Pytanie:

Jak należy traktować przychody otrzymywane za wykonanie określonych czynności przez biegłych sądowych, wykonywanych na zlecenie sądu na podstawie właściwych przepisów?

Ze stanu faktycznego przedstawionego we wniosku wynika, że Podatnik jest biegłym sądowym ustanowionym z listy Prezesa Sądu Okręgowego w Krakowie w zakresie rachunkowości i finansów. Zgodnie z tym zakresem specjalności sporządza opinie na zlecenie organów wymiaru sprawiedliwości w bardzo złożonych sprawach gospodarczych.

Wątpliwości Podatnika dotyczą kwestii opodatkowania podatkiem od towarów i usług opinii wydawanych przez biegłego sądowego z dziedziny rachunkowości i finansów. Podatnik przedstawił własne stanowisko, zgodnie z którym biegły sądowy nie jest podatnikiem podatku od towarów i usług, ponieważ nie wykonuje samodzielnie działalności gospodarczej.

W oparciu o obowiązujące przepisy i przedstawiony stan faktyczny Naczelnik Urzędu Skarbowego Kraków-Śródmieście odpowiadając na zapytanie informuje, że nie podziela stanowiska Podatnika zawartego w piśmie, wyjaśniając jednocześnie, że:

Zgodnie z art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz. U. Nr 54, poz. 535 ze zm.) opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług podlegają odpłatna dostawa towarów i odpłatne świadczenie usług na terytorium kraju.

Przez świadczenie usług, o których mowa w art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy, rozumie się każde świadczenie na rzecz osoby fizycznej, osoby prawnej lub jednostki organizacyjnej niemającej osobowości prawnej, które nie stanowi dostawy towarów w rozumieniu art. 7 w/w ustawy, w tym również świadczenie usług zgodnie z nakazem organu władzy publicznej lub podmiotu działającego w jego imieniu lub z nakazem wynikającym z mocy prawa, co wynika z brzmienia art. 8 ust. 1 pkt 3 w/w ustawy.
Zatem sam fakt wykonania pewnych czynności z nakazu władzy, np. sądu nie jest kryterium do uznania, że świadczenie nie jest wykonywane w sposób samodzielny.

W świetle art. 15 ust. 1 i 2 ustawy podatnikami podatku od towarów i usług są osoby prawne, jednostki organizacyjne niemające osobowości prawnej oraz osoby fizyczne, wykonujące samodzielnie działalność gospodarczą, o której mowa w ust. 2, bez względu na cel lub rezultat takiej działalności, która obejmuje wszelką działalność producentów, handlowców lub usługodawców, w tym podmiotów pozyskujących zasoby naturalne oraz rolników, a także działalność osób wykonujących wolne zawody, również wówczas, gdy czynność została wykonana jednorazowo w okolicznościach wskazujących na zamiar wykonywania czynności w sposób częstotliwy. Działalność gospodarcza obejmuje również czynności polegające na wykorzystaniu towarów lub wartości niematerialnych i prawnych w sposób ciągły dla celów zarobkowych (art. 15 ust. 2 ustawy).

Natomiast zgodnie z art. 15 ust. 3 pkt 3 ww. ustawy za wykonywaną samodzielnie działalność gospodarczą, o której mowa w ust. 1, nie uznaje się czynności z tytułu których przychody zostały wymienione w art. 13 pkt 2-9 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U z 2000 r. Nr 14, poz. 176 ze zm.), jeżeli z tytułu wykonania tych czynności osoby te są związane ze zlecającym wykonanie tych czynności prawnymi więzami tworzącymi stosunek prawny pomiędzy zlecającym wykonanie czynności i wykonującym zlecane czynności co do warunków wykonania tych czynności, wynagrodzenia i odpowiedzialności zlecającego wykonanie tych czynności.
Zatem oceny zakresu stosowania przepisów ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług w odniesieniu do czynności wykonywanych na zlecenie wymiaru sprawiedliwości przez biegłych należy dokonać w świetle uregulowań zawartych wart. 15 ust. 3 pkt 3 w/w ustawy, pod kątem kryterium decydującego o uznaniu tych osób za podatników podatku od towarów i usług.

