Pytanie:

Czy w świetle przepisów art. 5, 6 i 7 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług Spółka będzie zobowiązana do ustalenia i zapłacenia podatku należnego od wartości przewłaszczonego na zabezpieczenie mienia w sytuacji, gdy pożyczkodawca z najmu tego mienia czerpie pożytki, z których jednak zobowiązany jest rozliczyć się ze Spółką?

Jak stanowi art. 14a § 1 Ordynacji podatkowej stosownie do swojej właściwości naczelnik urzędu skarbowego, naczelnik urzędu celnego lub wójt, burmistrz (prezydent miasta), starosta albo marszałek województwa na pisemny wniosek podatnika, płatnika lub inkasenta mają obowiązek udzielić pisemnej interpretacji co do zakresu i sposobu zastosowania prawa podatkowego w ich indywidualnych sprawach, w których nie toczy się postępowanie podatkowe lub kontrola podatkowa albo postępowanie przed sądem administracyjnym. W myśl art. 14a § 4 Ordynacji podatkowej , udzielenie interpretacji co do zakresu i sposobu zastosowania prawa podatkowego, o której mowa w § 1, następuje w drodze postanowienia, na które przysługuje zażalenie.

Stan faktyczny opisany przez wnioskodawcę.

Spółka zawarła umowę pożyczki z pożyczkodawcą. W celu zabezpieczenia spłaty pożyczki przewłaszczono na pożyczkodawcę część majątku rzeczowego Spółki. W umowie przewłaszczenia między innymi zastrzeżono, iż: ? przedmiot przewłaszczenia może być użytkowany przez pożyczkodawcę lub wynajęty osobie trzeciej, ? czysty dochód z dzierżawy osobie trzeciej przedmiotu przewłaszczenia podlega zwrotowi do Spółki bądź zostanie rozliczony w ramach zwrotu pożyczki. Po przewłaszczeniu pożyczkodawca oddał w najem przedmiot przewłaszczenia, pobierając z tego tytułu czynsz, podwyższony o podatek VAT. Korzyść pożyczkodawcy polega na tym, że obraca pożytkami z najmu do czasu końcowego rozliczenia pożyczki - ponad siedem miesięcy.

Pytanie wnioskodawcy.

Czy w świetle przepisów art. 5, 6 i 7 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług Spółka będzie zobowiązana do ustalenia i zapłacenia podatku należnego od wartości przewłaszczonego na zabezpieczenie mienia w sytuacji, gdy pożyczkodawca z najmu tego mienia czerpie pożytki, z których jednak zobowiązany jest rozliczyć się ze Spółką?

Stanowisko wnioskodawcy w sprawie.

Spółka zauważa, że w opisanym stanie faktycznym po stronie Spółki nie wystąpi obowiązek podatkowy VAT ponieważ: ? przewłaszczenie na zabezpieczenie nastąpiło nieodpłatnie, a posiadacz rzeczy przewłaszczonej nie może nią rozporządzać jak właściciel, przez co nie są wypełnione kryteria dostawy wymienione w art. 7 ustawy o VAT, ? od czynszu najmu pobieranego przez tymczasowego właściciela ustalany jest i płacony przez niego należny podatek VAT; zwrócenie do Spółki pożytków z posiadanych przez pożyczkodawcę rzeczy nie tworzy nowej wartości do opodatkowania (gdyby przyjąć, że obowiązek podatkowy powstaje również także wobec Spółki, oznaczałoby to podwójne opodatkowanie tej samej wartości). Rozliczenie pożytków pomiędzy Spółką a pożyczkodawcą nie wymaga wystawienia faktury VAT, lecz może mieć formę noty obciążeniowej. Jedynie gdyby spłata pożyczki następowała w drodze zaspokojenia pożyczkodawcy z przewłaszczonego majątku, po stronie Spółki wystąpiłby obowiązek fakturowania i uregulowania podatku VAT.

Ocena prawna stanowiska pytającego z przytoczeniem przepisów prawa.

