Pytanie:

Uczelnia jest zwolniona z opodatkowania podatkiem od towarów i usług. Prowadzi swoją działalność w obiektach wydzierżawianych, na które poniosła nakłady finansowe. Ponieważ jest zmuszona zrezygnować z jednego z obiektów chce, aby wydzierżawiający zwrócił Uczelni nakłady poniesione na jego obiekt. Wątpliwości dotyczą następującej kwestii: czy otrzymany od wydzierżawiającego zwrot poniesionych nakładów będzie obciążony podatkiem VAT. Zdaniem wnioskującego zwrot nakładów następujący po zakończeniu umowy, jest wyłącznie sposobem rozliczenia się pomiędzy stronami z zawartej wcześniej umowy, nie dochodzi natomiast do przesunięć własnościowych, nie ma więc mowy o sprzedaży towaru lub wykonaniu usługi. Tym samym rozliczenie poczynionych nakładów nie mieści się w katalogu czynności wymienionych w art. 5 ustawy o VAT.

Ogólne przepisy regulujące umowę najmu określone zostały w art. 659-679 ustawy z dnia 23.04.1964 r. Kodeks cywilny (Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 z późn. zm.). Przepisy te zawierają regulacje dotyczące, m. in. obowiązków wynajmującego i najemcy. Stosownie do art. 676 ww. ustawy - jeżeli najemca ulepszył rzecz najętą, wynajmujący, w braku odmiennej umowy, może według swego wyboru albo zatrzymać ulepszenie za zapłatą sumy odpowiadającej ich wartości w chwili zwrotu, albo żądać przywrócenia stanu poprzedniego. Stosunek zobowiązaniowy, łączący wydzierżawiającego z dzierżawcą ze względu na dokonane przez tego ostatniego ulepszenia rzeczy wydzierżawionej, ma zatem charakter zobowiązania przemiennego. Jeżeli żąda on przywrócenia rzeczy do stanu poprzedniego, dzierżawca musi to uczynić na własny koszt, zachowując dla siebie odłączone przedmioty. Natomiast gdy wydzierżawiający zatrzyma ulepszenia, dzierżawca może żądać zapłaty sumy odpowiadającej wartości ulepszeń.
Na podstawie art. 5 ust. 1 pkt 1 cyt. ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz. U. Nr 54, poz. 535 z późn. zm.), opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług, podlegają odpłatna dostawa towarów i odpłatne świadczenie usług na terytorium kraju.
Zgodnie z art. 7 ustawy przez dostawę towarów, o której mowa w art. 5 ust. 1 pkt 1, rozumie się przeniesienie prawa do rozporządzania towarami jak właściciel. Z kolei stosownie do art. 8 ust. 1 ww. ustawy, przez świadczenie usług, o którym mowa w art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy, rozumie się każde świadczenie na rzecz osoby fizycznej, osoby prawnej lub jednostki organizacyjnej niemającej osobowości prawnej, które nie stanowi dostawy towarów w rozumieniu art. 7 tej ustawy. Definicja "świadczenia usług" ma charakter dopełniający definicję "dostawy towarów", i jest wyrazem realizacji zasady powszechności opodatkowania podatkiem od towarów i usług transakcji wykonywanych przez podatników w ramach ich działalności gospodarczej, choć nie oznacza to, że każde zdarzenie, z którym związane jest wynagrodzenie kreuje obrót podlegający opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług.
W ustawie o podatku od towarów i usług nie określono co należy rozumieć pod pojęciem odpłatności (wynagrodzenia), które powoduje, że dostawa towarów lub świadczenie usług stają się czynnościami opodatkowanymi podatkiem od towarów i usług. Niemniej jednak, w oparciu o orzecznictwo Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości przyjmuje się, że określając pojęcie "wynagrodzenie" (użyte w art. 2 i 11 VI Dyrektywy) należy uwzględnić, iż dostawcę towarów lub usługodawcę musi łączyć z odbiorcą stosunek prawny, a ponadto konieczny jest bezpośredni związek pomiędzy dostawą towarów lub świadczeniem usług a otrzymanym wynagrodzeniem - będącym świadczeniem wzajemnym.
Zwrot nakładów jaki następuje po zakończeniu umowy dzierżawy, jest sposobem rozliczenia się pomiędzy stronami, z tytułu dokonania ulepszeń przedmiotu dzierżawy, których rzeczywistą wartość można ustalić po zakończeniu umowy. Czynnością w tym przypadku jest zatrzymanie ulepszeń za zapłatę sumy odpowiadającej ich wartości w chwili zwrotu. W przypadku tym mamy do czynienia ze świadczeniami wzajemnymi, bezpośrednimi i ekwiwalentnymi w postaci zatrzymania przez wydzierżawiającego ulepszeń poczynionych przez dzierżawcę, za wynagrodzenie w formie zapłaty sumy adekwatnej do ich wartości. Należy zatem stwierdzić, iż zwrot nakładów za zapłatą kwoty odpowiadającej ich wartości stanowi świadczenie usług w rozumieniu art. 5 ustawy o podatku od towarów i usług i w konsekwencji podlega opodatkowaniu tym podatkiem.
Reasumując Naczelnik Urzędu Skarbowego stwierdza, że Państwa stanowisko wyrażone we wniosku, jest nieprawidłowe.