Opinia wydana przez biegłego jest dowodem w postępowaniu sądowym, a nie usługą, której bezpośrednim odbiorcą jest uczestnik postępowania. Nie można zatem mówić, że sąd, prokuratura czy policja bierze odpowiedzialność za opinię biegłego w rozumieniu art. 15 ust. 3 pkt 3 ustawy o podatku od towarów i usług. Wobec powyższego należy stwierdzić, że czynności wykonywane na zlecenie sądu, prokuratury i policji przez biegłych sądowych nie korzystają z wyłączenia z zakresu ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług, gdyż nie jest spełniony jeden z warunków określonych w art. 15 ust. 3 pkt 3 ustawy odnośnie odpowiedzialności zlecającego wykonanie czynności za ich wykonanie przez zleceniobiorcę. Tym samym z dniem 01.05.2004 r. czynności biegłego sądowego podlegają opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług na zasadach ogólnych.

Z treści pisma wynika, że czynności biegłego sądowego wykonywał Pan od dłuższego czasu, także w okresie od maja 2004 r. otrzymując z tego tytułu wynagrodzenie, zgodnie z odpowiednimi przepisami rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości. Zatem w okresie przed 1 maja 2004 r. wykonywał Pan czynności w całości przedmiotowo zwolnione z podatku od towarów i usług na podstawie art. 7 ust. 1 pkt 6 ustawy z dnia 8 stycznia 1993 r. o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym (Dz. U. Nr 11, poz. 50 ze zm.). Zwolnienie przedmiotowe utraciło moc z dniem 30.04.2004 r.Otrzymane po tej dacie wpłaty stanowiące zapłatę za świadczenie usług do 30.04.2004 r. nie stanowią obrotu podlegającego opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług.

W § 28 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 25 maja 2005 r. w sprawie zwrotu podatku niektórym podatnikom, zaliczkowego zwrotu podatku, wystawiania faktur, sposobu ich przechowywania oraz listy towarów i usług, do których nie mają zastosowania zwolnienia od podatku od towarów i usług (Dz. U. Nr 95, poz. 798) określono listę towarów i usług, do których nie mają zastosowania zwolnienia od podatku, określone w art. 113 ust. 1 i 9 ustawy, stanowiącą załącznik do rozporządzenia. W poz. 37 załącznika wyłączono ze zwolnienia rzeczoznawstwo, z wyłączeniem doradztwa rolniczego związanego z uprawą roślin i hodowlą zwierząt, a także związanego ze sporządzeniem planu zagospodarowania i modernizacji gospodarstwa rolnego (do 31.05.2005 r. § 31 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 27 kwietnia 2004 r. w sprawie zwrotu podatku niektórym podatnikom, zaliczkowego zwrotu podatku, zasad wystawiania faktur, sposobu ich przechowywania oraz listy towarów i usług, do których nie mają zastosowania zwolnienia od podatku od towarów i usług (Dz. U. Nr 97, poz. 971) poz. 37 załącznika). Zatem czynności wykonywane przez biegłego sądowego nie korzystają ze zwolnienia, o którym mowa w art. 113 ust. 1 ustawy o podatku od towarów i usług.

Zgodnie z art. 96 ust. 1 ustawy o podatku od towarów i usług podmioty, o których mowa w art. 15, są obowiązani przed dniem wykonania pierwszej czynności określonej w art. 15 złożyć naczelnikowi urzędu skarbowego zgłoszenie rejestracyjne z zastrzeżeniem ust. 3 (druk VAT-R).

Stosownie do art. 99 w/w ustawy obowiązany jest Pan składać w urzędzie skarbowym deklaracje podatkowe za okresy miesięczne w terminie do 25 dnia miesiąca następującego po każdym kolejnym miesiącu, lub za okresy kwartalne w terminie do 25 dnia miesiąca następującego po każdym kolejnym kwartale, po uprzednim zawiadomieniu naczelnika urzędu skarbowego o takim sposobie rozliczania podatku.

