Pytanie:

Czy podatnikowi przysługuje prawo do odliczenia podatku naliczonego z faktur, w których wykazano kwoty niezgodne ze stanem faktycznym?

Opis stanu faktycznego i stanowisko podatnika (dot. stanu faktycznego nr 1):

Do końca 2005 roku podatnik (Nadawca) związany był ze spółką X (Operator) umową o świadczenie usług. Jej przedmiotem było świadczenie przez Operatora na rzecz Nadawcy usług emisji sygnałów programów radiowych (PKWiU 64.20.22).

W związku z faktem, iż z końcem roku, jak wskazano powyżej, kończył się okres obowiązywania umowy, strony przystąpiły do negocjacji, w sprawie nowych warunków umowy, przy czym główną kwestią sporną pomiędzy stronami była wysokość wynagrodzenia, które Nadawca jest obowiązany zapłacić Operatorowi za świadczone usługi.

Spółka X do dnia sporządzenia wniosku świadczy na rzecz Wnioskodawcy usługi emisji programu radiowego i wystawia faktury za usługi, według zasad przewidzianych w umowie, obowiązującej do końca 2005 roku, a podatnik odsyła te faktury, gdyż stoi na stanowisku, iż kwoty w nich wykazane nie są zasadne co do wysokości. Jednocześnie podatnik po zrealizowaniu usług wpłaca na rzecz Operatora kwoty, które traktuje jako bezsporne w prowadzonych negocjacjach, kwoty te wahały się w granicach 75-90% należności wykazanych w fakturach.

Zdaniem Wnioskodawcy przedmiotowe faktury podają kwoty niezgodnie z rzeczywistością, a zatem w świetle regulacji art. 88 ust. 3a pkt 4 lit. b ustawy o podatku od towarów i usług, nie stanowią one podstawy do obniżenia kwoty podatku należnego.

Wobec powyższego podatnik odsyła ww. faktury do sprzedawcy usług i nie odlicza podatku naliczonego.
Zatem Wnioskodawca występuje z zapytaniem czy ww. postępowanie jest prawidłowe, a więc czy można odliczyć podatek naliczony (w całości lub części) z faktur, które zostają odesłane i co do których toczy się spór co wysokości wynagrodzenia za świadczone usługi.

Naczelnik Drugiego Urzędu Skarbowego w Katowicach dokonał oceny prawnej stanu faktycznego opisanego w zapytaniu, uzasadnionej w sposób następujący:

Na podstawie art. 106 ust. 1 ustawy z dnia 11.03.2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz. U. Nr 54, poz. 535 ze zm.) faktura stwierdzająca dokonanie sprzedaży powinna zawierać m. in. cenę jednostkową bez podatku, podstawę opodatkowania, kwotę podatku i kwotę należności. Zgodnie z art. 29 ust. 1 ustawy, podstawą opodatkowania jest obrót, który stanowi kwota należna od sprzedawcy, pomniejszona o kwotę należnego podatku.

Stosownie do art. 86 ust. 2 pkt 1 kwotę podatku naliczonego, o której mowa w ust. 1 stanowi suma kwot podatku określonych w fakturach otrzymanych przez podatnika m. in. z tytułu nabycia usług.
Zgodnie z przepisami rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 25.05.2005 r. w sprawie zwrotu podatku niektórym podatnikom, zaliczkowego zwrotu podatku, zasad wystawiania faktur, sposobu ich przechowywania oraz listy towarów i usług, do których nie mają zastosowania zwolnienia od podatku od towarów i usług, (Dz. U. Nr 95, poz. 798):

• faktury i faktury korygujące są wystawiane co najmniej w dwóch egzemplarzach, przy czym oryginał otrzymuje nabywca, a kopię zatrzymuje sprzedawca (§ 21 ust. 1),
• podatnicy są obowiązani przechowywać oryginały i kopie faktur oraz faktur korygujących a także duplikaty tych dokumentów do czasu upływu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego (§ 23 ust. 1).

Z powołanych przepisów wynika, że jednym z warunków odliczenia podatku naliczonego jest również posiadanie przez nabywcę oryginałów faktur VAT stwierdzających nabycie towarów lub usług.

