Istota interpretacji:

Wnioskodawczyni ciążył obowiązek złożenia zeznania podatkowego z tytułu nabycia praw do roszczenia. Nadmienia się, że skoro obowiązek podatkowy z tytułu nabycia przez Wnioskodawczynię spadku powstał z datą uprawomocnienia się ww. orzeczeń sądu, tj. w 1988 r., w myśl powołanych wyżej przepisów ustawy Ordynacja podatkowa zobowiązanie podatkowe uległo przedawnieniu. Ponadto należy wskazać, iż w związku ze zwrotem w drodze decyzji Starosty 1/8 cz. udziału w nieruchomości, Wnioskodawczyni nie jest obowiązana do uiszczenia podatku od spadków i darowizn.

W przedmiotowym wniosku został przedstawiony następujący stan faktyczny.

Zgodnie z Decyzją Starosty z dnia 31.10.2007 r. (sprawa) Wnioskodawca otrzymał zwrot 1/8 udziału nieruchomości gruntowej (zw. dalej "Nieruchomością") jako spadkobierca zmarłej w 1988 roku współwłaścicielki ww. Nieruchomości Pelagii S. (Postanowienie o nabyciu praw do spadku sygn. akt - Sąd Rejonowy).

W 1967 r. nieruchomość została przejęta na rzecz Skarbu państwa od współwłaścicieli (zw. dalej "Wywłaszczonymi współwłaścicielami") prawomocnym postanowieniem Sądu Powiatowego z dnia 17 marca 1967 roku. Do wywłaszczonych współwłaścicieli zaliczała się również spadkodawczyni Wnioskodawczyni Pelagia S., po której Wnioskodawca otrzymał spadek w roku 1988.

Na mocy decyzji administracyjnej (zw. dalej "Decyzją") Starosty o. z dnia 31 października 2007 r., działającego na podstawie art. 137 ust. 1, art. 139, art. 142 w związku z art. 216 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. 2004 r., Nr 261, poz. 2603 ze zm.) Wnioskodawczyni oraz 21 pozostałych spadkobierców Wywłaszczonych współwłaścicieli (zwanych dalej "Spadkobiercami") otrzymali zwrot Nieruchomości.

Na mocy Decyzji Starosty Wnioskodawca otrzymał 1/8 udziału w Nieruchomości. Z uwagi na fakt, iż pozostałe 7/8 Nieruchomości otrzymało łącznie 21 uprawnionych Spadkobierców i nie było możliwości fizycznego podziału Nieruchomości, Spadkobiercy zdecydowali się znieść odpłatnie współwłasność. W dniu 17 grudnia 2008 r. Sąd Rejonowy wydał postanowienie o zniesieniu współwłasności nieruchomości, na mocy którego nieruchomość została przyznana jednemu ze spadkobierców Panu Dariuszowi S. z obowiązkiem spłaty pozostałych współwłaścicieli nieruchomości. Ww. postanowienie jest prawomocne.

Pan Dariusz S. nieruchomość sprzedał w 2009 r., a Wnioskodawca otrzymał zapłatę za swój udział.

W związku z powyższym zadano następujące pytania:

1. Czy w związku ze sprzedażą nieruchomości, 1/8 ceny sprzedaży odpowiadająca 1/8 udziału w nieruchomości zwróconej Wnioskodawcy na mocy Decyzji Starosty o. będzie podlegał opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych...
2. Czy w związku ze zwrotem w drodze Decyzji Starosty 1/8 udziału w nieruchomości, Wnioskodawca otrzymuje przychód w podatku dochodowym od osób fizycznych...
3. Czy w związku ze zwrotem w drodze Decyzji Starosty o. 1/8 udziału w nieruchomości, Wnioskodawca jest obowiązana uiścić podatek od spadków i darowizn...
   
   

Niniejsza interpretacja indywidualna dotyczy podatku od spadków i darowizn. Wniosek w zakresie podatku dochodowego od osób fizycznych został rozpatrzony w interpretacji Nr IPPB2/415-410/09-2/AS2 z dnia 24.08.2009 r.