Zgodnie z art. 103 ust. 1 ustawy podatnicy są obowiązani, bez wezwania naczelnika urzędu skarbowego, do obliczania i wpłacania podatku za okresy miesięczne w terminie do 25 dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym powstał obowiązek podatkowy, na rachunek urzędu skarbowego, względnie za okresy kwartalne w terminie do 25 dnia miesiąca następującego po kwartale, w którym powstał obowiązek podatkowy (art. 103 ust. 2 ustawy).

Art. 106 ust. 1 ustawy stanowi, iż podatnicy, o których mowa w art. 15, są obowiązani wystawić fakturę stwierdzającą w szczególności dokonanie sprzedaży, datę dokonania sprzedaży, cenę jednostkową bez podatku, podstawę opodatkowania, stawkę i kwotę podatku, kwotę należności oraz dane dotyczące podatnika i nabywcy, z zastrzeżeniem ust. 2, 4 i 5 oraz art. 119 ust. 10 i art. 120 ust. 16. Zatem jako zarejestrowany podatnik podatku od towarów i usług po wykonaniu opinii rozliczenie dokumentuje Pan fakturą VAT, zawierającą wszystkie dane niezbędne do ustalenia wysokości wynagrodzenia za wykonaną opinię. Brak podstaw do wystawienia faktur VAT za poprzednie lata, kiedy mimo obowiązku nie zarejestrował się Pan jako podatnik podatku od towarów i usług i wynagrodzenie za wykonane opinie dokumentowane było rachunkiem, jak również nie ma możliwości wymiany rachunków na faktury VAT.

Zgodnie z brzmieniem art. 19 ust. 1 ustawy o podatku od towarów i usług obowiązek podatkowy powstaje z chwilą wydania towaru lub wykonania usługi, z zastrzeżeniem ust. 2-21, art. 14 ust. 6, art. 20 i art. 21 ust. 1. Jeżeli dostawa towaru lub wykonanie usługi powinny być potwierdzone fakturą, obowiązek podatkowy powstaje z chwilą wystawienia faktury, nie później jednak niż w 7 dniu, licząc od dnia wydania towaru lub wykonania usługi.

Rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 25 maja 2005 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o podatku od towarów i usług (Dz. U. Nr 95, poz. 797), obowiązujące od 1 czerwca 2005 r., wprowadza szczególny moment powstania obowiązku podatkowego dla wykonywanych przez Pana czynności biegłego sądowego i - zgodnie z dodanym ust. 2 do § 3 - w przypadku świadczenia usług na rzecz sądów powszechnych, administracyjnych, wojskowych lub prokuratury przez osoby fizyczne, osoby prawne oraz jednostki organizacyjne niemające osobowości prawnej, którym sądy te lub prokurator, na podstawie właściwych przepisów, zleciły wykonanie określonych czynności związanych z postępowaniem sądowym lub przygotowawczym, obowiązek podatkowy powstaje z chwilą otrzymania całości lub części zapłaty. Natomiast od dnia 1 maja 2004 r. do 31.05.2005 r. obowiązek podatkowy w przypadku wykonywania czynności na zlecenie organów sprawiedliwości przez biegłych powstawał na zasadach ogólnych określonych w art. 19 ustawy.

Art. 29 ust. 1 ustawy o podatku od towarów i usług stanowi, iż obrotem stanowiącym podstawę opodatkowania podatkiem jest kwota należna z tytułu sprzedaży pomniejszona o kwotę należnego podatku. Kwota należna obejmuje całość świadczenia należnego od nabywcy. Pojęcie kwoty należnej łączy się z pojęciem wynagrodzenia, które jest wyrażone w formie ceny za wykonaną usługę. W cenie, zgodnie z art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 5 lipca 2001 r. o cenach (Dz. U. Nr 97, poz. 1050) uwzględnia się podatek VAT oraz podatek akcyzowy, jeżeli na podstawie odrębnych przepisów sprzedaż towaru (usługi) podlega obciążeniu podatkiem VAT. Stosownie do postanowień art. 155 ustawy - w przypadkach nieuregulowanych w odrębnych przepisach, do przychodów opodatkowanych podatkiem dochodowym od osób fizycznych nie zalicza się należnego podatku od towarów i usług oraz zwróconej różnicy podatku od towarów i usług. Uwzględniając powyższe należy stwierdzić, iż wynagrodzenie należne biegłemu za sporządzenie opinii stanowi kwotę brutto obejmującą podatek od towarów i usług. Podstawę opodatkowania podatkiem od towarów i usług stanowi kwota przyznana przez sąd pomniejszona o należny podatek (netto). Podstawą do sporządzenia deklaracji VAT-7 za okresy zaległe będą wystawione rachunki dokumentujące wynagrodzenie za wykonanie opinii w kwocie brutto i z uwzględnieniem terminu powstania obowiązku podatkowego.

