podatkiem VAT?

Czy fakt posiadania więcej niż jednej działki, jest dla urzędu wystarczający, żeby uznać, że zamiar dokonywania sprzedaży jest częstotliwy, wbrew zamiarowi sprzedaży tylko jednej działki i czy jest to przesłanka do obciążenia podatkiem VAT?

Czy zmiana w przyszłości zamiaru i sprzedaż jeszcze jednej działki w celu dalszego rozwoju gospodarstwa spowoduje, iż transakcja ta będzie obciążona podatkiem VAT i czy wtedy wstecznie należy naliczyć VAT od pierwszej transakcji?

Zdaniem Wnioskodawcy rolnik, który zamierza sprzedać grunt rolny w celu pozyskania środków w całości przeznaczonych na rozwój gospodarstwa rolnego nie powinien naliczać ani odprowadzać podatku VAT.

W świetle obowiązującego stanu prawnego stanowisko Wnioskodawcy w sprawie oceny prawnej przedstawionego zdarzenia przyszłego uznaje się za nieprawidłowe.

Zgodnie z art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz. U. z 2004 r. Nr 54, poz. 535 ze zm.), zwanej dalej ustawą, opodatkowaniu ww. podatkiem, podlegają:

1. odpłatna dostawa towarów i odpłatne świadczenie usług na terytorium kraju;
2. eksport towarów;
3. import towarów;
4. wewnątrzwspólnotowe nabycie towarów za wynagrodzeniem na terytorium kraju;
5. wewnątrzwspólnotowa dostawa towarów.

W myśl art. 2 pkt 6 ustawy, przez towary rozumie się rzeczy ruchome, jak również wszelkie postacie energii, budynki i budowle lub ich części, będące przedmiotem czynności podlegających opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług, które są wymienione w klasyfikacjach wydanych na podstawie przepisów o statystyce publicznej, a także grunty.

Przepis art. 7 ust. 1 ustawy stanowi, iż przez dostawę, o której mowa w art. 5 ust. 1 pkt 1, rozumie się przeniesienie prawa do rozporządzania towarami jak właściciel (...).

Nie każda czynność stanowiąca dostawę w rozumieniu art. 7 ustawy podlega opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług. Aby dana czynność podlegała opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług, musi być wykonana przez podatnika.

Zgodnie z art. 15 ust. 1 ustawy, podatnikami są osoby prawne, jednostki organizacyjne niemające osobowości prawnej oraz osoby fizyczne, wykonujące samodzielnie działalność gospodarczą, o której mowa w ust. 2, bez względu na cel lub rezultat takiej działalności.

Działalność gospodarcza - ust. 2 powołanego artykułu - obejmuje wszelką działalność producentów, handlowców lub usługodawców, w tym podmiotów pozyskujących zasoby naturalne oraz rolników, a także działalność osób wykonujących wolne zawody, również wówczas, gdy czynność została wykonana jednorazowo w okolicznościach wskazujących na zamiar wykonywania czynności w sposób częstotliwy. Działalność gospodarcza obejmuje również czynności polegające na wykorzystywaniu towarów lub wartości niematerialnych i prawnych w sposób ciągły dla celów zarobkowych.

Wnioskodawca twierdzi, iż jest rolnikiem i posiada gospodarstwo rolne, które nie przynosiło dochodów.

Z przepisów ustawy o podatku od towarów i usług wynika, iż dla uznania danego podmiotu za podatnika nie ma znaczenia rezultat prowadzonej działalności. Oznacza to, iż działalność podmiotu będzie działalnością gospodarczą bez względu na to czy przynosi ona jakiekolwiek efekty. Podatnikiem jest zatem również podmiot prowadzący działalność generującą straty, a nawet podmiot, który w ogóle nie dokona żadnej sprzedaży.

Równocześnie wyjaśnić należy, iż powyższe przepisy jako działalność gospodarczą traktują również działalność rolników.

Kluczowym przepisem ustawy, który reguluje sytuację prawną osób prowadzących gospodarstwo rolne jest art. 2 pkt 19. Zgodnie z jego treścią przez rolnika ryczałtowego rozumie się rolnika dokonującego dostawy produktów rolnych pochodzących z własnej działalności rolniczej lub świadczącego usługi rolnicze, korzystającego ze zwolnienia od podatku na podstawie art. 43 ust. 1 pkt 3, z wyjątkiem rolnika obowiązanego na podstawie odrębnych przepisów do prowadzenia ksiąg rachunkowych.

Z kolei przez produkty rolne - pkt 20 powołanego artykułu - rozumie się towary wymienione w załączniku nr 2 do ustawy oraz towary wytworzone z nich przez rolnika ryczałtowego z produktów pochodzących z jego własnej działalności rolniczej przy użyciu środków zwykle używanych w gospodarstwie rolnym, leśnym i rybackim.

