Pytanie:

Czy w opłatach za czynności radców prawnych zasądzanych przez sądy mieści się podatek VAT, czy też są to opłaty netto, do których należy doliczać podatek VAT ?

Ze złożonego pisma wynika, że jest Pani radcą prawnym świadczącym usługi prawnicze dotyczące spraw cywilnych i karnych, które prowadzone są z urzędu lub nie z urzędu. Z tytułu prowadzonych spraw zasądzane są przez sądy z tytułu świadczonych przez Panią usług opłaty, które w wydawanych wyrokach nazywane są wynagrodzeniami lub kosztami zastępstwa procesowego. Po zasądzeniu przez sąd w wyroku, na rzecz klienta radcy prawnego, opłaty dla radcy prawnego, wystawia Pani fakturę VAT jako czynny podatnik podatku od towarów i usług.

W związku z tym powstaje problem jak należy traktować otrzymane wynagrodzenie (opłatę), czy stanowi ono wartość netto od której naliczany jest podatek VAT, czy wartość brutto.

Przepisy prawne ( powołane w ww. piśmie), tj. rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 22 marca 2002r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym (Dz. U. Nr 27, poz. 268 ze zm.) jak również ustawa na podstawie której to rozporządzenie zostało wydane, tj. ustawa z dnia 8 stycznia 1993r. o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym (Dz. U. Nr 11, poz. 50 ze zm.) przestały obowiązywać z dniem 30 kwietnia 2004r.

Z dniem 1 maja 2004r. weszła w życie ustawa z dnia 11 marca 2004r. o podatku od towarów i usług (Dz. U. Nr 54, poz. 535) - z wyłączeniem przepisów które weszły w życie w innych terminach, o których stanowi art. 176 pkt 1, 2 tej ustawy - oraz wydane na jej podstawie m.in. rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 27 kwietnia 2004r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o podatku od towarów i usług (Dz. U. Nr 97, poz. 970 ze zm.) oraz w sprawie zwrotu podatku niektórym podatnikom, zaliczkowego zwrotu podatku, zasad wystawiania faktur, sposobu ich przechowywania oraz listy towarów i usług, do których nie mają zastosowania zwolnienia od podatku od towarów i usług (Dz. U. Nr 97, poz. 971).

Zgodnie z art. 5 ust. 1 pkt 1 ww. ustawy opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług podlegają odpłatna dostawa towarów i odpłatne świadczenie usług na terytorium kraju.

Zgodnie z art. 8 ust. 1 ustawy przez świadczenie usług, o którym mowa w art. 5 ust. 1 pkt 1, rozumie się każde świadczenie na rzecz osoby fizycznej, osoby prawnej lub jednostki organizacyjnej niemającej osobowości prawnej, które nie stanowiły dostawy towarów w rozumieniu art. 7, w tym również m.in. świadczenie usług zgodnie z nakazem organu władzy publicznej lub podmiotu działającego w jego imieniu lub nakazem wynikającym z mocy prawa.

W świetle powyższego, z uwagi na brak zwolnienia od podatku VAT usług adwokackich i radcowskich dotyczących spraw cywilnych i karnych prowadzonych z urzędu - usługi te z dniem 1 maja 2004r. podlegają opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług w wysokości 22%, zgodnie z art. 41 ust. 1 ww. ustawy z dnia 11 marca 2004r.

Zgodnie z art. 29 ust. 1 i 2 ww. ustawy o podatku od towarów i usług podstawą opodatkowania jest obrót. Obrotem jest kwota należna z tytułu sprzedaży, pomniejszona o kwotę należnego podatku. Kwota należna obejmuje całość świadczenia należnego od nabywcy. W przypadku gdy pobrano zaliczki, zadatki, przedpłaty lub raty, obrotem jest również kwota otrzymanych zaliczek, zadatków, przedpłat lub rat, pomniejszona o przypadającą od nich kwotę podatku.

W związku z powyższym kwota zasądzona przez sąd z tytułu wykonanych przez radcę prawnego czynności, stanowi wartość brutto sprzedaży co oznacza, że w kwocie tej zawarta jest kwota należnego podatku VAT.