Pytanie:

Czy wynagrodzenie otrzymane z tytułu umowy o dzieło i umów wydawniczych nie związanych z prowadzoną działalnością gospodarczą podlega opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług?

Ponadto czy w przypadku umów o dzieło i umów wydawniczych na podstawie, których dochodzi do przeniesienia praw autorskich w zamian za wynagrodzenie i które nie są związane z prowadzoną przez wnioskodawcę działalnością gospodarczą zawartych przed dniem 20 lipca 2006 r., a w których przewidziano, że wypłata wynagrodzenia nastąpi po upływie kilku miesięcy (roku) już po zarejestrowaniu wnioskodawcy jako podatnika podatku VAT, jest on obowiązany do zapłaty podatku od towarów i usług. Jak wskazuje we wniosku podatnik, umowy te są związane z działalnością naukową i nie obejmują czynności w ramach prowadzonej przez podatnika działalności gospodarczej jako radcy prawnego.

Wnioskodawca w oparciu o zapisy art. 15 ust. 1-3 oraz art. 15 ust. 3 (a)ustawy o podatku od towarów i usług wyraża przekonanie, iż umowy zawarte poza zakresem działalności gospodarczej (zarówno przed rozpoczęciem działalności gospodarczej jak i po jej rozpoczęciu) a polegające na przeniesieniu praw autorskich nie podlegają opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług. Jeśli twórca (autor) przenosi swoje prawa autorskie na osobę zlecającą mu wykonanie dzieła a między tymi osobami powstaje stosunek prawny, w którym zlecający określa termin, w jakim utwór ma być wydany, w jakiej formie utwór ma być udostępniony zleceniodawcy i jakie honorarium otrzyma autor (takie cechy posiadają umowy wydawnicze i umowy o dzieło) wówczas czynności autora nie mają cech samodzielnej działalności gospodarczej, a zatem nie podlegają opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług.

Ocena prawna stanu faktycznego

Na podstawie art. 15 ust. 1 ustawy podatnikami są osoby prawne, jednostki organizacyjne niemające osobowości prawnej oraz osoby fizyczne, wykonujące samodzielnie działalność gospodarczą, o której mowa w ust. 2, bez względu na cel lub rezultat takiej działalności.

Przez działalność gospodarczą rozumie się zgodnie z art. 15 ust. 2 wszelką działalność producentów, handlowców lub usługodawców, w tym podmiotów pozyskujących zasoby naturalne oraz rolników, a także działalność osób wykonujących wolne zawody, również wówczas, gdy czynność została wykonana jednorazowo w okolicznościach wskazujących na zamiar wykonywania czynności w sposób częstotliwy. Działalność gospodarcza obejmuje również czynności polegające na wykorzystywaniu towarów lub wartości niematerialnych i prawnych w sposób ciągły dla celów zarobkowych.

Jednocześnie w myśl art. 15 ust. 3 pkt 3 ustawy za wykonywaną samodzielnie działalność gospodarczą, o której mowa w ust. 1, nie uznaje się czynności z tytułu, których przychody zostały wymienione w art. 13 pkt 2-9 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych, jeżeli z tytułu wykonania tych czynności osoby te są związane ze zlecającym wykonanie tych czynności prawnymi więzami tworzącymi stosunek prawny pomiędzy zlecającym wykonanie czynności i wykonującym zlecane czynności, co do warunków wykonywania tych czynności, wynagrodzenia i odpowiedzialności zlecającego wykonanie tych czynności wobec osób trzecich.

Zgodnie z przepisem art. 15 ust. 3a przepis ust. 3 pkt 3 stosuje się odpowiednio do usług twórców i artystów wykonawców w rozumieniu przepisów o prawie autorskim i prawach pokrewnych, wynagradzanych w formie honorariów za przekazanie lub udzielenie licencji do praw autorskich lub praw artystycznego wykonania albo ich wykonanie, w tym również wynagradzanych za pośrednictwem organizacji zbiorowego zarządzania prawami autorskimi lub prawami pokrewnymi.

W art. 13 pkt 8 lita) ustawy z dnia 26 lipca 1991 roku o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz.U. z 2000 r. Nr 14, poz. 176 z późn. zm.) ustawodawca wymienił m.in. przychody z tytułu osobistego wykonywania usług na podstawie umowy zlecenia lub umowy o dzieło, uzyskiwane wyłącznie od osoby fizycznej prowadzącej działalność gospodarczą, osoby prawnej i jej jednostki organizacyjnej niemającej osobowości prawnej - z wyjątkiem przychodów uzyskanych na podstawie umów zawieranych w ramach prowadzonej przez podatnika pozarolniczej działalności gospodarczej.

Z przedstawionych powyżej przepisów prawa wynika, że świadczenie usług w ramach umowy zlecenia lub umowy o dzieło, o której mowa w art.13 pkt 8 lit. a) ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych - będzie wyłączone z opodatkowania podatkiem od towarów i usług na podstawie art.15 ust.3 pkt 3 ustawy VAT wyłącznie w sytuacji, gdy z tytułu świadczenia w/w usług osoby fizyczne świadczące te usługi są związane ze zlecającym ich wykonanie więzami prawnymi, co do

• warunków wykonywania usług,
• wynagrodzenia,
• odpowiedzialności zlecającego wykonanie tych czynności wobec osób trzecich.