Natomiast przez usługi rolnicze - pkt 21 ww. artykułu - rozumie się usługi wymienione w załączniku nr 2 do ustawy.

Wobec powyższego właściciel gospodarstwa rolnego, które nie przynosi dochodów jest również rolnikiem ryczałtowym, prowadzącym w rozumieniu przepisu art. 15 ust. 2 ustawy - działalność gospodarczą.

Właściciel gospodarstwa rolnego dokonujący dostaw produktów rolnych pochodzących z własnej działalności rolniczej lub świadczący usługi rolnicze jest bowiem co do zasady rolnikiem (ryczałtowym), posiadającym status podatnika prowadzącego działalność gospodarczą (działalność rolniczą). Na mocy art. 43 ust. 1 pkt 3 ustawy, korzysta tylko ze zwolnienia od podatku w zakresie dostaw produktów rolnych pochodzących z własnej działalności oraz w zakresie świadczenia usług rolniczych.

W świetle powyższego stwierdzić również należy, iż rolnik sprzedający grunt nie zbywa majątku osobistego, ale majątek składający się na przedsiębiorstwo rolne. Jeśli więc osoba taka dokonuje sprzedaży majątku związanego z własną działalnością, jest z tego tytułu podatnikiem podatku od towarów i usług.

Ponadto zwrócić uwagę należy na fakt, iż cyt. wyżej przepis art. 15 ust. 1 i ust. 2 ustawy jako działalność gospodarczą uznaje również jednorazowe wykonanie czynności w okolicznościach wskazujących na zamiar wykonywania czynności w sposób częstotliwy.

Zgodnie ze Słownikiem Języka Polskiego (Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 2005 r., str. 1223) pojęcie "zamiar" oznacza "to, co ktoś zamierzył, umyślił sobie, określony projekt, pomysł, zamysł, cel".

W związku z powyższym nawet w przypadku, gdy sprzedaż dokonywana jest jednorazowo lecz okoliczności wskazują na to, że zamysłem oraz celem sprzedającego jest ponowne wykonywanie tej czynności w przyszłości w sposób częstotliwy to uznać należy, iż dla potrzeb opodatkowania podatkiem VAT wykonywana jest działalność gospodarcza.

Jak wynika z wniosku Zainteresowany dokonał podziału nieruchomości gruntowej nabytej w roku 2001 na mniejsze działki i zamierza sprzedać działkę o powierzchni 21 arów. Jest to jedna z sześciu działek wydzielonych w trybie decyzji o warunkach zabudowy i są to - jak pisze Wnioskodawca - działki rolne wg ewidencji gruntów.

W przedmiotowym przypadku zauważyć należy, iż podział nieruchomości gruntowej na mniejsze działki stwarza możliwość dokonywania częstotliwej sprzedaży.

Działalność gospodarcza może składać się bowiem z kilku następujących po sobie transakcji. Z kolei już same czynności przygotowawcze, takie jak nabycie nieruchomości, które stanowią część tych transakcji, powinny być traktowane jako działalność gospodarcza.

W związku z powyższym stwierdzić należy, iż okoliczności w jakich Wnioskodawca zamierza dokonać sprzedaży działki wskazują na to, że ma zamiar wykonywania tej czynności w sposób częstotliwy. Zaznaczyć przy tym należy, iż o kwestii częstotliwości wykonywanej czynności nie decyduje czasokres jej wykonywania (tydzień, miesiąc lub rok), ani też ilość dokonanych transakcji, tylko fakt powtarzalności określonej czynności.

Argument, iż okoliczności świadczą o zamiarze częstotliwego dokonywania sprzedaży, doznaje dodatkowego wzmocnienia z uwagi na fakt, iż w przeciwnym razie dzielenie przez Wnioskodawcę gruntów byłoby niecelowe i ekonomicznie nieuzasadnione.

Ostatecznie w niniejszej sprawie wyjaśnić również należy kwestię przedmiotu opodatkowania tj. dostawy terenów budowlanych lub przeznaczonych pod zabudowę.

Z cytowanych powyżej przepisów wynika, iż w obecnym stanie prawnym grunty są towarami w rozumieniu ustawy o podatku od towarów i usług, natomiast sprzedaż gruntu stanowi dostawę towarów i podlega opodatkowaniu podatkiem VAT, według stawki określonej w art. 41 ust. 1 tej ustawy.

Stosownie bowiem do art. 41 ust. 1 ustawy dostawa terenów budowlanych oraz przeznaczonych pod zabudowę podlega opodatkowaniu stawką podatku 22%. Natomiast w myśl art. 43 ust. 1 pkt 9 zwalnia się od podatku dostawę terenów niezabudowanych innych niż tereny budowlane oraz przeznaczone pod zabudowę.

