Istota interpretacji:

obowiązki opodatkowania czynności związanych z zawieranymi umowami przeniesienia własności środków pieniężnych oraz własności nieruchomości

W przedmiotowym wniosku zostało przedstawione następujące zdarzenie przyszłe.

Wnioskodawca, jako osoba fizyczna (nie w ramach prowadzonej działalności gospodarczej) zamierza dokonać nabycia nieruchomości (gruntu) w imieniu własnym, ale na rachunek Zlecających Wnioskodawcy tę czynność osób fizycznych (obywateli polskich). Tzw. "nabycie powiernicze". Aktem notarialnym dwie osoby zlecą Wnioskodawcy zakup na ich rachunek ściśle określonej co do lokalizacji, adresu, nr księgi wieczystej – nieruchomości gruntowej za określoną cenę. Oznacza to, że Wnioskodawca będzie działał we własnym imieniu, ale na rachunek (rzecz) zleceniodawców. Udzielający Wnioskodawcy zlecenia nabycia przekażą na jego rachunek bankowy najpóźniej w przeddzień nabycia nieruchomości środki pieniężne w kwocie, jaką Wnioskodawca będzie zobowiązany zapłacić zbywającemu nieruchomość powiększoną o ewentualne koszty związane z nabyciem takie jak PCC, taksa notarialna, księga wieczysta, itp.

Z treści umowy notarialnej zawartej z dającymi zlecenie wynikać będzie, że Wnioskodawca zobowiązany jest do przeniesienia własności przedmiotowej nieruchomości na rzecz zlecających na każde ich żądanie w terminie do 14 dni od daty zgłoszenia przez nich żądania. Dodatkowo w umowie tej Wnioskodawca zostanie zobowiązany do udzielenia niezwłocznie po nabyciu nieruchomości pełnomocnictwa Zlecającym (nieodwoływalnego i nie wygasającego na wypadek śmierci) – dokonania czynności przepisania własności nieruchomości. Do czasu zgłoszenia żądania i ujawnienia właściwego nabywcy nieruchomości, koszty utrzymania nieruchomości typu podatki, opłaty administracyjne i inne związane z nieruchomością będą opłacane przez Wnioskodawcę i jemu zwracane przez zleceniodawców nabycia. Za wyżej opisane czynności zlecający Wnioskodawcy nabycie powiernicze, po dokonaniu przepisania własności nieruchomości na jego rzecz – wypłaci Wnioskodawcy wynagrodzenie kwotowo określone w umowie nabycia powierniczego zlecenie.

W umowie nabycia nieruchomości, jako nabywca, ujawniony będzie Wnioskodawca, mimo, że faktycznymi nabywcami będą dający zlecenie nabycia powierniczego. Okoliczność ta (działanie na rachunek dających zlecenie) pozostanie niejawna do czasu, Az dający zlecenie nabycia – ujawni ten fakt stosowną umową w formie aktu notarialnego. Wnioskodawca dodaje, że planowany powierniczy zakup nieruchomości dotyczy gruntów ornych klasy IIIa i b oraz IVb.

W związku z powyższym zadano następujące pytania:

1. Czy przekazanie przez zleceniodawców na rachunek bankowy Wnioskodawcy środków pieniężnych przeznaczonych na zakup nieruchomości, które w całości na ten cel zostaną wydane – powoduje powstanie obowiązku podatkowego w zakresie podatku od czynności cywilnoprawnych...
2. Czy czynność przeniesienia własności nieruchomości przez Wnioskodawcę na rzecz faktycznych nabywców (zlecających Wnioskodawcy nabycie), czyli de facto ujawnienie właściwych nabywców w urzędowych rejestrach obciążona będzie podatkiem od czynności cywilnoprawnych...
3. Czy przeniesienie własności nieruchomości na jej faktycznych nabywców w wykonaniu umowy nabycia powierniczego – spowoduje u Wnioskodawcy obowiązek podatkowy w zakresie podatku dochodowego od osób fizycznych...
4. Jak Wnioskodawca powinien rozliczyć otrzymane od zleceniodawców po zakończeniu umowy wynagrodzenie i do jakiej kategorii przychodów w zakresie podatku dochodowego od osób fizycznych powinien je zaliczyć...
5. Czy jeśli nabycie przez Wnioskodawcę nieruchomości podlegać będzie podatkowi od towarów i usług VAT - do aktu dołączona zostanie faktura lub zbywający będzie zobowiązany do zapłaty tego podatku z mocy przepisów i fakt ten będzie wynikał z umowy - to, czy późniejsze przeniesienie własności nieruchomości na rzecz faktycznego nabywcy (zlecającego nabycie powiernicze) będzie podlegało opodatkowaniu VAT...
   