Stosownie do postanowień art. 7 ust. 1 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz. U. nr 54, poz. 535, ze zm.), zwanej dalej ustawą VAT, przez dostawę towarów, o której mowa w art. 5 ust. 1 pkt 1, rozumie się przeniesienie prawa do rozporządzania towarami jak właściciel. Przyjęte jest, że przeniesienie prawa do rozporządzania towarami jak właściciel należy rozumieć jako następujące z woli stron objęcie rzeczy faktycznym władztwem, w wyniku czego nabywca ma możliwość rzecz tą posiadać, używać (w tym również obciążać prawami), lub wyzbyć się jej. Istotne jest, aby to przeniesienie prawa miało z założenia charakter definitywny (m.in. ta właśnie cecha przesądza o zrównaniu z dostawą towaru takich czynności jak wydanie towarów na podstawie umowy leasingu finansowego, umowy sprzedaży na warunkach odroczonej płatności, umowy komisu - art. 7 ust. 1 pkt 2-4 ustawy VAT).Umowa przewłaszczenia na zabezpieczenie należy do umów nienazwanych, zawierana jest w oparciu o przepisy art. 3531 oraz art. 155 i 156 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz. U. nr 16, poz. 93, z późn. zm.), a jej istota sprowadza się do powierniczego przeniesienia na wierzyciela własności rzeczy lub praw w celu zabezpieczenia spełnienia świadczenia przez dłużnika. Przedmiotowo istotnym elementem takiej umowy, cechą ją identyfikującą, jest zamieszczenie w jej treści zastrzeżenia o zwrotnym przeniesieniu własności po spełnieniu świadczenia. Zatem przeniesienie prawa własności następuje w takim przypadku warunkowo (celem nie jest wyzbycie się własności rzeczy) i ma charakter nieodpłatny. Ponadto w okresie przewłaszczenia nabywca może rozporządzać rzeczą tylko w zakresie uzgodnionym w umowie.W świetle powyższych wyjaśnień stwierdzić należy, że wydanie rzeczy w ramach umowy przewłaszczenia nie wywołuje skutków podatkowych w podatku od towarów i usług. Zgodzić się trzeba ze stanowiskiem Spółki w tej części, w której zakłada ona opodatkowanie przewłaszczonego majątku jedynie w przypadku niewywiązania się ze spłaty pożyczki; wówczas warunek zwrotnego przeniesienia własności wygasa, wobec czego pożyczkodawca może od tego momentu swobodnie dysponować przewłaszczoną rzeczą, a dokonana dostawa nabiera odpłatnego charakteru. Odrębną kwestią jest sprawa ewentualnego opodatkowania otrzymanego w rozliczeniu od pożyczkodawcy czystego dochodu z najmu przewłaszczonego mienia.Aby jednak w tym przypadku określić przedmiot opodatkowania, czyli stwierdzić istnienie bądź nieistnienie łączącego strony stosunku prawnego lub prawa, a także ustalić treść dokonanej czynności prawnej przy uwzględnieniu zgodnego zamiaru stron i osiągniętego celu (przykładowo: czy występuje tutaj przyzwolenie na korzystanie z przewłaszczonego mienia, czy raczej zlecenie zawarcia umowy najmu na rachunek Spółki), należałoby dokonać analizy zawartych umów, do czego wszakże organ podatkowy, udzielając interpretacji w trybie art. 14a Ordynacji podatkowej, uprawniony nie jest.Zgodnie z art. 8 ust. 1 ustawy VAT, przez odpłatne świadczenie usług rozumie się każde świadczenie na rzecz osoby fizycznej, osoby prawnej lub jednostki organizacyjnej niemającej osobowości prawnej, które nie stanowi dostawy towarów w rozumieniu art. 7, w tym również:1) przeniesienie praw do wartości niematerialnych i prawnych, bez względu na formę, w jakiej dokonano czynności prawnej;2) zobowiązanie do powstrzymania się od dokonania czynności lub do tolerowania czynności lub sytuacji;3) świadczenie usług zgodnie z nakazem organu władzy publicznej lub podmiotu działającego w jego imieniu lub nakazem wynikającym z mocy prawa.Powyższy przepis uzupełnia normę zawartą w art. 7 ustawy VAT obejmując zakresem opodatkowania praktycznie każde wykonywane samodzielnie i w ramach prowadzonej działalności gospodarczej świadczenie na rzecz innej osoby (podmiotu), niebędące dostawą towaru (zasada powszechności podatku od towarów i usług), przy czym przez świadczenie należy rozumieć wynikające ze stosunku zobowiązaniowego działanie bądź zaniechanie na rzecz innej osoby (wierzyciela).Jeżeli zatem w rozpatrywanej sprawie, na podstawie prawnie skutecznej umowy, Spółka zobowiązana jest spełnić na rzecz innego podmiotu (tj. pożyczkodawcy) określone świadczenie (np. rezygnacja na rzecz pożyczkodawcy z prawa użytkowania przedmiotu przewłaszczenia i czerpania z tego tytułu pożytków) w zamian za uzgodnione wynagrodzenie (określane przez Spółkę czystym dochodem z najmu przewłaszczonego mienia), to mając na uwadze definicję zawartą w art. 8 ust. 1 ustawy VAT wystąpi podlegająca opodatkowaniu czynność - świadczenie usługi.Nie wystąpi przy tym, jak sugeruje Spółka, podwójne opodatkowanie tej samej czynności (kwoty). Taka sytuacja miałaby miejsce, gdyby pożyczkodawca nie miał prawa odliczyć podatku naliczonego z wystawionej przez Spółkę faktury. Wobec powyższego, mając na uwadze obowiązujące przepisy, należy stwierdzić, że stanowisko zaprezentowane przez Spółkę jest nieprawidłowe.

Niniejsze postanowienie wydane zostało na mocy art. 143 § 2 pkt 1 ustawy Ordynacja podatkowa z upoważnienia Naczelnika Pierwszego Śląskiego Urzędu Skarbowego w Sosnowcu.