Istota interpretacji:

Prawo do odliczenia podatku VAT wynikającego z faktur dokumentujących zastępstwo procesowe. Usługi te służą czynnościom opodatkowanym Wnioskodawcy.

W przedmiotowym wniosku został przedstawiony następujący stan faktyczny.

Spółka zawarła umowę z radcą prawnym o stałe świadczenie usług prawnych obejmującą reprezentację przed sądami. Zgodnie z zapisem zawartym w umowie, w przypadku zasądzenia przez sąd na rzecz Spółki kosztów zastępstwa procesowego, koszty te będą stanowiły dodatkowe wynagrodzenie radcy prawnego pod warunkiem, że zostaną zapłacone lub wyegzekwowane przez komornika w toku postępowania egzekucyjnego. Po spełnieniu wymienionego warunku Spółka otrzymuje od radcy prawnego fakturę VAT za zastępstwo procesowe a co za tym idzie dokonuje obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego wykazanego na tej fakturze.

Jak wyjaśnił Wnioskodawca, posiada prawo do odliczenia podatku VAT z uwagi na fakt, iż zakup opisanej usługi ma związek z wykonywaniem czynności opodatkowanych Zainteresowanego – zgodnie z art. 86 ust. 1 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług – a faktura dokumentuje wykonanie czynności opodatkowanej podatkiem od towarów i usług.

W związku z powyższym zadano następujące pytanie.

Czy w przypadku otrzymania faktury VAT dokumentującej zastępstwo procesowe, Spółka ma prawo odliczyć wykazany na tej podstawie podatek od towarów i usług...

Zdaniem Wnioskodawcy, w sytuacji gdy w umowie między Spółką a radcą prawnym zawarty został zapis, iż w przypadku zasądzenia przez sąd na rzecz Spółki kosztów zastępstwo procesowego, koszty te będą przypadać radcy prawnemu jako dodatkowe wynagrodzenie za prowadzenie procesu po ich wyegzekwowaniu przez dłużnika, z uwagi na brzmienie art. 29 ust. 1 ustawy o podatku od towarów i usług, podstawą opodatkowaniu jest obrót, z zastrzeżeniem ust. 2 – 22, art. 30-32, art. 119 oraz art. 120 ust. 4 i ust. 5, a obrotem jest kwota należna z tytułu sprzedaży pomniejszona o kwotę należnego podatku. Kwota należna obejmuje całość świadczenia należnego od nabywcy. Zatem Spółka uznaje, iż jest to wynagrodzenie brutto, tj. z podatkiem za świadczoną usługę. W takim przypadku gdy zwrot kosztów zastępstwa procesowego stanowi rodzaj wynagrodzenia za świadczone usługi na rzecz Spółki, które to usługi podlegają opodatkowaniu na zasadach ogólnych, to jest to – zgodnie z art. 5 ust. 1 pkt 1 w związku z art. 8 ust. 1 ustawy – usługa i czynność opodatkowana.

Zatem Spółka jako nabywca ww. usługi, w sytuacji udokumentowania jej stosowną fakturą VAT, będzie miała prawo do odliczenia podatku naliczonego, gdyż nie wystąpi tu przesłanka braku prawa do odliczenia zawarta w art. 88 ust. 3a pkt 2 ustawy o podatku od towarów i usług, czyli udokumentowania fakturą transakcji nie podlegającej opodatkowaniu lub zwolnionej od podatku od towarów i usług. Prawo to przysługuje Spółce również z uwagi na fakt, iż zakup tej usługi ma związek z wykonywaniem czynności opodatkowanych zgodnie z art. 86 ust. 1 ustawy, a otrzymana faktura dokumentuje wykonanie czynności opodatkowanej podatkiem od towarów i usług.

W świetle obowiązującego stanu prawnego stanowisko Wnioskodawcy w sprawie oceny prawnej przedstawionego stanu faktycznego uznaje się za prawidłowe.

