Pytanie:

Kiedy powstaje obowiązek podatkowy w stosunku do wpłaconego wadium?

Spółka stoi na stanowisku, iż obowiązek podatkowy dla niniejszej transakcji (w tym dla otrzymanego wadium) powstał z chwilą zawarcia ostatecznej umowy sprzedaży działki w dniu 27.07.2006 r. i przeniesienia prawa użytkowania wieczystego na określonego nabywcę. Według Spółki, z ww. dniem wpłacone wadium utraciło swój dotychczasowy charakter i stało się częścią zapłaty za nieruchomość.

Zgodnie z przepisem art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz. U. Nr 54, poz. 535 ze zm.) opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług podlega odpłatna dostawa towarów i odpłatne świadczenie usług na terytorium kraju.

Z przepisu art. 7 ust. 1 ustawy o podatku VAT wynika, iż przez dostawę towarów, o której mowa w art. 5 ust. 1 pkt 1 rozumie się przeniesienie prawa do rozporządzania towarami jak właściciel.

Przepis art. 8 ust. 1 ustawy stanowi natomiast, iż przez świadczenie usług należy rozumieć każde świadczenie na rzecz osoby fizycznej, osoby prawnej lub jednostki organizacyjnej niemającej osobowości prawnej, które nie stanowi dostawy towarów w rozumieniu art. 7 (...).

Zgodnie z przepisem art. 19 ust. 1 ww. ustawy o pod. VAT - obowiązek podatkowy powstaje z chwilą wydania towaru lub wykonania usługi, z zastrzeżeniem ust. 2-21, art. 14 ust. 6, art. 20 i art. 21 ust. 1.
Treść przepisu art. 19 ust. 11 ustawy brzmi:
"Jeżeli przed wydaniem towaru lub wykonaniem usługi otrzymano część należności, w szczególności przedpłatę, zaliczkę, zadatek, ratę, obowiązek podatkowy powstaje z chwilą jej otrzymania w tej części."

Biorąc pod uwagę wszystkie powyższe regulacje Naczelnik Urzędu Skarbowego stwierdza, co następuje:

W związku z ogłoszonym przetargiem na zbycie prawa użytkowania wieczystego działki Spółka otrzymała wadium w m-cu maju 2006 r. od uczestnika przetargu. Samo wpłacenie wadium przez tego uczestnika nie gwarantowało jeszcze, iż dojdzie do zawarcia z nim transakcji kupna-sprzedaży. Z uwagi na fakt, iż niniejszy uczestnik wygrał następnie przedmiotowy przetarg została podpisana z nim w m-cu czerwcu 2006 r. umowa przedwstępna kupna-sprzedaży.

Zdaniem Naczelnika tut. Urzędu Skarbowego, w sytuacji kiedy umowa przedwstępna została już podpisana - wadium należało potraktować jako zaliczkę na poczet transakcji nabycia prawa użytkowania wieczystego działki. Uzasadnieniem na powyższe jest fakt, iż:

- z chwilą podpisania umowy przedwstępnej jednoznacznie znany był już nabywca (oczywiście pod warunkiem, że Gmina XXX nie skorzystała z prawa pierwokupu),
- w umowie przedwstępnej strony wskazały, iż wadium będzie częścią ceny sprzedaży.

Wobec powyższego, zdaniem Naczelnika tut. Urzędu Skarbowego obowiązek podatkowy Spółki w związku z otrzymanym wadium powstał z chwilą podpisania umowy przedwstępnej tj. w m-cu czerwcu 2006 r. - w oparciu o przepis art. 19 ust. 11 ustawy o podatku od towarów i usług.
Wadium należy tu bowiem uznać jako cześć należności (zaliczkę) otrzymana przed wykonaniem usługi przez Spółkę (tj. przed zbyciem prawa użytkowania wieczystego działki).

W tej sytuacji stanowisko Spółki, iż obowiązek podatkowy wobec otrzymanego wadium - jako częściowej zapłaty należności - powstał w m-cu lipcu 2006 r. tj. w momencie sporządzenia aktu notarialnego (umowy) przenoszącego prawo użytkowania wieczystego działki na kupującego - należy uznać za nieprawidłowe.