Zdaniem Wnioskodawcy:

Zdaniem Wnioskodawcy zwrot 1/8 udziału w nieruchomości nie skutkuje obowiązkiem uiszczenia podatku od spadków i darowizn. Jest tak dlatego, że tytułem zwrotu 1/8 nieruchomości jest Decyzja, wydana na podstawie przepisów Ustawy o gospodarce nieruchomościami, a nie prawo spadkowe. Ustawa o gospodarce nieruchomościami wprowadza bowiem szczególne regulacje dotyczące możliwości zwrotu nieruchomości, niezależnie od właścicieli ani ich spadkobierców, tj. upływ 7 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna i niepodjęcie w tym czasie prac związanych z realizacją celu, na który została wywłaszczona albo upływ 10 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna i brak zrealizowania tego celu.

Ponadto, zgodnie z przepisem art. 922 § 1 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 ze zm. - zwanej dalej "Kodeksem cywilnym") prawa i obowiązki majątkowe zmarłego przechodzą na spadkobierców z chwilą śmierci. W niniejszej sytuacji, w chwili śmierci spadkodawczyni Wnioskodawcy (tj. w roku 1988) roszczenie o zwrot nieruchomości nie istniało, ponieważ możliwość zwrotu wywłaszczonych nieruchomości poprzez określenie jego przesłanek określiła dopiero ustawa o gospodarce nieruchomościami. Roszczenie stało się więc wymagalnym prawem majątkowym w 1998 r., tj. w momencie wejścia w życie ustawy o gospodarce nieruchomościami. Tym samym możliwość ubiegania się o zwrot nieruchomości stanowiła roszczenie osobiste Wnioskodawcy, a nie odziedziczone prawo majątkowe. Inaczej Wnioskodawca odziedziczył ekspektatywę roszczenia, która dopiero w 1998 r. czyli 10 lat po śmierci spadkodawcy przekształciła się w roszczenie Wnioskodawcy o zwrot nieruchomości.

W świetle Kodeksu cywilnego ekspektatywa roszczenie nie podlega dziedziczeniu, ponieważ nie jest prawem majątkowym. Tym samym nie podlega opodatkowaniu podatkiem od spadków i darowizn. Powyższe oznacz, iż źródłem prawa do zwrotu nieruchomości jest decyzja administracyjna wydana na podstawie przepisów ustawy o gospodarce nieruchomościami, a nie spadkobrania.

Podobne stanowisko zajął w tej sprawie Trzeci Urząd Skarbowy w Gdańsku w postanowieniu w sprawie interpretacji prawa podatkowego z dnia 29 lipca 2005 r. (sygn. WM/436/4/S/2005), który stwierdził, iż "prawo do zwrotu nieruchomości następuje nie na drodze spadkobrania, lecz z mocy prawa, to jest na zasadach przewidzianych w akcie administracyjnym. (…) Podsumowując stwierdza się, iż nabycie przez spadkobierców nieruchomości należącej uprzednio do zmarłego w trybie przepisów ustawy o gospodarce nieruchomościami nie podlega opodatkowaniu podatkiem od spadków i darowizn".

Reasumując, Wnioskodawca stoi na stanowisku, iż zwrot 1/8 udziału w nieruchomości nie powoduje obowiązku po stronie Wnioskodawcy uiszczenia podatku od spadków i darowizn. Stanowisko Wnioskodawcy nie jest w tym zakresie odosobnione. Taką samą konkluzję wyraził także Urząd Skarbowy w Skarżysku-Kamiennej w postanowieniu w sprawie interpretacji prawa podatkowego z dnia 14 grudnia 2006 r. (sygn. PO/436-1/06): "należy stwierdzić, że prawo do zwrotu nieruchomości uzyskuje się nie na drodze spadkobrania lecz na mocy przepisu szczególnego i decyzji administracyjnej. Tym samym nabycie to nie podlega opodatkowaniu podatkiem od spadków i darowizn".

Na tle przedstawionego stanu faktycznego, stwierdzam, co następuje.

Art. 1 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 28 lipca 1983 r. o podatku od spadków i darowizn (t. j. Dz. U. z 2004 r. Nr 142, poz. 1514 ze zm.) wymienia nabycie przez osoby fizyczne własności rzeczy znajdujących się na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej lub praw majątkowych wykonywanych na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, tytułem spadku.