Jeśli więc przedmiotowe grunty są terenami budowlanymi lub przeznaczonymi pod zabudowę, ich dostawa podlegać będzie opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług, wg stawki podatku 22%.

Wnioskodawca prezentuje stanowisko, w myśl którego jest rolnikiem i zamierza sprzedać grunt rolny. We wniosku wyjaśnia, iż "Sześć działek zostało wydzielonych w trybie decyzji o warunkach zabudowy ..." oraz, iż "Po dokonaniu podziału decyzja o warunkach zabudowy wygasła, ponieważ pierwotna działka, dla której została wydana przestała istnieć."

Zauważyć zatem należy, iż ustalenie przeznaczenia terenu oraz określenie sposobów jego zagospodarowania następuje zgodnie z art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz. U. z 2003 r. Nr 80, poz. 717 ze zm.) w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego. Z kolei w świetle art. 4 ust. 2 ustawy w przypadku braku miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego kwestię przeznaczenia gruntu należy rozstrzygać zgodnie z postanowieniami zawartymi w decyzji o warunkach zabudowy, jeżeli taka decyzja została wydana dla danego terenu.

Natomiast w przypadku braku miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego oraz w sytuacji, gdy nie wydano decyzji o warunkach zabudowy, decydujące znaczenie ma przeznaczenie terenu określone w studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy.

Dane zawarte w ewidencji gruntów nie przesądzają więc o kwalifikacji gruntu, gdyż ewidencja ta zawiera w szczególności informacje dotyczące: położenia, powierzchni, rodzajów użytków gruntowych oraz ich klas gleboznawczych, oznaczenia ksiąg wieczystych, a także stosunków właścicielskich. Należy podkreślić, że art. 43 ust. 1 pkt 9 ustawy posługuje się kryterium przeznaczenia terenu a nie jego klasyfikacją gleboznawczą.

Zgodnie z powyższym stwierdzić należy, iż jeśli grunt jaki zamierza sprzedać Zainteresowany jest terenem budowlanym lub przeznaczonym pod zabudowę, to jego dostawa podlega opodatkowaniu stawką podatku VAT w wysokości 22%. W przeciwnym wypadku zgodnie z art. 43 ust. 1 pkt 9 jego sprzedaż korzystać będzie ze zwolnienia od tego podatku.

Wnioskodawca wyjaśnia również, iż środki ze sprzedaży działki zamierza przeznaczyć na rozwój gospodarstwa. Fakt ten nie wpływa jednak na kwestię opodatkowania czynności dostawy gruntu. Prawodawca nie uzależnia bowiem opodatkowania dostawy gruntu od wyboru celu na jaki zostaną przeznaczone uzyskane ze sprzedaży środki pieniężne.

Odnosząc się natomiast do kwestii " ... wyroku wydanego niedawno przez Sąd Najwyższy ..." jaką podnosi Strona, wyjaśnić należy, że wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w składzie siedmiu sędziów z dnia 29 października 2007 r. sygn. akt I FPS 3/07 na jaki najprawdopodobniej powołuje się Wnioskodawca dotyczy konkretnej sprawy, osądzonej w określonym stanie faktycznym. Rozstrzygnięcie dokonane przez Sąd jest wiążące w sprawie, w której zostało wydane a organy podatkowe nie są związane rozstrzygnięciami sądów administracyjnych w indywidualnych sprawach.

Interpretacja dotyczy zdarzenia przyszłego przedstawionego przez Wnioskodawcę i stanu prawnego obowiązującego w dniu wydania interpretacji.

Stronie przysługuje prawo do wniesienia skargi na niniejszą interpretację przepisów prawa podatkowego z powodu jej niezgodności z prawem. Skargę wnosi się do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, ul. Jasna 2/4, 00-013 Warszawa po uprzednim wezwaniu na piśmie organu, który wydał interpretację w terminie 14 dni od dnia, w którym skarżący dowiedział się lub mógł się dowiedzieć o jej wydaniu - do usunięcia naruszenia prawa (art. 52 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). Skargę do WSA wnosi się (w dwóch egzemplarzach - art. 47 ww. ustawy) w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia odpowiedzi organu na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa, a jeżeli organ nie udzielił odpowiedzi na wezwanie, w terminie sześćdziesięciu dni od dnia wniesienia tego wezwania (art. 53 § 2 ww. ustawy).

Skargę wnosi się za pośrednictwem organu, którego działanie lub bezczynność są przedmiotem skargi (art. 54 § 1 ww. ustawy) na adres: Izba Skarbowa w Poznaniu, Biuro Krajowej Informacji Podatkowej w Lesznie, ul. Dekana 6, 64-100 Leszno.

Referencje