Pytanie:

Jak należy ustalać wartość rynkową akcji dla celów PCC?

W przedstawionym przez wnioskodawcę stanie faktycznym Spółka planuje dokonanie zakupu akcji niepowiązanej od niej spółki kapitałowej nie notowanej na regulowanym rynku giełdowym. Zakup akcji ma nastąpić wieloetapowo, tzn. w kilku transzach. Pierwsza transza ma objąć 60% akcji zakupywanej spółki kapitałowej (60% prawa głosów).

Zakup tej transzy ma być przeprowadzony w następujący sposób: umowa przeniesienia własności akcji zostanie zawarta w 2007r. przez Spółkę jako kupującego i jako sprzedającego - akcjonariuszy zakupywanej spółki kapitałowej.

Akcjonariusze otrzymują za sprzedane na rzecz Spółki akcje zaliczkę ceny, która ostatecznie zostanie ustalona po zakończeniu 2007r. i sporządzeniu sprawozdania jednostki za ten okres. Na podstawie ustalonego pomiędzy Spółką i akcjonariuszami jednostki algorytmu zostanie określona wartość sprzedanych akcji, która po pomniejszeniu o zapłaconą zaliczkę zostanie uiszczona gotówką akcjonariuszom w 2008r. Taki mechanizm transakcji ma zapewnić Spółce realizację przez zakupywaną jednostkę prognozowanych przez nią wyników finansowych, na bazie których Spółka dokonała oszacowania wartości jednostki i możliwej do zapłacenia ceny. W momencie negocjacji szacowana wartość, która będzie przedmiotem transakcji to: planowana wartość wyniku EBITDA jednostki za 2007r. * mnożnik 8 * procent nabywanych akcji. Zgodnie z założeniami planowana EBITDA za 2007r. wynosić ma 2.246. PLN, zatem cena rynkowa pierwszego pakietu akcji "na dziś" to 17.968.000 PLN * 60% = 10.780.800 PLN.

Ostatecznie ustalona wartość będzie znana w 2008r. na podstawie wyników finansowych zakupywanej spółki kapitałowej za 2007r., tj. po zatwierdzeniu jej sprawozdań finansowych.

W związku z tak planowanym mechanizmem Spółka ma wątpliwości w zakresie prawidłowego zastosowania przepisów ustawy o podatku od czynności cywilnoprawnych z dnia 9 września 2000r. (dalej: Ustawa).

Zdaniem Spółki, planowana transakcja będzie podlegała opodatkowaniu podatkiem od czynności cywilnoprawnych na mocy art. 1 ust. 1 pkt 1 lit. a) ustawy. Obowiązek podatkowy powstanie z chwilą zawarcia umowy sprzedaży udziałów, tj. z chwilą dokonania czynności cywilnoprawnej (art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy). Obowiązek podatkowy na mocy art. 4 pkt 1 ustawy będzie ciążył na Spółce jako kupującym.

Podstawa opodatkowania zostanie określona na podstawie art. 6 ust. 1 pkt 1 lit. c) ustawy, tj. zgodnie z wartością rynkową rzeczy lub prawa majątkowego. Z umowy przeniesienia własności akcji nie wynika ostateczna cena za ich nabycie. Zostanie ona określona dopiero po zatwierdzeniu sprawozdań finansowych jednostki.

Zdaniem Spółki należy postąpić w sposób następujący:

1.na dzień dokonania czynności cywilnoprawnej jako wartość rynkową zakupywanych akcji uznać szacowaną ich wartość na dzień zawarcia umowy zakupu akcji, tj. wartość która wedle Spółki jest najbardziej prawdopodobna do osiągnięcia (10.780.800 PLN). Od tej wartości Spółka naliczałaby podatek od czynności cywilnoprawnych w wysokości 1% zgodnie z art. 7 ust. 1 pkt 1 lit. b) ustawy;

2.w momencie ostatecznego rozliczenia wartości zakupywanych akcji na podstawie sprawozdań finansowych jednostki, Spółka dokonałaby korekty rozliczenia, o którym mowa powyżej, poprzez zwiększenie podstawy opodatkowania i zapłaty podatku wraz z odsetkami lub też poprzez wystąpienie o stwierdzenie nadpłaty podatku w związku z zawyżeniem podstawy opodatkowania, w zależności od sytuacji, czy wartość po korekcie po korekcie byłaby wyższa lub niższa od szacowanej.

