Pytanie:

1. Czy beneficjenci - w ramach Programu EQUAL - mają możliwość odzyskania/ odliczenia VAT na zasadach obowiązującego w Polsce prawa w zakresie podatku od towarów i usług? 2. Czy otrzymane środki finansowe stanowią dotację opodatkowaną podatkiem VAT?

Pytający jest zarejestrowanym, czynnym podatnikiem podatku od towarów i usług. Otrzymał środki finansowe na realizację programu operacyjnego - Program Inicjatywy Wspólnotowej EQUAL dla Polski 2004 - 2006 współfinansowanego z Europejskiego Funduszu Społecznego. Umowa została zawarta w dniu 03.02.2005 roku pomiędzy Fundacją "Fundusz Współpracy", zwanej "Krajową Strukturą Wsparcia" a Instytutem ..., działającym na rzecz Partnerstwa na Rzecz Rozwoju "EUROSTER - Partnerstwo na rzecz zdolności adaptacyjnych pracowników przemysłu okrętowego".

W myśl postanowień powyższej umowy, program EQUAL oznacza Program Inicjatywy Wspólnotowej EQUAL dla Polski 2004 - 2006 przyjęty rozporządzeniem Ministra Gospodarki i Pracy z dnia 11 sierpnia 2004 roku w sprawie przyjęcia programu operacyjnego - Program Inicjatywy Wspólnotowej EQUAL dla Polski 2004 - 2006 (Dz. U. Nr 189, poz. 1948) oraz Uzupełnienie Programu przyjęte rozporządzeniem Ministra Gospodarki i Pracy z dnia 21 września 2004 roku. Partnerstwo na rzecz Rozwoju oznacza grupę podmiotów realizujących projekt w ramach Programu EQUAL.

Pytający pełni funkcję Administratora, która polega na tym, że wobec Instytucji Właściwych dla Programu EQUAL (w tym KSW Instytucji Zarządzającej i Instytucji Płatniczej) występuje Administrator, a nie poszczególni partnerzy z osobna.

Program Inicjatywy Wspólnotowej EQUAL obejmuje wypracowanie nowych sposobów zwalczania dyskryminacji i nierówności na rynku pracy (m.in. poprzez aktywizację grup najbardziej zagrożonych wykluczeniem społecznym). W wykonaniu podpisanej umowy Administrator (Pytający) otrzymuje w transzach środki finansowe na realizację działań w ramach programu EQUAL, zgodnych ze złożonym wnioskiem o dofinansowanie. Zgodnie z podpisaną umową, do rozliczenia tych środków stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące rozliczenia dotacji.

Ideą Partnerstwa jest realizacja programu EQUAL przez poszczególnych partnerów - beneficjentów. Beneficjenci współpracują na podstawie Umowy o Partnerstwie z dnia 17.08.2005 roku. W myśl tej umowy, Administrator będzie zawierał umowy w imieniu Partnerów. Rachunki, faktury i inne dokumenty księgowe stanowiące podstawę płatności będą wystawiane na Administratora a płatności będą dokonywane z rachunku Administratora w ramach realizowanych zadań i szczegółowego budżetu (§ 10 umowy).

Pytanie:

1. Czy beneficjenci - w ramach Programu EQUAL - mają możliwość odzyskiwania / odliczania VAT na zasadach obowiązującego w Polsce prawa w zakresie podatku od towarów i usług?
2. Czy otrzymane środki finansowe stanowią dotację opodatkowaną podatkiem VAT?

Stanowisko podatnika:

Podatnik przedstawiając szeroką argumentację stoi na stanowisku, iż czynności wykonywane przez beneficjentów w ramach Programu EQUAL nie stanowią czynności opodatkowanych podatkiem od towarów i usług. Z tego względu nie mają oni możliwości odzyskiwania / odliczania VAT na zasadach obowiązującego w Polsce prawa w zakresie podatku od towarów i usług.

Dotacje, w tym przypadku środki stanowiące refundację poniesionych kosztów, nie są opodatkowane podatkiem od towarów i usług.

Ocena prawna:

Zgodnie z art. 15 ust. 1 ustawy z dnia 11 marca 2004 roku o podatku od towarów i usług (Dz. U. Nr 54, poz. 535 ze zm.) zwanej dalej ustawą, podatnikami są osoby prawne, jednostki organizacyjne niemające osobowości prawnej oraz osoby fizyczne, wykonujące samodzielnie działalność gospodarczą, o której mowa w ust. 2, bez względu na cel lub rezultat takiej działalności. Partnerstwo, konsorcjum, czy też inna grupa podmiotów zawiązana dla realizacji wspólnego przedsięwzięcia, jako nie wymieniona w w/w art. 15, nie posiada statutu podatnika podatku od towarów i usług. Przepisy ustawy nie regulują sposobu rozliczenia udziału we wspólnym przedsięwzięciu, zatem przedsiębiorcy działający w ramach Partnerstwa są odrębnymi podatnikami podatku od towarów i usług. Należy zatem rozpatrzyć, czy czynności wykonywane przez poszczególnych beneficjentów w ramach Programu EQUAL podlegają opodatkowaniu podatkiem VAT.