Zgodnie z art. 86 ust. 1 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz. U. Nr 54, poz. 535 ze zm.), dalej zwanej ustawą, w zakresie, w jakim towary i usługi są wykorzystywane do wykonywania czynności opodatkowanych, podatnikowi, o którym mowa w art. 15, przysługuje prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego, z zastrzeżeniem art. 114, art. 119 ust. 4, art. 120 ust. 17 i ust. 19 oraz art. 124.

Jak wynika z art. 86 ust. 2 pkt 1 lit..a ustawy, kwotę podatku naliczonego stanowi, z zastrzeżeniem ust. 3-7, suma kwot podatku określonych w fakturach otrzymanych przez podatnika z tytułu nabycia towarów i usług.

Prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego przysługuje wówczas, gdy zostaną spełnione określone warunki, tzn. odliczenia tego dokonuje podatnik podatku od towarów i usług oraz gdy towary i usługi, z których nabyciem podatek został naliczony, są wykorzystywane do wykonywania czynności opodatkowanych. Warunkiem umożliwiającym podatnikowi skorzystanie z prawa do odliczenia podatku naliczonego jest związek zakupów z wykonywanymi czynnościami opodatkowanymi.

Przedstawiona wyżej zasada wyklucza możliwość dokonania odliczenia podatku naliczonego związanego z towarami i usługami, które nie są wykorzystywane do czynności opodatkowanych, czyli w przypadku ich wykorzystywania do czynności zwolnionych od podatku oraz niepodlegających temu podatkowi.

Ustawodawca stworzył podatnikowi prawo do odliczenia podatku naliczonego w całości lub w części, pod warunkiem spełnienia przez niego zarówno przesłanek pozytywnych, m. in. tego, że zakupy będą wykorzystywane do czynności opodatkowanych, oraz niezaistnienia przesłanek negatywnych, określonych w art. 88 ustawy. Przepis ten określa listę wyjątków, które pozbawiają podatnika prawa do obniżenia kwoty podatku należnego o podatek naliczony.

W myśl art. 88 ust. 3a ustawy, nie stanowią podstawy do obniżenia podatku należnego oraz zwrotu różnicy podatku lub zwrotu podatku naliczonego faktury i dokumenty celne w przypadku gdy:

1. sprzedaż została udokumentowana fakturami lub fakturami korygującymi:
   1. wystawionymi przez podmiot nieistniejący lub nieuprawniony do wystawiania faktur lub faktur korygujących,
   2. w których kwota podatku wykazana na oryginale faktury lub faktury korygującej jest różna od kwoty wykazanej na kopii;
2. transakcja udokumentowana fakturą nie podlega opodatkowaniu albo jest zwolniona od podatku;
3. wystawiono więcej niż jedną fakturę dokumentującą tę samą sprzedaż;
4. wystawione faktury, faktury korygujące lub dokumenty celne:
   1. stwierdzają czynności, które nie zostały dokonane - w części dotyczącej tych czynności,
   2. podają kwoty niezgodne z rzeczywistością - w części dotyczącej tych pozycji, dla których podane zostały kwoty niezgodne z rzeczywistością,
   3. potwierdzają czynności, do których mają zastosowanie przepisy art. 58 i 83 Kodeksu cywilnego - w części dotyczącej tych czynności;
5. faktury, faktury korygujące wystawione przez nabywcę zgodnie z odrębnymi przepisami nie zostały zaakceptowane przez sprzedającego;
6. zaświadczenie, o którym mowa w art. 86 ust. 5, zawiera informacje niezgodne ze stanem faktycznym.
   