Stosownie natomiast do art. 88 ust. 3a pkt 4 lit b cytowanej ustawy o podatku od towarów, nie stanowią podstawy do obniżenia podatku należnego oraz zwrotu różnicy podatku lub zwrotu podatku naliczonego faktury, w przypadku gdy wystawione faktury podają kwoty niezgodne z rzeczywistością - w części dotyczącej tych pozycji, dla których podane zostały kwoty niezgodne z rzeczywistością.

Z kolei w myśl art. 88 ust. 1 pkt 2 z zastrzeżeniem ust. 3, obniżenia kwoty lub zwrotu różnicy podatku należnego nie stosuje się do nabywanych przez podatnika towarów i usług, jeżeli wydatki na ich nabycie nie mogłyby być zaliczone do kosztów uzyskania przychodów w rozumieniu przepisów o podatku dochodowym, z wyjątkiem przypadków, gdy brak możliwości zaliczenia tych wydatków do kosztów uzyskania przychodów pozostaje w bezpośrednim związku ze zwolnieniem od podatku dochodowego. Co do kwestii zaliczenia kwot wykazywanych na ww. fakturach w koszty uzyskania przychodów w rozumieniu przepisów o podatku dochodowym, tut. organ udzieli odpowiedzi w odrębnym postanowieniu.

Jednakże już w świetle powołanych przepisów ustawy z dnia 11.03.2004 r. o podatku od towarów i usług, należy stwierdzić, że ww. faktury wystawiane przez firmę X nie stanowią u Wnioskodawcy podstawy do odliczenia podatku naliczonego.

Jak podano we wniosku podatnik otrzymuje faktury na kwotę jednostronnie ustalaną przez Operatora, gdyż strony nie doszły do porozumienia w zakresie wzajemnych świadczeń. W sytuacji zatem gdy nie jest wiarygodnie ustalona wartość świadczenia, nie można również w sposób obiektywny określić podstawy opodatkowania podatkiem VAT oraz kwoty podatku. Oznacza to, że w ww. zakresie analizowane faktury podają kwoty niezgodne z rzeczywistością, co skutkuje brakiem prawa do obniżenia podatku należnego o podatek naliczony, stosownie do treści cyt. art. 88 ust. 3a pkt 4 lit. b ustawy o podatku od towarów i usług z dnia 11.03.2004r.
Natomiast wobec faktu, że przedmiotowe faktury są odsyłane do sprzedawcy, należy stwierdzić, że nie jest spełniony również inny warunek odliczenia podatku naliczonego tj. wymóg posiadania przez nabywcę oryginałów faktur, określony w cyt. przepisach art. 86 ust. 2 pkt 1 ustawy o podatku od towarów i usług w związku z § 22 ust. 1 i § 23 ust. 1 rozporządzenia wykonawczego z dnia 25.05.2005 r.

Tut. organ podziela również stanowisko Wnioskodawcy odnośnie sposobu rozwiązania problemu objętego zapytaniem. Wnioskodawca wskazuje na możliwość wystawiania przez Operatora faktur VAT na kwoty akceptowane przez strony na danym etapie negocjacji. Dodatkowo po zawarciu ostatecznej umowy, w której uregulowane byłyby kwestie wzajemnych rozliczeń, mogłyby być wystawione faktury korygujące, których wartość stanowiłaby podstawę do ewentualnych zwiększeń lub zmniejszeń podatku naliczonego, chyba, że w umowie zawarto by zapis, stanowiący, iż za cały okres zostanie wystawiona jedna faktura VAT.
Zdaniem tut. organu ww. sposób postępowania nie narusza powołanych przepisów ustawy o podatku od towarów i usług; z zastrzeżeniem, iż jak wskazano powyżej, odnośnie możliwości zaliczenia wydatków do kosztów uzyskania przychodów w kontekście przepisu art. 88 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 11.03.2004 r., tut. organ udzieli odpowiedzi w odrębnym piśmie.
Dodatkowo Naczelnik Drugiego Urzędu Skarbowego w Katowicach informuje, że zasady wystawiania i rozliczania faktur korygujących regulują przepisy § 16 i § 17 ww. rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 25.05.2005 r.