Zakres przedmiotowy ustawy o podatku od towarów i usług ustanowiony został w ramach art. 5 ustawy. Zgodnie z treścią tego przepisu opodatkowaniu podatkiem VAT podlega m.in. odpłatna dostawa towarów i odpłatne świadczenie usług na terytorium kraju, definiowane w art. 7 i 8 ustawy jako:

• dostawa - przeniesienie prawa do rozporządzania towarem jak właściciel,
• świadczenie usług - każde świadczenie na rzecz osoby fizycznej, osoby prawnej lub jednostki organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, które nie stanowi dostawy.

Jak wynika z powyższych przepisów, dla uznania powyższych czynności za opodatkowane, oprócz wypełnienia cytowanych definicji, istotne jest także ich wykonanie za wynagrodzeniem, stanowiącym ekwiwalent świadczonej usługi lub dostawy towarów.

Zgodnie z przepisami ustawy, za opodatkowane uznaje się również dostawę towarów i świadczenie usług, wykonywane w sposób nieodpłatny, co wynika z art. 7 ust. 2 oraz art. 8 ust. 2:

• dostawa towarów - przekazanie przez podatnika towarów należących do jego przedsiębiorstwa na cele inne niż związane z prowadzonym przez niego przedsiębiorstwem, jeżeli podatnikowi przysługiwało prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego od tych czynności, w całości lub części,
• świadczenie usług - nieodpłatne świadczenie usług niebędące dostawą towarów na cele osobiste podatnika lub jego pracowników, w tym byłych pracowników, wspólników, udziałowców, akcjonariuszy, członków spółdzielni i ich domowników, członków organów stanowiących osób prawnych, członków stowarzyszenia, oraz wszelkie inne nieodpłatne świadczenie usług, jeżeli nie jest ono związane z prowadzeniem przedsiębiorstwa, a podatnikowi przysługiwało prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego przy nabyciu towarów i usług związanych z tymi usługami, w całości lub w części.

Jak wynika z powyższych przepisów warunkiem uznania czynności wykonywanych nieodpłatnie za opodatkowane podatkiem VAT jest wykonywanie ich z przeznaczeniem na cele inne niż związane z prowadzoną działalnością gospodarczą.

Z przedstawionego powyżej stanu faktycznego wynika, że Pytający (beneficjent Partnerstwa) realizuje program EQUAL nieodpłatnie a otrzymane środki finansowe stanowią jedynie refundację poniesionych kosztów. Działania wykonywane w ramach tego programu są związane z prowadzoną przez niego działalnością gospodarczą, zatem czynności te, jako nie mieszczące się w definicjach odpłatnej dostawy towarów i odpłatnego świadczenia usług, nie podlegają opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług. W konsekwencji zaś, Podatnik nie ma prawa do obniżenia podatku należnego o kwotę podatku naliczonego przy nabyciu towarów i usług, bowiem zgodnie z generalną zasadą wynikającą z art. 86 ust. 1 ustawy, podatnikowi, o którym mowa w art. 15, przysługuje prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego w zakresie w jakim towary i usługi są wykorzystywane do wykonywania czynności opodatkowanych.

Przypadki, w których kwota podatku naliczonego może być zwrócona jednostce dokonującej nabycia (importu) towarów lub usług finansowanego ze środków bezzwrotnej pomocy zagranicznej, oraz warunki i tryb dokonywania tego zwrotu, zostały określone w rozdziale 12 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 27 kwietnia 2004 roku w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o podatku od towarów i usług (Dz. U. Nr 97, poz.970 ze zm.). Zgodnie z § 23 ust. 1 rozporządzenia zarejestrowanym podatnikom, którzy dokonują nabycia towarów i usług lub importu towarów za środki finansowe bezpośrednio im przekazane na odrębny rachunek bankowy, na którym są ulokowane wyłącznie środki bezzwrotnej pomocy zagranicznej, o których mowa w § 6 ust. 3 i 4, przysługuje zwrot podatku naliczonego.

Kryterium podstawowym i jednocześnie decydującym o możliwości dokonania zwrotu w trybie przewidzianym we wskazanym wyżej przepisie, jest m.in. finansowanie dokonanych inwestycji w całości lub w części ze środków bezzwrotnej pomocy zagranicznej definiowanych odpowiednio w ramach § 6 ust. 3 i 4 rozporządzenia.

