Pytanie:

Czy przymusowy wykup akcji przeprowadzany na podstawie art. 418 kodeksu spółek handlowych stanowi czynność podlegającą podatkowi od czynności cywilnoprawnych?

Na podstawie art.14a § 1 i 4 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 roku Ordynacja podatkowa (t.j. Dz. U. z 2005 r. Nr 8,poz.60 z późn. zm.) po rozpatrzeniu wniosku z dnia 17 stycznia 2006 r. (data wpływu: 6 marca 2006 r.) żądającego udzielenia pisemnej interpretacji, co do zakresu i sposobu zastosowania przepisów ustawy z dnia 9 września 2000 r. o podatku od czynności cywilnoprawnych (t.j. Dz. U. z 2005r. Nr 41, póz.399 z późn. zm.) w zakresie opodatkowania podatkiem od czynności cywilnoprawnych czynności polegającej na przymusowym wykupie akcji.Naczelnik Trzeciego Mazowieckiego Urzędu Skarbowego w Radomiu stwierdza, że stanowisko wnioskodawcy podane we wniosku jest nieprawidłowe.

Z przedstawionego przez Spółkę stanu faktycznego wynika, że Walne Zgromadzenie podjęło uchwałę o przymusowym wykupie akcji akcjonariuszy mniejszościowychW związku z przedstawionym wyżej stanem faktycznym Spółka postawiła następujące pytanie:
1. Czy przymusowy wykup akcji przeprowadzany na podstawie art. 418 kodeksu spółek handlowych stanowi czynność podlegającą podatkowi od czynności cywilnoprawnych?
Zdaniem Spółki: Przymusowy wykup akcji nie jest wymieniony w ustawie o podatku od czynności cywilnoprawnych w katalogu czynności opodatkowanych i nie podlega temu podatkowi.Ustawa z dnia z dnia 9 września 2000 r. (Dz. U. 2005 r. Nr 41 póz. 399) o podatku od czynności cywilnoprawnych (dalej: "ustawa") zawiera katalog czynności opodatkowanych w art. 1 ust. 1 pkt Z całą pewnością lista ta nie zawiera procedury przymusowego wykupu akcji. Instytucja tzw. wyciśnięcia akcjonariuszy mniejszościowych (squeez-out) uregulowana jest w artykułach 418 oraz 4181 Kodeksu spółek handlowych. W myśl art. 418 walne zgromadzenie może powziąć uchwałę o przymusowym wykupie akcji akcjonariuszy reprezentujących nie więcej niż 5 % kapitału zakładowego przez nie więcej niż pięciu akcjonariuszy, posiadających łącznie nie mniej niż 95 % kapitału zakładowego, z których każdy posiada nie mniej niż 5 % kapitału zakładowego. Uchwała taka powinna określać akcje podlegające wykupowi oraz akcjonariuszy, którzy zobowiązują się wykupić akcje, jak również określać akcje przypadające każdemu z nabywców (plan podziału). W przypadku realizacji tego uprawnienia wykup akcji dokonuje się za pośrednictwem zarządu i następuje po cenie notowanej na rynku regulowanym (jeżeli akcje nie są notowane na rynku regulowanym) lub po cenie ustalonej przez biegłego wybranego przez walne zgromadzenie zgodnie z art. 417 § 1 ksh lub wyznaczonego przez sąd rejestrowy na wniosek zarządu spółki. Akcjonariusze wykupujący akcje powinni wpłacić należność równą cenie wszystkich nabywanych akcji (cena wykupu) na rachunek bankowy spółki w terminie trzech tygodni od dnia ogłoszenia ceny wykupu. Przymusowy wykup następuje za pośrednictwem zarządu, który powinien dokonać wykupu akcji na rachunek akcjonariuszy pozostających w spółce w ciągu miesiąca od upływu terminu złożenia akcji, jednak nie wcześniej niż po wpłaceniu sumy wykupu.Akcjonariuszowi mniejszościowemu przysługuje ponadto prawo do kontroli sądowej wyceny akcji dokonanej przez biegłego a także możliwość zaskarżenia uchwały walnego zgromadzenia do sądu gospodarczego w trybie art. 422 § 1 i § 2 pkt 2 ksh.
Tym samym z przepisów Kodeksu spółek handlowych wynika, iż walne zgromadzenie akcjonariuszy może podjąć uchwałę, z mocy której drobni akcjonariusze są pozbawiani praw do wszystkich swoich akcji.

