Istota interpretacji:

Czy urząd skarbowy miał podstawy by naliczyć Wnioskodawczyni podatek od czynności cywilnoprawnych, jeśli nie uzyskała przyrostu majątkowego względem odziedziczonej ułamkowej części masy spadkowej, a podatek od stwierdzenia nabycia spadku został już zapłacony zgodnie z decyzją urzędu skarbowego?

W przedmiotowym wniosku został przedstawiony następujący stan faktyczny.

Dnia 27 stycznia 2005 r. Wnioskodawczyni wniosła do sądu o stwierdzenie praw do spadku po zmarłym w dniu 12 października 2004 r. mężu w proporcjonalnej części po 1/3 udziału w majątku spadkowym dla Zainteresowanej i Jej 2 dzieci.

Postanowieniem sądu z dnia 14 kwietnia 2005 r. spadek po mężu został podzielony zgodnie z wnioskiem Zainteresowanej.

Każdy ze spadkobierców od sumy przypadającego spadku zapłacił podatek.

W dniu 2 stycznia 2008 r. córka Wnioskodawczyni wniosła do sądu wniosek o dział spadku podając inne wartości składników majątku, do których Zainteresowana nie wniosła zastrzeżeń ze względu na podtrzymywaną z Jej strony propozycją ugody na zasadzie spłaty.

Sąd postanowieniem z dnia 29 maja 2009 r. przychylił się jednak do propozycji córki.

W związku z tym Zainteresowana wniosła apelację do sądu okręgowego, który postanowieniem z dnia 25 maja 2010 r. przychylił się do wniosku Zainteresowanej przyznając Jej wszystkie składniki spadku pod warunkiem spłaty córki – kwota 62.415,00 zł.

Od ww. kwoty urząd skarbowy zażądał podatku od czynności cywilnoprawnych w wysokości 2%, który to podatek zdaniem Zainteresowanej jest niesłuszny, gdyż spłata była ekwiwalentna do posiadanego przez Nią udziału w spadku.

W związku z powyższym dział spadku nie sprawił, że Wnioskodawczyni uzyskała przyrost majątkowy względem odziedziczonej ułamkowej części masy spadkowej, a więc nie ma według Niej podstaw do opodatkowania.

Zainteresowana nadmieniła, że aby spłacić córkę musiała sprzedać mieszkanie.

W związku z powyższym zadano następujące pytanie.

Czy urząd skarbowy miał podstawy by naliczyć Wnioskodawczyni podatek od czynności cywilnoprawnych, jeśli nie uzyskała przyrostu majątkowego względem odziedziczonej ułamkowej części masy spadkowej, a podatek od stwierdzenia nabycia spadku został już zapłacony zgodnie z decyzją urzędu skarbowego...

Zdaniem Wnioskodawczyni, opisana sytuacja powinna podlegać tylko i wyłącznie podatkowi od spadków i darowizn (tym bardziej, że dotyczy najbliższej rodziny), a nie pod podatek od czynności cywilnoprawnych.

W świetle obowiązującego stanu prawnego stanowisko Wnioskodawczyni w sprawie oceny prawnej przedstawionego stanu faktycznego uznaje się za nieprawidłowe.

Zgodnie z art. 1 ust. 1 pkt 1 lit. f) ustawy z dnia 9 września 2000 r. o podatku od czynności cywilnoprawnych (t. j. Dz. U. z 2010 r. Nr 101, poz. 649 ze zm.) podatkowi temu podlegają umowy o dział spadku oraz umowy o zniesienie współwłasności - w części dotyczącej spłat lub dopłat.

Zgodnie z art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy o podatku od czynności cywilnoprawnych obowiązek podatkowy, z zastrzeżeniem ust. 2, powstaje z chwilą dokonania czynności cywilnoprawnej lub, stosownie do pkt 3 z chwilą uprawomocnienia się orzeczenia sądu, doręczenia wyroku sądu polubownego lub zawarcia ugody - od przedmiotów opodatkowania określonych w art. 1 ust. 1 pkt 3.

Stosownie natomiast do art. 6 ust. 1 pkt 5 ww. ustawy podstawę opodatkowania przy umowie o zniesienie współwłasności lub o dział spadku stanowi wartość rynkowa rzeczy lub prawa majątkowego nabytego ponad wartość udziału we współwłasności lub spadku.

Przepis art. 7 ust. 1 pkt 2 ww. ustawy określa stawki podatku, które wynoszą od umów zamiany, dożywocia, o dział spadku, o zniesienie współwłasności oraz darowizny:

1. przy przeniesieniu własności nieruchomości, rzeczy ruchomych, prawa użytkowania wieczystego, własnościowego spółdzielczego prawa do lokalu mieszkalnego, spółdzielczego prawa do lokalu użytkowego oraz wynikających z przepisów prawa spółdzielczego: prawa do domu jednorodzinnego oraz prawa do lokalu w małym domu mieszkalnym - 2%,
2. przy przeniesieniu własności innych praw majątkowych - 1%.

W myśl art. 4 ust. 1 pkt 5 ww. ustawy obowiązek podatkowy przy umowie o dział spadku lub o zniesienie współwłasności ciąży na podmiocie nabywającym rzeczy lub prawa majątkowe ponad udział w spadku lub we współwłasności.