W ocenie Spółki obecnie obowiązujące przepisy nie regulują precyzyjnie zaprezentowanego przez Spółkę mechanizmu zakupu akcji. Ustawa nie zawiera ponadto wskazówek w jaki sposób należy wskazywać wartość rynkową stanowiącą podstawę do opodatkowania, w szczególności w sytuacji, gdy prawa majątkowe nie są przedmiotem obrotu na ogólnodostępnym rynku. Stąd też za wartość rynkowa w takich przypadkach należy, w ocenie Spółki, przyjąć cenę ustaloną pomiędzy dwoma niepowiązanymi ze sobą podmiotami. W sytuacji opisanej powyżej Spółka, w dniu dokonywania transakcji nie jest w stanie precyzyjnie określić wartości zakupywanych akcji, ponieważ uzależniona jest ona od wyników, jakie zakupywana jednostka zrealizuje w 2007r. Spółka dysponuje jednakże wynikami finansowymi za poprzedni okres, jak również prognozami jednostki, stad w toku negocjacji z akcjonariuszami jednostki była w stanie wypracować algorytm ustalania ceny, jaka jest w stanie zapłacić w przypadku zrealizowania przez jednostkę określonych wyników finansowych. Dlatego też taka wartość przyjmuje jako wartość rynkową przejmowanych akcji.

Naczelnik Drugiego Mazowieckiego Urzędu Skarbowego w Warszawie nie podziela w całości stanowiska Spółki i wyjaśnia:

Z treści art. 353 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964r. - Kodeks cywilny ( Dz. U. Nr 16, poz. 93 ze zm.) wynika swoboda kontraktowania, pozwalająca na ułożenie stosunku prawnego przez strony według uznania. Oznacza to, iż cena sprzedaży może być swobodnie kształtowana przez strony transakcji, lecz postanowienia stron umowy wywierają skutek prawny jedynie na gruncie prawa cywilnego. Dla organów podatkowych ustalenia te nie mają charakteru wiążącego.

Art. 1 ust. 1 pkt 1 lit. a) ustawy z dnia 09.09.2000r. o podatku od czynności cywilnoprawnych (Dz. U. Nr 68 z 2007r., poz. 450) stanowi, że podatkowi podlegają umowy sprzedaży oraz zamiany rzeczy i praw majątkowych, w związku z czym sprzedaż akcji w spółce akcyjnej, jako praw majątkowych podlega ww. podatkowi. Stawka podatku w takim przypadku wynosi, zgodnie z art. 7 ust. 1 pkt 1 lit. b cytowanej wyżej ustawy 1% a podstawę opodatkowania zgodnie z art. 6 ust. 1 pkt 1 lit. c tejże ustawy stanowi wartość rynkowa prawa majątkowego, tj. akcji.

Zgodnie z art. 6 ust. 2 ustawy o podatku od czynności cywilnoprawnych wartość rynkową przedmiotu czynności cywilnoprawnej określa się na podstawie przeciętnych cen stosowanych w obrocie rzeczami tego samego rodzaju i gatunku, z uwzględnieniem ich miejsca położenia, stanu i stopnia zużycia, oraz w obrocie prawami majątkowymi tego samego rodzaju, z dnia dokonania tej czynności, bez odliczania długów i ciężarów. Cena przeciętna to wypadkowa między cenami najwyższymi a cenami najniższymi. Przy określeniu wartości rynkowej przedmiotu czynności cywilnoprawnej należy uwzględnić ceny rzeczywiste. Pojęcie wartości rynkowej odnosi się do rzeczywistego obrotu prawami majątkowymi, tj. do cen, jakie na danym terenie można uzyskać w przypadku sprzedaży prawa tego rodzaju.

Sposób ustalenia podstawy opodatkowania podany przez Spółkę jest sprzeczny z brzmieniem art. 6 ust 2 ustawy ww. ustawy. Należy zaznaczyć, iż wartość rynkowa prawa majątkowego musi być określona na dzień dokonania czynności (zawarcia umowy) i nie jest możliwe jej późniejsze korygowanie w związku ze zdarzeniami przyszłymi.

Poprawność określenia przez kupującego podstawy opodatkowania (wartości rynkowej prawa majątkowego) może być zweryfikowana tylko po przeprowadzeniu postępowania podatkowego oraz na podstawie zebranych dowodów, w szczególności opinii biegłych.

Tryb określony w art. 14 a ustawy Ordynacja podatkowa nie umożliwia organom podatkowym wypowiedzenie się, co do prawidłowości obliczonej podstawy opodatkowania - pozwala jedynie na wskazanie zakresu i sposobu zastosowania przepisów prawa podatkowego, w oparciu o które strona sama musi dokonać obliczenia należnego podatku.

Referencje