Spadek definiuje art. 922 § 1 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz. U. Nr 16, poz. 93 ze zm.). Zatem spadek stanowią prawa i obowiązki majątkowe zmarłego, przechodzące z chwilą śmierci na jedną lub kilka osób. Z powyższej normy prawnej wynika, że spadkobiercy w zasadzie wchodzą w sytuację prawną, w jakiej pozostawał spadkodawca. Oznacza to, że w skład spadku wchodzą prawa i obowiązki, ale także uzasadnione prawne nadzieje na nabycie prawa. Prawa majątkowe są składnikiem masy spadkowej dającym nabywcy w drodze dziedziczenia legitymację prawną do występowania z wnioskiem o ich dochodzenie.

W myśl § 2 powołanego przepisu nie należą do spadku prawa i obowiązki zmarłego ściśle związane z jego osobą, jak również prawa które z chwilą jego śmierci przechodzą na oznaczone osoby niezależnie od tego, czy są one spadkobiercami. W obrębie zakresu pojęcia praw ściśle związanych z osobą spadkodawcy, znajdują się prawa mające służyć zaspokojeniu określonych interesów konkretnej osoby ze względu na jego indywidualną sytuację, np. roszczenie alimentacyjne, czy uprawnienie do renty.

Zaznaczyć należy, że roszczenie o zwrot nieruchomości jest prawem majątkowym podlegającym opodatkowaniu podatkiem od spadków i darowizn. A zatem, jeżeli Wnioskodawcy przysługiwało roszczenie o odzyskanie nieruchomości (klasyfikowane jako prawo majątkowe), to ciążył na nim obowiązek złożenia zeznania podatkowego o nabyciu praw do spadku.

Zgodnie z art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 16 listopada 2006 r. o zmianie ustawy o podatku od spadków i darowizn oraz ustawy o podatku od czynności cywilnoprawnych (Dz. U. z 2006 r. Nr 222, poz. 1629) stanowi, że do nabycia własności rzeczy lub praw majątkowych, które nastąpiło przed dniem 1 stycznia 2007 r., stosuje się przepisy ustawy o podatku od spadków i darowizn w brzmieniu obowiązującym do dnia 31 grudnia 2006 r.

Na podstawie art. 6 ust. 4 zd. 1 ustawy o podatku od spadków i darowizn jeżeli nabycie niezgłoszone do opodatkowania stwierdzono następnie pismem, obowiązek podatkowy powstaje z chwilą sporządzenia pisma; jeżeli pismem takim jest orzeczenie sądu, obowiązek podatkowy powstaje z chwilą uprawomocnienia się orzeczenia.

Zgodnie z art. 5 ustawy Ordynacja podatkowa zobowiązaniem podatkowym jest wynikające z obowiązku podatkowego zobowiązanie podatnika do zapłacenia na rzecz Skarbu Państwa, województwa, powiatu albo gminy podatku w wysokości, w terminie oraz w miejscu określonych w przepisach prawa podatkowego.

Art. 21 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t. j. Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 ze zm.) reguluje sposób powstawania zobowiązań podatkowych i określa moment powstania takiego zobowiązania.

Zobowiązanie podatkowe powstaje więc z dniem:

1. zaistnienia zdarzenia, z którym ustawa podatkowa wiąże powstanie takiego zobowiązania;
2. doręczenia decyzji organu podatkowego, ustalającej wysokość tego zobowiązania.

§ 2. Jeżeli przepisy prawa podatkowego nakładają na podatnika obowiązek złożenia deklaracji, a zobowiązanie podatkowe powstaje w sposób określony w § 1 pkt 1, podatek wykazany w deklaracji jest podatkiem do zapłaty, z zastrzeżeniem § 3.

§ 3. Jeżeli w postępowaniu podatkowym organ podatkowy stwierdzi, że podatnik, mimo ciążącego na nim obowiązku, nie zapłacił w całości lub w części podatku, nie złożył deklaracji albo że wysokość zobowiązania podatkowego jest inna niż wykazana w deklaracji, organ podatkowy wydaje decyzję, w której określa wysokość zobowiązania podatkowego.

