Pytanie:

Czy cesja wierzytelności własnych podlega opodatkowaniu?

Problematyka cesji wierzytelności została uregulowana w art. 509 - 517 Kodeksu cywilnego. Istotą tej instytucji jest umowa zawierana przez dotychczasowego wierzyciela z osobą trzecią, na mocy której osoba trzecia nabywa od wierzyciela przysługującą mu wierzytelność. Ustawowe skutki przelewu polegają na tym, że wierzytelność przechodzi ze zbywcy na nabywcę wraz ze związanymi z nimi prawami.

W myśl art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 8 stycznia 1993 r. o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym (Dz. U. Nr 11 poz. 50 z późn. zm.) opodatkowaniu podlega sprzedaż towarów i odpłatne świadczenie usług na terytorium Rzeczpospolitej Polskiej.

Definicję towarów zawierał art. 4 ust. 1 ustawy, zgodnie z którym towarami są rzeczy ruchome, jak również wszelkie postacie energii, budynki, budowle lub ich części, będące przedmiotem czynności określonych w art. 2, które wymienione są w klasyfikacjach wydanych na podstawie przepisów o statystyce publicznej. W powyższym katalogu ustawodawca nie umieścił wierzytelności jako prawa majątkowego, nie można zatem było twierdzić, iż przelew wierzytelności podlegał opodatkowaniu jako dostawa towarów.

Stosownie do art. 4 pkt 2 ww. przez usługi rozumie się :

a) usługi wymienione w klasyfikacjach wydanych na podstawie przepisów o statystyce publicznej,

b) roboty budowlano - montażowe,

c) sprzedaż praw lub udzielania licencji w rozumieniu przepisów prawa własności przemysłowej,

d) oddanie do używania wspólnego znaku towarowego albo wspólnego znaku towarowego gwarancyjnego w rozumieniu przepisów prawa własności przemysłowej,

e) udzielenie licencji lub upoważnienie do korzystania z licencji oraz przeniesienie autorskiego prawa majątkowego w rozumieniu przepisów prawa autorskiego - w odniesieniu do programu komputerowego.

W świetle powyższego należy stwierdzić, iż ustawa o VAT z 1993 r. uzależniała uznania danego świadczenia za usługę - za wyjątkiem robót budowlanych oraz czynności przeniesienia niektórych prawa majątkowych - od wymienienia go w klasyfikacji statystycznej. Z tego względu znaczna część świadczeń nie podlegała opodatkowaniu, gdyż nie były uznawane za usługi przez klasyfikacje statystyczne. Klasyfikacjami tymi były PKWiU oraz PKOB. Wprowadzenie do do sytemu VAT stosowania PKWiU oraz PKOB nastąpiło w ustawie z dnia 4 grudnia 2002 r. zmieniającej ustawę o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowy, ustawę o oznaczeniu wyrobów znakami skarbowymi akcyzy oraz ustawę - Kodeks karny skarbowy (Dz. U. Nr 213, poz. 1803).

Z przedstawionej przez Spółkę opinii Ośrodka Standaryzacji i Klasyfikacji Statystycznej w Łodzi wydanej w dniu 3.11.2005 r. wynika, iż nie każda sprzedaż wierzytelności jest wymieniona w Polskiej Klasyfikacji Wyrobów i Usług, a tym samym podlega opodatkowaniu podatkiem VAT. Jedynie sprzedaż wierzytelności uprzednio nabytych bądź od pierwszego wierzyciel, bądź też od każdego kolejnego, który nabył ją z mocy umowy, czyli obrót wierzytelnościami, będący przedmiotem działalności gospodarczej podatnika jest traktowany jako świadczenie usług. Obrót wierzytelnościami zaliczany był do usług pośrednictwa finansowego (PKWiU 65.23.10), który poza wyjątkami objęty był zwolnieniem z podatku VAT.

Z powyższej opinii wynika również, iż cesja wierzytelności własnej podatnika nie stanowi sama w sobie usługi w rozumieniu zasad metodycznych PKWiU. W przypadku cesji wierzytelności własnej mamy do czynienia z przeniesienie prawa do niej na podmiot trzeci. Cesja ta jest formę uzyskania należnej zapłaty za wcześniej wykonane świadczenie. Opodatkowanie przelewu własnej wierzytelności prowadziłoby do sytuacji podwójnego opodatkowania tej samej czynności jeden raz w momencie świadczenia usługi/dostawy towaru, drugi natomiast w momencie realizacji prawa do zapłaty.

W związku z powyższym w ocenie Naczelnika Drugiego Mazowieckiego Urzędu Skarbowego w Warszawie zapłata dokonywana w drodze zbycie wierzytelności własnej Spółki nie podlegało na gruncie ustawy o VAT z 1993 r. opodatkowaniu podatkiem VAT.

Zaznaczyć należy, iż ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz. U Nr 54 poz. 535 ze zm.) nie wniosła w przedmiocie opodatkowania zbycia wierzytelności własnej żadnych zmian.