   

Z przedstawionego we wniosku stanu faktycznego wynika, iż Wnioskodawca zawarł umowę z radcą prawnym o świadczenie usług prawnych obejmujących także reprezentację przed sądami. Stosownie do postanowień zawartej umowy w przypadku zasądzenia przez sąd na rzecz Spółki kosztów zastępstwa procesowego, koszty te będą stanowiły dodatkowe wynagrodzenie radcy prawnego. Wnioskodawca otrzymuje od radcy prawnego fakturę VAT dotyczącą usługi zastępstwa procesowego. Jak wskazał Zainteresowany przedmiotowa usługa związana jest z czynnościami opodatkowanymi, o których mowa w art. 86 ust. 1 ustawy o VAT.

Należy zauważyć, iż zgodnie z art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy, opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług podlegają odpłatna dostawa towarów i odpłatne świadczenie usług na terytorium kraju. Przez dostawę towarów – co wynika z treści art. 7 ust. 1 – rozumie się przeniesienie prawa do rozporządzania towarami jak właściciel.

W przepisie art. 8 ust. 1 ustawy zdefiniowano, iż przez świadczenie usług, o którym mowa w art. 5 ust. 1 pkt 1, rozumie się każde świadczenie na rzecz osoby fizycznej, osoby prawnej lub jednostki organizacyjnej niemającej osobowości prawnej, które nie stanowi dostawy towarów w rozumieniu art. 7, w tym również:

1. przeniesienie praw do wartości niematerialnych i prawnych, bez względu na formę, w jakiej dokonano czynności prawnej;
2. zobowiązanie do powstrzymania się od dokonania czynności lub do tolerowania czynności lub sytuacji;
3. świadczenie usług zgodnie z nakazem organu władzy publicznej lub podmiotu działającego w jego imieniu lub nakazem wynikającym z mocy prawa.

W powyższym przepisie przyjęto zatem generalną zasadę, że usługami są wszelkie odpłatne świadczenia, niebędące dostawą towarów.

Stąd też stwierdzić należy, iż definicja "świadczenia usług" ma charakter dopełniający definicję "dostawy towarów" i jest wyrazem realizacji zasady powszechności opodatkowania podatkiem od towarów i usług, transakcji wykonywanych przez podatników w ramach prowadzonej działalności gospodarczej. Określeniem "usługi" w przepisach ustawy o podatku od towarów i usług objęto obszerny krąg czynności, obejmujący swym zakresem zarówno czynności określone przez stosowne klasyfikacje statystyczne, jak i cały szereg innych świadczeń, które nie są ujęte w tych klasyfikacjach.

W powołanej ustawie nie określono co należy rozumieć pod pojęciem odpłatności (wynagrodzenia), które powoduje, że dostawa towarów lub świadczenie usług stają się czynnościami opodatkowanymi podatkiem od towarów i usług.

Niemniej jednak, w oparciu o orzecznictwo Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości przyjmuje się, że określając pojęcie "wynagrodzenie" należy uwzględnić następujące zasady:

• konieczny jest bezpośredni związek pomiędzy dostawą towarów lub świadczeniem usług a otrzymanym wynagrodzeniem - będącym świadczeniem wzajemnym,

• dostawcę towarów lub usługodawcę musi łączyć z odbiorcą stosunek prawny, z którego wynika obowiązek dostawy towarów lub świadczenia usług oraz wysokość wynagrodzenia (świadczenia wzajemnego) za dokonanie tych czynności.
  
  

Stosownie do brzmienia art. 98 § 1 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. Nr 43, poz. 296 ze zm.), strona przegrywająca sprawę obowiązana jest zwrócić przeciwnikowi na jego żądanie koszty niezbędne do celowego dochodzenia praw i celowej obrony (koszty procesu).

Do niezbędnych kosztów procesu strony reprezentowanej przez adwokata zalicza się wynagrodzenie, jednak nie wyższe niż stawki opłat określone w odrębnych przepisach i wydatki jednego adwokata, koszty sądowe oraz koszty nakazanego przez sąd osobistego stawiennictwa strony (§ 3 ww. artykułu).

W myśl § 4 ww. artykułu, wysokość kosztów sądowych, zasady zwrotu utraconego zarobku lub dochodu oraz kosztów stawiennictwa strony w sądzie, a także wynagrodzenie adwokata, radcy prawnego i rzecznika patentowego regulują odrębne przepisy.