   

Niniejsza interpretacja indywidualna dotyczy podatku od czynności cywilnoprawnych. W zakresie podatku dochodowego od osób fizycznych została wydana w dniu 21.01.2010 r. interpretacja indywidualna Nr IPPB4/415-729/09-2/JS. W zakresie podatku od towarów i usług została wydana w dniu 21.01.2010 r. interpretacja indywidualna Nr IPPP1/443-1093/09-2/AW.

Zdaniem Wnioskodawcy

Ad. 1

Zdaniem Wnioskodawcy katalog czynności wymienionych w ustawie o podatku od czynności cywilnoprawnych nie wymienia czynności przelewu środków pieniężnych przez zlecającego na rzecz powiernika. Środki pieniężne nie stanowią własności Wnioskodawcy, a jedynie służą do realizacji umowy nabycia na rachunek zlecających nabycie nieruchomości. W wykonaniu tej umowy Wnioskodawca nie ma prawa dysponowania tymi środkami w inny sposób niż wynika to z umowy, a więc Wnioskodawca zobowiązany będzie do przekazania ich zbywającemu nieruchomość i opłacenia kosztów zawarcia umowy przed notariuszem.

Ad. 2

Zdaniem Wnioskodawcy notariusz, jako płatnik nie pobierze podatku od czynności cywilnoprawnych, ponieważ podatek ten zostanie pobrany przy umowie nabycia tej nieruchomości przez Wnioskodawcę, a ujawnienie właściwych nabywców nieruchomości nie przenosi własności tej nieruchomości.

W świetle obowiązującego stanu prawnego stanowisko Wnioskodawcy w sprawie oceny prawnej przedstawionego zdarzenia przyszłego uznaje się za prawidłowe.

Zgodnie z art. 9 ustawy z dnia 04 września 2008 r. o zmianie ustawy o obrocie instrumentami finansowymi oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2009 r. Nr 165, poz. 1316) art. 1 ust. 1 pkt 1 lit. b) ustawy z dnia 09 września 2000 r. o podatku od czynności cywilnoprawnych (t. j. Dz. U. z 2007 r. Nr 68, poz. 450 ze zm.) otrzymał nowe brzmienie: podatkowi temu podlegają umowy pożyczki pieniędzy lub rzeczy oznaczonych tylko co do gatunku.

A zatem zgodnie z art. 1 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 09 września 2000 r. o podatku od czynności cywilnoprawnych (t. j. Dz. U. z 2007 r. Nr 68, poz. 450 ze zm.) podatkowi temu podlegają następujące czynności cywilnoprawne:

1. umowy sprzedaży oraz zamiany rzeczy i praw majątkowych,
2. umowy pożyczki pieniędzy lub rzeczy oznaczonych tylko co do gatunku,
3. (uchylona),
4. umowy darowizny – w części dotyczącej przejęcia przez obdarowanego długów i ciężarów albo zobowiązań darczyńcy,
5. umowy dożywocia,
6. umowy o dział spadku oraz umowy o zniesienie współwłasności – w części dotyczącej spłat lub dopłat,
7. (uchylona),
8. ustanowienie hipoteki,
9. ustanowienie odpłatnego użytkowania, w tym nieprawidłowego, oraz odpłatnej służebności,
10. umowy depozytu nieprawidłowego,
11. umowy spółki.

1. zmiany umów wymienionych w pkt 1, jeżeli powodują one podwyższenie podstawy opodatkowania podatkiem od czynności cywilnoprawnych, z zastrzeżeniem ust. 3 pkt 4;
2. orzeczenia sądów, w tym również polubownych, oraz ugody, jeżeli wywołują one takie same skutki prawne, jak czynności cywilnoprawne wymienione w pkt 1 lub 2.
   
   

Podkreślić należy, iż ustawa o podatku od czynności cywilnoprawnych zawiera zamknięty katalog czynności objętych tym podatkiem. Oznacza to, że opodatkowaniu podlegają tylko rodzaje umów wymienionych w regulacji art. 1 ust. 1 pkt 1 ww. ustawy.

Umowa powiernicza w polskim prawie należy do umów nienazwanych. Najczęściej podstawą jej skonstruowania jest umowa zlecenia, stąd prawa i obowiązki stron takiej umowy są oceniane wg przepisów o zleceniu. Jest to nienazwana umowa o świadczenie usług, do której stosownie do art. 750 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz. U. Nr 16, poz. 93 ze zm.) stosuje się odpowiednio przepisy o zleceniu chyba, że jest to umowa zlecenia to wówczas należy wprost stosować przepisy o zleceniu.

Istota zlecenia powierniczego polega na tym, że na zewnątrz występuje powiernik, który dokonuje nabycia pewnej rzeczy lub prawa we własnym imieniu, ale na rzecz zleceniodawcy. Stroną czynności jest powiernik, który najpierw sam zaciąga zobowiązanie np. nabywa nieruchomość, a następnie wykonując wcześniejsze zobowiązanie (zlecenie powiernicze) przenosi te prawa lub obowiązki na osobę w interesie i na rachunek której działał.

