Pytanie:

Czy sformułowanie "odkup samochodu" zamiast "wymiana samochodu w ramach rękojmi za wady reklamowanego samochodu" jest prawidłowe oraz czy wpływa na sposób odliczenia podatku od towarów i usług od zakupionego pojazdu?

W odpowiedzi na Pani pismo z dnia 03.12.2004 r. w sprawie stosowania przepisów ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz. U. Nr 54, poz. 535 ze zm.) Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego w Tarnowie działając na podstawie art. 14a § 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. Nr 137, poz. 926 ze zm.), wyjaśnia:

Z przedstawionego przez Panią stanu faktycznego wynika, iż w czerwcu 2004 r. dokonała Pani zakupu samochodu osobowego FIAT Panda i dokonała Pani obniżenia podatku należnego o 50% podatku naliczonego z tytułu nabycia tego pojazdu. Sprzedawca - firma (...) S.A. w dniu 6.10.2004 r. przyjął w ramach rękojmi samochód FIAT Panda, zakupiony przez Panią w dniu 01.06.2004 r. o wartości brutto 33.304,00 zł, wydając w jego miejsce samochód FIAT Panda o wartości brutto 37.904,00 zł (różnica w cenach wynika z dodatkowego wyposażenia samochodu). Następnie, w wyniku uwzględnienia reklamacji, sprzedawca ponownie wystawił fakturę wpisując w sposobie zapłaty "odkup samochodu".

Na mocy art. 86 ust. 1 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz. U. Nr 54, poz. 535) kwotę podatku naliczonego stanowi, stosownie do treści ust. 2 pkt 1 ww. przepisu, suma kwot podatku określonych w fakturach otrzymanych przez podatnika:

a) z tytułu nabycia towarów i usług,
b) potwierdzających dokonanie przedpłaty (zaliczki, zadatku, raty), jeżeli wiązały się one z powstaniem obowiązku podatkowego,
c) od komitenta z tytułu dostawy towarów będącej przedmiotem umowy komisu
- z uwzględnieniem rabatów określonych w art. 29 ust. 4.

Zgodnie z treścią art. 86 ust. 3 cytowanej ustawy o podatku od towarów i usług w przypadku nabycia samochodów osobowych oraz innych pojazdów samochodowych o dopuszczalnej ładowności mniejszej niż określona według wzoru:
dopuszczalna ładowność (DŁ) = 357 kg + ilość miejsc (siedzeń) łącznie z miejscem dla kierowcy (n) x 68 kg,
kwotę podatku naliczonego stanowi 50% kwoty podatku określonej w fakturze lub kwoty podatku należnego z tytułu wewnątrzwspólnotowego nabycia towarów lub kwoty podatku należnego od dostawy towarów, dla której podatnikiem jest ich nabywca - nie więcej jednak niż 5.000 zł.

W rozpatrywanym przypadku, w związku z nabyciem towaru zaliczonego przez Panią do środków trwałych, przysługuje Pani prawo do obniżenia podatku należnego zgodnie z ww. przepisem na podstawie faktury zakupu.

Zaznacza się przy tym, iż przepisy ustawy o podatku od towarów i usług nie wprowadzają na użytek prawa podatkowego żadnych dodatkowych szczególnych warunków co do trybu realizacji roszczeń z tytułu rękojmi i gwarancji. Zarówno odstąpienie od umowy sprzedaży i w konsekwencji dokonany przez sprzedawcę zwrot wartości towaru, zwrot kwoty wartości towaru dokonany w wyniku roszczeń nabywcy, jak i inne rozliczenia z tytułu rękojmi i gwarancji co do zasady są prawnie dopuszczalne, lecz jako typowa instytucja cywilistyczna są przedmiotem regulacji prawa cywilnego. Oznacza to (poza sytuacjami kiedy czynność cywilno-prawna w sposób nie budzący wątpliwości wykazuje cechy nieważności i została podjęta wyłącznie w celu obejścia przepisów prawa podatkowego), że organy podatkowe winny akceptować skutki tych umów i nie mogą skutecznie kwestionować zasadności zwrotu towaru dokonanego w wyniku odstąpienia od umowy,czy innej formy zaspokojenia roszczeń nabywcy.

Z punktu widzenia autonomii prawa podatkowego przedmiotem analizy organów podatkowych może być natomiast prawidłowość ustalenia podstawy opodatkowania przez sprzedawcę, zgodnie z art. 29 ust. 1 i 4 ustawy, a także zakres uprawnień nabywcy do obniżenia podatku należnego z tytułu dokonanego zakupu, zgodnie z art. 86 ust. 1 ustawy.