§ 3a. Jeżeli w postępowaniu podatkowym organ podatkowy stwierdzi, że kwota zwrotu podatku lub kwota nadwyżki podatku naliczonego nad należnym w rozumieniu przepisów o podatku od towarów i usług jest inna niż wykazana w deklaracji, organ podatkowy wydaje decyzję, w której określa prawidłową wysokość zwrotu podatku lub nadwyżki podatku naliczonego nad należnym.

§ 4. Przepisy § 3 i art. 53a stosuje się odpowiednio, gdy podatnik obowiązany jest do zapłaty podatku, zaliczki na podatek lub raty podatku bez złożenia deklaracji, a obowiązku tego nie wykonał w całości lub w części.

§ 5. Jeżeli przepisy prawa podatkowego nakładają na podatnika obowiązek złożenia deklaracji, wysokość zobowiązania podatkowego, o którym mowa w § 1 pkt 2, ustala się zgodnie z danymi zawartymi w deklaracji, chyba że przepisy szczególne przewidują inny sposób ustalenia wysokości zobowiązania podatkowego albo w toku postępowania podatkowego stwierdzono, że dane zawarte w deklaracji, mogące mieć wpływ na wysokość zobowiązania podatkowego, są niezgodne ze stanem faktycznym.

Na podstawie art. 68 § 1 i § 2 ww. ustawy zobowiązanie podatkowe, o którym mowa w art. 21 § 1 pkt 2, nie powstaje, jeżeli decyzja ustalająca to zobowiązanie została doręczona po upływie 3 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym powstał obowiązek podatkowy.

Natomiast, gdy podatnik:

1. nie złożył deklaracji w terminie przewidzianym w przepisach prawa podatkowego,
2. w złożonej deklaracji nie ujawnił wszystkich danych niezbędnych do ustalenia wysokości zobowiązania podatkowego, zobowiązanie podatkowe, o którym mowa w § 1, nie powstaje, pod warunkiem że decyzja ustalająca wysokość tego zobowiązania została doręczona po upływie 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym powstał obowiązek podatkowy.

Z przedstawionego we wniosku stanu faktycznego wynika, iż obowiązek podatkowy w podatku od spadków i darowizn w przedmiotowej sprawie powstał z chwilą uprawomocnienia się postanowienia Sądu w 1988 r.

Mając powyższe na uwadze należy stwierdzić, iż na Wnioskodawczyni ciążył obowiązek złożenia zeznania podatkowego z tytułu nabycia praw do roszczenia. Nadmienia się, że skoro obowiązek podatkowy z tytułu nabycia przez Wnioskodawczynię spadku powstał z datą uprawomocnienia się ww. orzeczeń sądu, tj. w 1988 r., w myśl powołanych wyżej przepisów ustawy Ordynacja podatkowa zobowiązanie podatkowe uległo przedawnieniu. Ponadto należy wskazać, iż w związku ze zwrotem w drodze decyzji Starosty o. 1/8 cz. udziału w nieruchomości, Wnioskodawczyni nie jest obowiązana do uiszczenia podatku od spadków i darowizn.

Interpretacja dotyczy zaistniałego stanu faktycznego przedstawionego przez Wnioskodawcę i stanu prawnego obowiązującego w dacie zaistniałego zdarzenia w przedstawionym stanie faktycznym.

Stronie przysługuje prawo do wniesienia skargi na niniejszą interpretację przepisów prawa podatkowego z powodu jej niezgodności z prawem. Skargę wnosi się do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, ul. Jasna 2/4, 00-013 Warszawa po uprzednim wezwaniu na piśmie organu, który wydał interpretację w terminie 14 dni od dnia, w którym skarżący dowiedział się lub mógł się dowiedzieć o jej wydaniu - do usunięcia naruszenia prawa (art. 52 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). Skargę do WSA wnosi się (w dwóch egzemplarzach - art. 47 ww. ustawy) w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia odpowiedzi organu na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa, a jeżeli organ nie udzielił odpowiedzi na wezwanie, w terminie sześćdziesięciu dni od dnia wniesienia tego wezwania (art. 53 § 2 ww. ustawy). Skargę wnosi się za pośrednictwem organu, którego działanie lub bezczynność są przedmiotem skargi (art. 54 § 1 ww. ustawy) na adres: Izba Skarbowa w Warszawie Biuro Krajowej Informacji Podatkowej w Płocku, ul. 1 Maja 10, 09-402 Płock.

Referencje