Jak stanowi art. 99 ww. kodeksu, stronom reprezentowanym przez radcę prawnego lub rzecznika patentowego oraz Skarbowi Państwa reprezentowanemu przez Prokuratorię Generalną Skarbu Państwa zwraca się koszty w wysokości należnej według przepisów o wynagrodzeniu adwokata.

Z powyższego wynika, iż pomiędzy Wnioskodawcą, a radcą prawnym istnieje stosunek prawny (umowa), w ramach którego spełniane są świadczenia wzajemne. Prowadzenie spraw sądowych przez radcę w ramach zawartej z Wnioskodawcą umowy, stanowi reprezentowanie strony przez radcę prawnego (adwokata) z wyboru. To stosunek umowny określa wzajemne prawa i obowiązki stron. Ponadto występuje określony, bezpośredni związek zależności z kancelarią prawną, który skutkuje wypłatą wynagrodzenia dla zleceniobiorcy za świadczone usługi prawne. Ten bezpośredni związek pomiędzy świadczeniem, a kwotą wynagrodzenia wypłacaną przez Wnioskodawcę za to świadczenie, decyduje o tym, że przez radcę prawnego wykonywane są usługi, o których mowa w art. 8 ust. 1 ww. ustawy, podlegające opodatkowaniu na zasadach ogólnych.

Zatem w przedmiotowej sprawie nie zachodzi przesłanka wyłączająca prawo do odliczenia podatku naliczonego wynikającego z wystawionej faktury, wskazana w art. 88 ust. 3a pkt 2 ustawy o VAT.

Mając na względzie powołane przepisy prawa oraz przedstawiony stan faktyczny sprawy wskazać należy, iż jeżeli faktura VAT wystawiona została przez zarejestrowanego, czynnego podatnika podatku VAT, to Wnioskodawcy przysługuje prawo do odliczenia podatku od towarów i usług wynikającego z faktur dokumentujących usługi zastępstwa procesowego. Powyższe wynika z faktu, iż w opisanej sprawie spełniony jest podstawowy warunek określony w art. 86 ust. 1 ustawy o VAT, tj. istnienie związku pomiędzy nabytymi towarami i usługami a czynnościami opodatkowanymi podatnika. Niemniej prawo to przysługuje Zainteresowanemu pod warunkiem, iż w przedmiotowej sprawie nie zachodzą inne okoliczności, o których mowa w art. 88 ustawy.

Interpretacja dotyczy zaistniałego stanu faktycznego przedstawionego przez Wnioskodawcę i stanu prawnego obowiązującego w dacie zaistnienia zdarzenia w przedstawionym stanie faktycznym.

Stronie przysługuje prawo do wniesienia skargi na niniejszą interpretację przepisów prawa podatkowego z powodu jej niezgodności z prawem. Skargę wnosi się do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu, ul. Ratajczaka 10/12, 61-815 Poznań, po uprzednim wezwaniu na piśmie organu, który wydał interpretację w terminie 14 dni od dnia, w którym skarżący dowiedział się lub mógł się dowiedzieć o jej wydaniu – do usunięcia naruszenia prawa (art. 52 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). Skargę do WSA wnosi się (w dwóch egzemplarzach – art. 47 ww. ustawy) w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia odpowiedzi organu na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa, a jeżeli organ nie udzielił odpowiedzi na wezwanie, w terminie sześćdziesięciu dni od dnia wniesienia tego wezwania (art. 53 § 2 ww. ustawy).

Skargę wnosi się za pośrednictwem organu, którego działanie lub bezczynność są przedmiotem skargi (art. 54 § 1 ww. ustawy) na adres: Izba Skarbowa w Poznaniu, Biuro Krajowej Informacji Podatkowej w Lesznie, ul. Dekana 6, 64-100 Leszno.