W świetle powyższego stwierdzić należy, że zarówno przekazanie środków pieniężnych zleceniobiorcy, jak i przeniesienie własności nieruchomości na zleceniodawcę nie skutkuje powstaniem obowiązku podatkowego w podatku od czynności cywilnoprawnych, gdyż czynności te dokonywane są w ramach realizacji umowy zlecenia powierniczego, która nie została wymieniona w art. 1 ust. 1 pkt 1 ustawy. Powierzenia przez zleceniodawcę środków finansowych nie można utożsamiać z umową pożyczki, gdyż, jak wynika z treści wniosku, mają one ściśle określone przeznaczenie i przekazywane są w celu nabycia nieruchomości na rzecz zleceniodawcy, co uniemożliwia dysponowanie nimi w sposób swobodny. Ponadto, zgodnie z art. 741 Kodeksu cywilnego przyjmującemu zlecenie nie wolno używać we własnym interesie rzeczy i pieniędzy dającego zlecenie.

Wskazać należy również, że wprawdzie przy powierniczym nabyciu nieruchomości mamy do czynienia z dwoma aktami przeniesienia własności, jednakże pomiędzy zleceniobiorcą i zleceniodawcą nie dochodzi do zawarcia umowy sprzedaży. Przeniesienie własności zakupionej nieruchomości na własność zleceniodawcy następuje bowiem w wykonaniu zobowiązania wynikającego z wcześniej zawartej umowy zlecenia.

Z przedstawionego we wniosku zdarzenia przyszłego wynika, że Wnioskodawca zamierza dokonać nabycia nieruchomości (gruntu) w imieniu własnym, ale na rachunek Zlecających Wnioskodawcy tę czynność osób fizycznych, będących obywatelami polskimi. Udzielający zlecenia nabycia przekażą na rachunek bankowy Wnioskodawcy najpóźniej w przeddzień nabycia nieruchomości środki pieniężne w kwocie, jaką Wnioskodawca będzie zobowiązany zapłacić zbywającemu nieruchomość powiększoną o ewentualne koszty związane z nabyciem. Z treści umowy notarialnej zawartej z dającymi zlecenie wynikać będzie, że Wnioskodawca zobowiązany jest do przeniesienia własności przedmiotowej nieruchomości na rzecz zlecających na każde ich żądanie w terminie do 14 dni od daty zgłoszenia przez nich żądania. Za wyżej opisane czynności zlecający Wnioskodawcy nabycie powiernicze, po dokonaniu przepisania własności nieruchomości na jego rzecz – wypłaci Wnioskodawcy wynagrodzenie kwotowo określone w umowie nabycia powierniczego zlecenie.

Reasumując, należy stwierdzić, iż przekazanie przez zleceniodawców na rachunek bankowy Wnioskodawcy środków pieniężnych przeznaczonych na zakup nieruchomości, które w całości na ten cel zostaną wydane nie powoduje powstania obowiązku podatkowego w zakresie podatku od czynności cywilnoprawnych. Czynność przeniesienia własności nieruchomości przez Wnioskodawcę na rzecz faktycznych nabywców (zlecających Wnioskodawcy nabycie), czyli ujawnienie właściwych nabywców w urzędowych rejestrach, również nie będzie podlegać opodatkowaniu podatkiem od czynności cywilnoprawnych.

Interpretacja dotyczy zdarzenia przyszłego przedstawionego przez Wnioskodawcę i stanu prawnego obowiązującego w dniu wydania interpretacji.

Stronie przysługuje prawo do wniesienia skargi na niniejszą interpretację przepisów prawa podatkowego z powodu jej niezgodności z prawem. Skargę wnosi się do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, ul. Jasna 2/4, 00-013 Warszawa po uprzednim wezwaniu na piśmie organu, który wydał interpretację w terminie 14 dni od dnia, w którym skarżący dowiedział się lub mógł się dowiedzieć o jej wydaniu – do usunięcia naruszenia prawa (art. 52 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). Skargę do WSA wnosi się (w dwóch egzemplarzach – art. 47 ww. ustawy) w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia odpowiedzi organu na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa, a jeżeli organ nie udzielił odpowiedzi na wezwanie, w terminie sześćdziesięciu dni od dnia wniesienia tego wezwania (art. 53 § 2 ww. ustawy). Skargę wnosi się za pośrednictwem organu, którego działanie lub bezczynność są przedmiotem skargi (art. 54 § 1 ww. ustawy) na adres: Izba Skarbowa w Warszawie Biuro Krajowej Informacji Podatkowej w Płocku, ul. 1 Maja 10, 09-402 Płock.

Referencje