Dział spadku polega na zniesieniu wspólności majątku spadkowego.

Zgodnie z art. 1037 § 1 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964r. – Kodeks cywilny (Dz. U. Nr 16, poz. 93 ze zm.) dział spadku może nastąpić na mocy umowy między wszystkimi spadkobiercami bądź na mocy orzeczenia sądu na żądanie któregokolwiek ze spadkobierców. Można go dokonać poprzez fizyczny podział rzeczy tzn. poszczególne przedmioty zostaną podzielone i przyznane poszczególnym spadkobiercom. W ramach tej formy podziału dopuszczalne jest ustalenie dopłat na rzecz niektórych współspadkobierców, które mają wyrównać różnicę wynikającą z udziału w spadku. Możliwe jest także przyznanie przedmiotów spadku w całości jednemu lub kilku współspadkobiercom i obciążenie ich obowiązkiem spłaty na rzecz pozostałych spadkobierców.

Drugą formą podziału spadku jest tzw. podział cywilny. Przedmioty należące do spadku zostają sprzedane, a uzyskana kwota ulega podziałowi pomiędzy współspadkobierców.

Przepisy ustawy o podatku od czynności cywilnoprawnych opodatkowują dział spadku tylko wówczas, jeżeli wiąże się on z obowiązkiem spłat lub dopłat. Spłata stanowi wyrażoną w pieniądzu równowartość udziału w majątku spadkowym i występuje wówczas przy dziale spadku, gdy całość majątku spadkowego przyznano jednemu lub niektórym spadkobiercom. Natomiast dopłata ma wyrównać różnice powstałe wskutek fizycznego podziału majątku między spadkobierców, gdy zachodzą rozbieżności między faktycznie przyznaną im częścią majątku a udziałem w spadku.

Z przedstawionego we wniosku stanu faktycznego wynika, że na mocy postanowienia sądu z dnia 14 kwietnia 2005 r. spadek po zmarłym w dniu 12 października 2004 r. mężu Zainteresowanej został podzielony zgodnie z Jej wnioskiem, tj. w proporcjonalnej części po 1/3 udziału w majątku spadkowym dla Niej i Jej 2 dzieci.

W dniu 2 stycznia 2008 r. córka Wnioskodawczyni wniosła do sądu wniosek o dział spadku podając inne wartości składników majątku, a sąd postanowieniem z dnia 29 maja 2009 r. przychylił się do Jej propozycji.

Na mocy postanowienia sądu okręgowego z dnia 25 maja 2010 r., do którego Wnioskodawczyni wniosła apelację, przyznano Jej wszystkie składniki spadku pod warunkiem spłaty córki (kwota 62.415,00 zł.).

Od ww. kwoty urząd skarbowy zażądał podatku od czynności cywilnoprawnych w wysokości 2%. Podatek ten zdaniem Zainteresowanej jest niesłuszny, gdyż spłata była ekwiwalentna do posiadanego przez Nią udziału w spadku, a dział spadku nie sprawił, że uzyskała Ona przyrost majątkowy względem odziedziczonej ułamkowej części masy spadkowej.

Zdaniem tut. Organu – wbrew ocenie Zainteresowanej wyrażonej przez Nią we wniosku – w wyniku działu spadku uzyskała przyrost majątkowy względem odziedziczonej ułamkowej masy spadkowej.

Wynika to z faktu, iż na mocy postanowienia sądu przyznano Jej cały majątek należący do spadku, zobowiązując jednocześnie do dokonania spłaty córki, która to spłata – jak już wyżej wskazano – stanowi wyrażoną w pieniądzu równowartość udziału córki w majątku spadkowym.

W świetle powyższego należy stwierdzić, iż z tytułu działu spadku ciąży na Wnioskodawczyni obowiązek podatkowy w podatku od czynności cywilnoprawnych.

Końcowo, należy dodać, iż dokumenty dołączone do wniosku nie podlegały analizie i weryfikacji w ramach wydanej interpretacji.

Interpretacja dotyczy zaistniałego stanu faktycznego przedstawionego przez Wnioskodawczynię i stanu prawnego obowiązującego w dacie zaistnienia zdarzenia w przedstawionym stanie faktycznym.

Stronie przysługuje prawo do wniesienia skargi na niniejszą interpretację przepisów prawa podatkowego z powodu jej niezgodności z prawem. Skargę wnosi się do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu, ul. Ratajczaka 10/12, 61-815 Poznań po uprzednim wezwaniu na piśmie organu, który wydał interpretację w terminie 14 dni od dnia, w którym skarżący dowiedział się lub mógł się dowiedzieć o jej wydaniu – do usunięcia naruszenia prawa (art. 52 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). Skargę do WSA wnosi się (w dwóch egzemplarzach – art. 47 ww. ustawy) w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia odpowiedzi organu na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa, a jeżeli organ nie udzielił odpowiedzi na wezwanie, w terminie sześćdziesięciu dni od dnia wniesienia tego wezwania (art. 53 § 2 ww. ustawy).

Skargę wnosi się za pośrednictwem organu, którego działanie lub bezczynność są przedmiotem skargi (art. 54 § 1 ww. ustawy) na adres: Izba Skarbowa w Poznaniu, Biuro Krajowej Informacji Podatkowej w Lesznie, ul. Dekana 6, 64-100 Leszno.