Zgodnie zaś z treścią § 6 ust. 3 i 4 za środki finansowe bezzwrotnej pomocy zagranicznej uważa się bezzwrotne środki przekazane polskim podmiotom z budżetu Unii Europejskiej na podstawie umów zawartych z Rządem Rzeczypospolitej Polskiej, dotyczących:

1. Programu Pomocy w Przebudowie Gospodarczej Państw Europy Środkowej i Wschodniej (PHARE), w tym złotowe fundusze partnerskie powstałe w wyniku realizacji tego programu, a także środki, które zostały przekazane polskim podmiotom na podstawie umów zawartych z nimi przed dniem 1 maja 2004 r. na sfinansowanie programów, realizowanych przez te jednostki w ramach Programów Ramowych Unii Europejskiej oraz w ramach innych programów wspólnotowych Unii Europejskiej;
2. kontraktów zawartych przed dniem 1 maja 2004 r. w ramach Przedakcesyjnego Instrumentu Polityki Strukturalnej (ISPA).

Za środki finansowe bezzwrotnej pomocy zagranicznej uważa się także bezzwrotne środki przekazane polskim podmiotom przez rządy państw obcych lub organizacje międzynarodowe udzielające pomocy na podstawie:

1. umów zawartych z Rządem Rzeczypospolitej Polskiej,
2. jednostronnych deklaracji rządów i organizacji międzynarodowych udzielających pomocy

- z wyłączeniem środków pochodzących z budżetu Unii Europejskiej oraz przypadków, kiedy umowa nie wyłącza możliwości opłacania podatku ze środków finansowych bezzwrotnej pomocy zagranicznej.

W przedmiotowej sprawie otrzymywana dotacja wynika z podpisanej po dniu 1 maja 2004 roku umowy obejmującej realizację zadań w ramach Programu Inicjatywy Wspólnotowej EQUAL ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego (program inny niż ISPA oraz PHARE), w związku z czym środki te nie mogą być traktowane jako bezzwrotna pomoc zagraniczna, o której mowa w cytowanym §6 ust. 3 i 4 rozporządzenia w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o podatku od towarów i usług, a tym samym nie przysługuje zwrot podatku w trybie przewidzianym w ramach §23, §26 i §27 rozporządzenia o VAT.

Odnosząc się do kwestii opodatkowania podatkiem VAT otrzymanych środków pieniężnych - dotacji, należy wskazać na zapis art. 29 ust. 1 ustawy, zgodnie z którym podstawą opodatkowania jest obrót. Obrotem zaś jest kwota należna z tytułu sprzedaży, pomniejszona o kwotę należnego podatku, kwota należna obejmuje całość świadczenia należnego od nabywcy. Obrót zwiększa się o otrzymane dotacje, subwencje i inne dopłaty o podobnym charakterze mające bezpośredni wpływ na cenę (kwotę należną) towarów dostarczanych lub usług świadczonych przez podatnika, pomniejszone o kwotę należnego podatku.

Zatem w sytuacji, gdy podatnik, w związku z konkretną dostawą lub świadczeniem usługi, otrzymuje od innego podmiotu jakiekolwiek dofinansowanie (dotację, subwencję) stanowiącą dopłatę do ceny towaru lub usługi, to tego rodzaju dofinansowanie stanowi obok ceny uzupełniający ją element podstawy opodatkowania z tytułu tej dostawy lub świadczenia usługi (dotacja przedmiotowa).

Natomiast w sytuacji, gdy taki związek bezpośredni nie występuje, dofinansowanie na pokrycie kosztów działalności nie podlega opodatkowaniu, ponieważ obrotu w rozumieniu ustawy o podatku VAT nie stanowi dotacja mająca na celu dofinansowanie działalności określonych instytucji, nie uzależniona od ilości i wartości świadczonych usług.

W przedstawionym stanie faktycznym otrzymana dotacja przeznaczona jest na pokrycie kosztów działalności (refundacja kosztów), nie istnieje cena za wykonywane czynności, zatem dotacja ta nie stanowi obrotu w rozumieniu art. 29 ustawy, a w konsekwencji nie podlega opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług.

Reasumując Naczelnik Trzeciego Urzędu Skarbowego w Gdańsku stwierdza, że stanowisko przedstawione we wniosku z dnia 12.07.2005 roku odnośnie braku możliwości odzyskania / odliczenia VAT przez Podatnika oraz braku obowiązku w podatku VAT z tytułu otrzymanych środków finansowych - jest prawidłowe.

Wskazać przy tym należy, że skoro podmiotami realizującymi działania w ramach programu EQUAL są członkowie Partnerstwa posiadający status podatników VAT - ocena możliwości odzyskania podatku naliczonego przez poszczególnych członków Partnerstwa powinna być każdorazowo dokonana w odniesieniu do ich sytuacji prawno podatkowej.