Trybunał Konstytucyjny w wyroku z 21 czerwca 2005 r., (sygn. P 25/02) uznał instytucję przymusowego wykupu za instytucję prawa prywatnego nie stanowiącej wywłaszczenia w rozumieniu konstytucyjnym, natomiast wywołującą konsekwencje pozbawienia własności zbliżone do wywłaszczenia (teza nr 8 uzasadnienia powyższego wyroku). Jednocześnie należy zaznaczyć, iż lista czynności podlegających podatkowi od czynnościcywilnoprawnych ma charakter zamknięty, nie może być interpretowana rozszerzające, a treść nazwanych czynności cywilnoprawnych wymienionych wyraźnie w ustawie należy ustalać w odniesieniu do postanowień kodeksu cywilnego regulującego poszczególne umowy nazwane. Teza powyższa została wielokrotnie potwierdzona w orzecznictwie sądowym (także na gruncie poprzednio obowiązującej ustawy z dnia 31 stycznia 1989 r. o opłacie skarbowej). Między innymi Naczelny Sąd Administracyjny - Ośrodek Zamiejscowy we Wrocławiu w wyroku z dnia 12 sierpnia 1993 r. (sygn. SAAA/r 470/93), stwierdził że:
Umowa nienazwana o charakterze mieszanym, nie mieszcząca się w katalogu czynności prawnych zawartym w art. 1 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 31 stycznia 1989 r. o opłacie skarbowej (Dz. U. 1989 r. Nr 4 póz. 23 z późn. zm.) - nie podlega opłacie skarbowej. Sprzedaż nie jest odrębnie zdefiniowana w Ustawie o podatku od czynności cywilnoprawnych. Dlatego też należy zastosować definicję zawartą w kodeksie cywilnym. Zgodnie z art. 535 kodeksu cywilnego przez umowę sprzedaży sprzedawca zobowiązuje się przenieść na kupującego własność rzeczy i wydać mu rzecz, a kupujący zobowiązuje się rzecz odebrać i zapłacić sprzedawcy cenę, przy czym stosownie do art. 555 kodeksu cywilnego przepisy o sprzedaży rzeczy stosuje się odpowiednio, między innymi, do sprzedaży praw majątkowych. W świetle powyższego należy stwierdzić, iż umowa sprzedaży ma charakter konsensualny, odpłatny i wzajemny. Dochodzi ona do skutku w efekcie złożonych przez strony zgodnych oświadczeń woli.Przy czym zgodnie z art. 64 Kodeksu cywilnego prawomocne orzeczenie sądu stwierdzające obowiązek danej osoby do złożenia oznaczonego oświadczenia woli, zastępuje to oświadczenie.
Żaden przepis kodeksu cywilnego nie stwierdza natomiast, iż oświadczenie woli sprzedającego może być zastąpione przez uchwałę organu osoby prawnej. W procedurze wykupu przymusowego do utraty praw do akcji dochodzi wbrew woli akcjonariuszy mniejszościowych, niezależnie od faktu czy po podjęciu uchwały złożą oni swoje akcje w spółce (akcje niezłożone przez akcjonariuszy podlegają unieważnieniu przez zarząd spółki na podstawie art. 358 w związku z art. 418 § 2a ksh). Do czynności sprzedaży może być zbliżona jedynie instytucja reverse squeeze-out tj. przymusowy wykup akcji na żądanie akcjonariuszy mniejszościowych na podstawie art. 4181 ksh.
Należy podkreślić, iż wnioskodawca jako spółka uczestnicząca w procedurze wykupu nie jest stroną transakcji. Tak uznał Urząd Skarbowy w Płocku w postanowieniu w sprawie interpretacji prawa podatkowego z dnia 23 maja 2005 r. (sygn. 1419/UPO-415-51/05/GS/1), odnoszącym się do procedury przymusowego wykupu. Urząd stwierdził m.in.:
S.A. nie jest natomiast obowiązana do składania żadnych informacji, deklaracji lub zeznań, bowiem w omawianej sprawie nie jest ani płatnikiem ani też stroną transakcji.
Naczelnik Trzeciego Mazowieckiego Urzędu Skarbowego w Radomiu stwierdza, że stanowisko zaprezentowane we wniosku jest nieprawidłowe.

Zgodnie z art. 418 § 1 ustawy z dnia 15.09.2000 r. Kodeks spółek handlowych (Dz. U. Nr 94, póz. 1037 ze zm.) walne zgromadzenie może powziąć uchwałę o przymusowym wykupie akcji akcjonariuszy reprezentujących mniej niż 5% kapitału zakładowego,W przypadku realizacji tego uprawnienia wykup akcji następuje po cenie notowanej na rynku regulowanym (jeżeli akcje nie są notowane na rynku regulowanym, po cenie ustalonej przez biegłego wybranego przez walne zgromadzenie), za pośrednictwem zarządu o czym stanowi art. 417 § 1 K.s.h. W świetle art. 417 § 3 K.s.h. zarząd powinien dokonać wykupu akcji na rachunek akcjonariuszy pozostających w spółce w terminie miesiąca od upływu terminu złożenia akcji, o którym mowa w art. 416 § 4 K.s.h., jednak nie wcześniej niż po wpłaceniu ceny wykupu.Do opisanego stanu faktycznego ma zastosowanie norma podatkowa zawarta w art. 1 ust. 1 pkt 1 lit.a. ustawy z dnia 9.09.2000 r. o podatku od czynności cywilnoprawnych (Dz. U Nr 41, póz. 399 z późn zm.), bowiem przymusowy wykup akcji stanowi szczególny typ umowy sprzedaży praw majątkowych i wobec tego podlega podatkowi od czynności cywilnoprawnych na zasadach ogólnych.Przywołana przez Spółkę interpretacja wydana przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w Płocku ((sygn. 1419/UPO-415-51/05/GS/1) dotyczy obowiązku wystawiania informacji PIT-8C dla podatników - osób fizycznych otrzymujących przychód z tytułu odpłatnego zbycia akcji w spółce akcyjnej i nie rozstrzyga analogicznej sprawy .