Biorąc pod uwagę w/w stan prawny i przedstawiony w zapytaniu stan faktyczny sprawy stwierdzić należy, że o tym czy wnioskodawca stanie się podatnikiem z tytułu odpłatnego świadczenia opisanych usług w ramach zawartych umów decyduje treść stosunku zobowiązaniowego, jaki z tych umów wynika. Stwierdzić należy, że aby spełniona została dyspozycja zawarta w art.15 ust.3 pkt 3 ustawy o VAT umowa taka musi określać nie tylko warunki wykonania i wynagrodzenia, ale także winna szczegółowo ustalać warunki odpowiedzialności zlecającego za wykonanie czynności wobec osób trzecich.

Przeniesienia przez podatnika na zlecającego praw autorskich nie oznacza odpowiedzialności zlecającego wykonanie przedmiotowych czynności wobec osób trzecich. Z tego powodu zdaniem tutejszego organu podatkowego, wskazana w zdaniu poprzednim przesłanka wyłączająca uznanie opisanej we wniosku działalności za wykonywaną samodzielnie działalność gospodarczą nie jest spełniona.

W odniesieniu do przenoszenia praw autorskich stwierdzić należy, że zgodnie z art.41 ust.1 pkt 1 ustawy z dnia 4 lutego 1994 roku o prawie autorskim i prawach pokrewnych (tekst jednolity: Dz. U. Nr 90 z 2006 r., poz. 631) jeżeli ustawa nie stanowi inaczej autorskie prawa majątkowe mogą przejść na inne osoby w drodze dziedziczenia lub na podstawie umowy. Nieważna jest umowa w części dotyczącej wszystkich utworów lub wszystkich utworów określonego rodzaju tego samego twórcy mających powstać w przyszłości (ust.3).

W zakresie realizacji autorskich praw majątkowych dopuszczalna jest zatem umowa o przeniesienie autorskich praw majątkowych do utworów mających powstać w przyszłości, jeżeli tylko nie obejmuje ona całego przyszłego dorobku twórczego autora.

Z przedstawionego przez podatnika stanu faktycznego wynika, iż w odniesieniu do umów, których dotyczy wniosek następuje przeniesienie praw autorskich.

Zawarta przez podatnika umowa jest w istocie umową sprzedaży majątkowych praw autorskich do dzieła w rozumieniu ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych. Chodzi tu o prawo autorskie do utworu, który ma powstać w przyszłości. Sprzedaż praw majątkowych następuje w drodze zawarcia umowy wydawniczej czy umowy o przeniesienia praw autorskich majątkowych. Przeniesienie praw jest ściśle połączone z uprzednim wykonaniem przez podatnika danego utworu.

Powyższe podlega opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług na podstawie art. 15 ust. 1 pkt 1 ustawy o VAT wobec zdefiniowania świadczenia usług w art. 8 ust. 1 pkt 1 tej ustawy zgodnie, z którym, przez świadczenie usług, o którym mowa w art. 5 ust. 1 pkt 1 rozumie się każde świadczenie na rzecz osoby fizycznej, osoby prawnej, lub jednostki organizacyjnej niemającej osobowości prawnej, które nie stanowi dostawy towarów w rozumieniu art. 7 w tym również przeniesienie praw do wartości niematerialnych i prawnych, bez względu na formę, w jakiej dokonano czynności prawnej.

Oznacza to, iż w zakresie, w jakim podatnik świadczy usługi, w wyniku, których powstaje utwór i przekazuje prawa autorskie do tego dzieła jest on podatnikiem podatku od towarów i usług zobowiązanym do zapłaty tego podatku z tytułu świadczenia w/w usług.

Ponadto w odniesieniu do umów o dzieło i umów wydawniczych na podstawie, których dochodzi do przeniesienia praw autorskich w zamian za wynagrodzenie i które nie są związane z prowadzoną przez wnioskodawcę działalnością gospodarczą zawartych przed dniem 20 lipca 2006 r., a w których przewidziano, ze wypłata wynagrodzenia nastąpi po upływie kilku miesięcy (roku) już po zarejestrowaniu wnioskodawcy jako podatnika czynnego podatku VAT wskazać należy, iż zgodnie z zapisem art. 19 ust. 1 ustawy o VAT obowiązek podatkowy powstaje z chwilą wydania towaru lub wykonania usługi, z zastrzeżeniem ust. 2-21, art. 14 ust. 6, art. 20 i art. 21 ust. 1. Na podstawie art. 19 ust. 13 pkt 9 obowiązek podatkowy powstaje z chwilą otrzymania całości lub części zapłaty, nie później jednak niż z upływem terminu płatności określonego w umowie lub fakturze - z tytułu świadczenia na terytorium kraju usług, o których mowa w art. 27 ust. 4 pkt 1. Artykuł 27 ust. 4 pkt 1 stanowi, iż przepis ust. 3 stosuje się do usług sprzedaży praw lub udzielania licencji i sublicencji, przeniesienia lub cesji praw autorskich, patentów, praw do znaków fabrycznych, handlowych, oddania do używania wspólnego znaku towarowego albo wspólnego znaku towarowego gwarancyjnego, albo innych pokrewnych praw.

Z cytowanych powyżej przepisów wynika, i w odniesieniu do umów o dzieło i umów wydawniczych na podstawie, których dochodzi do przeniesienia praw autorskich w zamian za wynagrodzenie i które nie są związane z prowadzoną przez wnioskodawcę działalnością gospodarczą zawartych przed dniem 20 lipca 2006 r., a w których przewidziano, ze wypłata wynagrodzenia nastąpi po upływie kilku miesięcy (roku) już po zarejestrowaniu wnioskodawcy jako podatnika czynnego podatku VAT - obowiązek podatkowy powstaje w momencie otrzymania całości lub części zapłaty, nie później jednak niż z upływem terminu płatności określonego w umowie lub fakturze. Oznacza to, iż także te umowy podlegają opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług.

Referencje