Pytanie:

Czy transakcja ustanowienia służebności gruntowej do końca 2006 roku, przy dokonaniu należnych płatności za ten okres w dniu 31.03.2004 r. podlega opodatkowaniu podatkiem VAT ?.

Naczelnik Małopolskiego Urzędu Skarbowego, działając na podstawie art.14a § 1 ustawy Ordynacja podatkowa z dnia 29 sierpnia 1997 r. (Dz. U. Nr 137, poz.9 26, ze zm.), informuje co do zakresu i sposobu stosowania prawa podatkowego w sprawie przedstawionej we wniosku Podatnika, wniesionym w dniu 19.10.2004 r. z zakresu podatku od towarów i usług.
Elektrociepłownia zawarła w dniu 6.11.2003 roku umowę ustanowienia służebności gruntowych z przedsiębiorstwem ..... Sp. z o. o. Na mocy tej umowy ECK ustanawia służebność gruntową na rzecz sp. ..., i jednocześnie sp..... ustanawia służebność gruntową na rzecz ECK.
Strony postanowiły że opłaty za służebność gruntową w okresie 11.2003 -12.2006 r. zostaną zapłacone do 31 marca 2004 roku (zgodnie z umową dokonano kompensaty wzajemnych należności).

Ponieważ służebność gruntowa, zgodnie z ustawą z dnia 8 stycznia 1993 r.o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym (Dz. U. Nr 11, poz. 50, ze zm.), zwanej dalej ustawą o PTUiA, nie podlegała opodatkowaniu VAT, w momencie dokonania płatności (czyli 31 marca 2004 r.) ECK nie naliczyła podatku VAT od zapłaconych na rzecz Sp .... kwot. Podobnie postąpiła spółka ..... przy zapłacie kwot należnych ECK. Nowa, obowiązująca od 1 maja 2004 roku, ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz. U. 54, poz. 535), zwana dalej ustawąo PTU, uznaje służebność jako świadczenie usług podlegające opodatkowaniu VAT.
Ustawa o PTU nie określa, czy w opisanej sytuacji dla określenia prawidłowego stanu prawnego kluczowy jest moment zdarzenia, z którym ustawa wiąże powstanie obowiązku podatkowego (np. dostawa towarów lub wykonanie usługi), czy też moment powstania obowiązku podatkowego. Ponadto, ustawa o PTU nie odwołuje się bezpośrednio do usługi służebności gruntowej, tak by móc prawidłowo określić kwalifikację tej usługi dla celów podatku VAT i momentu zaistnienia zdarzenia podatkowego oraz powstania związanego z nim obowiązku podatkowego. Dlatego też ECK, uznając służebność gruntowąjako zobowiązanie się do tolerowania czynności lub sytuacji albo powstrzymywanie się od dokonania czynności nie naliczyła podatku VAT od tej transakcji.

Spółka ma wątpliwość, czy w świetle powyższych informacji uznanie, że transakcja ustanowienia służebności gruntowej do końca 2006 roku, przy dokonaniu należnych płatności za ten okres w dniu 31.03.2004 r., nie podlega opodatkowaniu podatkiem VAT, jest zgodne z obowiązującym prawem podatkowym. Spółka stoi na stanowisku że ustanowienie służebności jest zobowiązaniem się do tolerowania czynności lub sytuacji albo powstrzymywaniem się od dokonania czynności. Zobowiązanie się do tolerowania czynności lub sytuacji albo powstrzymywanie się od dokonania czynności uważane jest za wykonane w momencie zakończenia wykonywania świadczenia - a jeżeli strony umówiły się na okresowe rozliczenia, z momentem zakończenia danych okresów rozliczeniowych.
Dla takiego typu usługi, co do zasady, momentem powstania obowiązku podatkowego jest dzień wystawienia faktury, nie później jednak niż 7 dzień od dnia wykonania usługi (art. 19 ust. 4, 5 ustawy o PTU). W przypadku jednak kiedy przez wykonaniem usługi pobrano całość lub część ceny, obowiązek podatkowy, na podstawie art. 19 ust. 11, powstaje z chwilą otrzymania zaliczki.

W omawianej sprawie zdarzenie podatkowe ma więc miejsce po 1 maja 2004 r. (z momentem zakończenia usługi, które nastąpi na koniec 2006 r.), a obowiązek podatkowy powstał w marcu 2004 r., gdyż przed wykonaniem usługi miała miejsce zapłata całej należności. Transakcja ta nie będzie więc podlegać opodatkowaniu zarówno na gruncie nowych przepisów (obowiązek podatkowy powstał przed 1 maja 2004 r.), jak i na gruncie starych regulacji, gdyż wówczas usługa ta nie podlegała opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług.
W ocenie tut. Urzędu Skarbowego, gdy wykonanie usługi nastąpi po 01.05.2004 r. to podlega ona opodatkowaniu zgodnie z zasadami określonymi w ww. ustawie z dnia 11 marca 2004 r. o PTU. Nie ma przy tym znaczenia fakt, iż całość lub część należności za usługę została przyjęta przed 01.05.2004 r.

Niemniej jednak, jeśli sprzedawca otrzymując przed 01.05.2004 r. zaliczkę na poczet usługi, przyjął jej wartość jako wartość sprzedaży niepodlegającej opodatkowaniu i zgodnie z art. 19 ust. 1 ustawy o PTUiA pomniejszył podatek naliczony za dany okres rozliczeniowy o kwotę związaną z ww. sprzedażą to usługa po 01.05.2004 r. nie spowoduje powstania obowiązku podatkowego w części odpowiadającej kwocie tej zaliczki, uznanej za wartość sprzedaży niepodlegającą opodatkowaniu.