Kwota przyznana przez sąd pomniejszona o należny podatek od towarów i usług jest jednocześnie przychodem w podatku dochodowym od osób fizycznych. Koszty uzyskania przychodów naliczane będą od kwoty netto.

Stosownie do art. 13 pkt 6 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2000 r. Nr 14, poz. 176 ze zm.) za przychody z działalności wykonywanej osobiście, o której mowa w art. 10 ust. 1 pkt 2, uważa się przychody osób, którym organ władzy lub administracji państwowej albo samorządowej, sąd lub prokurator, na podstawie właściwych przepisów, zlecił wykonanie określonych czynności, a zwłaszcza przychody biegłych w postępowaniu sądowym, dochodzeniowym i administracyjnym oraz płatników, z zastrzeżeniem art. 14 ust. 2 pkt 10, i inkasentów należności publicznoprawnych, a także przychody z tytułu udziału w komisjach powoływanych przez organy władzy iub administracji państwowej albo samorządowej, z wyjątkiem przychodów, o których mowa w pkt 9. Zgodnie z zapisem art. 41 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych płatnicy dokonujący wypłaty należności osobom określonym w art. 3 ust. 1 z tytułu działalności określonej w art. 13 pkt 2 i 4-9 oraz art. 18 są obowiązani pobierać zaliczki na podatek dochodowy w wysokości 19% należności pomniejszonej o koszty uzyskania przychodów w wysokości określonej w art. 22 ust. 9 oraz pomniejszonej o składki potrącone przez płatnika w danym miesiącu na ubezpieczenie emerytalne i rentowe oraz na ubezpieczenie chorobowe, o których mowa w art. 26 ust. 1 pkt 2 lit. b. W związku z tym, że czynności biegłego podlegają ustawie o podatku od towarów i usług od 01.05.2004 r. w zeznaniu o wysokości dochodu osiągniętego w roku podatkowym 2004 i 2005 biegły ma prawo do pomniejszania przychodu z tytułu wynagrodzenia za sporządzenie opinii o zapłacony podatek od towarów i usług. Płatnicy sporządzający informację PIT-8B za 2004 r. i 2005 r. nie mają obowiązku dokonania ich korekt, sporządzone one były zgodnie z danymi wynikającymi z ewidencji płatnika. Złożenie deklaracji VAT-7 i zapłata należnego zaległego podatku po terminie do sporządzenia PIT-8B i złożenia rocznych zeznań winno skutkować obowiązkiem dokonania korekt zeznań rocznych przez biegłego.

Wszelkie korekty rozliczenia podatku od towarów i usług z tytułu otrzymanych wynagrodzeń przez biegłego za wykonane opinie, na przykład w sytuacji, gdy prawomocnym postanowieniem sądu przyznana została należność w wysokości różnej od określonej w fakturze dokonywane są poprzez wystawienie faktury korygującej.

Powyższa interpretacja:
- dotyczy stanu faktycznego przedstawionego przez Wnioskodawcę, traci swoją moc z chwilą zmiany przepisów jej dotyczących;
- nie jest wiążąca dla Podatnika, wiąże natomiast właściwe dla wnioskodawcy organy podatkowe i organy kontroli skarbowej.

Pouczenie:
Na powyższe postanowienie służy zażalenie do Dyrektora Izby Skarbowej w Krakowie za pośrednictwem Naczelnika Urzędu Skarbowego Kraków-Śródmieście w terminie 7 dni od daty doręczenia niniejszego postanowienia.