Pytanie:

Czy zaliczenie nadpłaty na koncie kontrahenta na poczet należności z faktur już wymagalnych lub z późniejszym terminem wymagalności stanowi zaliczkę w rozumieniu przepisów o VAT?

Stosownie do art. 19 ust. 11 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz. U. Nr 54, poz. 535) jeżeli przed wydaniem towaru lub wykonaniem usługi otrzymano część należności, w szczególności: przedpłatę, zaliczkę, zadatek, ratę, obowiązek podatkowy powstaje z chwilą jej otrzymania w tej części.

Z brzmienia cytowanego przepisu wynika, iż otrzymanie jakiejkolwiek kwoty tytułem zaliczki w obrocie krajowym jest wystarczającą przesłanką do powstania obowiązku podatkowego w tym zakresie.

Jednocześnie ustawodawca przewidział w art. 19 ust. 12 ww. ustawy o p.t.u. szczególne przesłanki powstania obowiązku podatkowego z tytułu zaliczki wynoszącej co najmniej 50 % ceny związanej z eksportem towarów, bowiem ww. art. 19 ust. 11 ustawy stosuje się odpowiednio do eksportu towarów jeżeli:

1. wywóz towarów nastąpi w ciągu 6 miesięcy, licząc od dnia otrzymania tej części należności;
2. eksporter przedstawił w urzędzie skarbowym zabezpieczenie majątkowe kwoty zwrotu różnicy podatku, o której mowa w art. 87 ust. 2.

Z powyżej przytoczonych przepisów wynika, iż aby można było potraktować wpłatę kwoty pieniężnej dokonaną przez kontrahenta za zaliczkę, wpłata ta musi nastąpić przed wydaniem towaru bądź przed wykonaniem usługi.

W przedstawionym przez Stronę w piśmie z dnia 14.06.2004 r. stanie faktycznym, nadpłata dokonana przez kontrahenta i zaliczana przez Spółdzielnię na poczet innych należności nie wypełnia przesłanek pozwalających uznać ją za zaliczkę. Z przedmiotowego pisma wynika bowiem, iż nadwyżkę pieniężną wynikającą z różnicy pomiędzy ceną towaru wyrażoną na fakturze a faktycznie zapłaconą przez kontrahenta kwotą, Jednostka przeznacza na poczet zapłaty za wystawione faktury, których termin płatności już minął lub płatności nie są jeszcze wymagalne.

Stosownie do art. 19 ust. 4 ustawy o VAT jeżeli dostawa towaru lub wykonanie usługi powinny być potwierdzone fakturą, obowiązek podatkowy powstaje z chwilą wystawienia faktury, nie później jednak niż w siódmym dniu, licząc od wydania towaru lub wykonania usługi. Wobec powyższego przyjąć należy, iż co do zasady fakturę wystawia się po wykonaniu usługi lub wydaniu towaru. Zaliczenie zatem nadpłaty kontrahenta na poczet wystawionej już faktury nie będzie traktowane jako zaliczka, bowiem dokonane zostało już po wykonaniu usługi lub wydaniu towaru.

Wobec powyższego takie zarachowanie nie będzie również rodziło obowiązku podatkowego w trybie art. 19 ust. 11 ww. ustawy o podatku od towarów i usług.