Pytanie:

Czy umowa ustanowienia bezpłatnego użytkowania nieruchomości podlega opodatkowaniu podatkiem od czynności cywilnoprawnych?

Przedmiotowe postanowienie ma charakter ostateczny , gdyż jego adresat nie skorzystał z prawa wniesienia zażalenia .

Po analizie treści rozstrzygnięcia Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego w Gdyni i stanu faktycznego przedstawionego we wniosku podatnika , Dyrektor Izby Skarbowej w Gdańsku - postanowieniem z dnia 19.05.2005r. nr PO/436/02/ 0001/05 - wszczął z urzędu postępowanie w celu jego uchylenia .

Przedmiotowe postanowienie - w świetle art.14 b § 5 pkt 2 Ordynacji podatkowej - wydane bowiem zostało z rażącym naruszeniem prawa .

W pierwszej kolejności zauważyć należy , iż wnioskodawca - spółka jawna - w pisemnym wystąpieniu wskazał na zawarcie umowy użyczenia , na mocy której wspólnik , nieruchomość stanowiącą jego własność , oddał spółce do nieodpłatnego używania .

W wydanym postanowieniu wskazany organ podatkowy odniósł się natomiast do innej umowy, to jest do bezpłatnego użytkowania nieruchomości , zatem do czynności cywilnoprawnej znajdującej odrębne - od umowy użyczenia - uregulowanie w Kodeksie cywilnym / art.252 /.

Co do zasady podzielić natomiast należy stanowisko Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego w Gdyni , iż podatkowi od czynność cywilnoprawnych podlegają umowy zawarte w art.1ust.1 ustawy o tym podatku , stanowiącym zamknięty katalog.

Bezspornym jest ,iż wśród czynności cywilnoprawnych wymienionych w pkt-ch od "a" do "k" nie została wskazana przez ustawodawcę zarówno umowa bezpłatnego użytkowania jak i umowa użyczenia.

Opodatkowaniu podlega natomiast umowa spółki / lit."k" / i - na co wskazuje zapis art. 1 ust.1 pkt 2 - także zmiana umowy . W przypadku umowy spółki - przy spółce osobowej - za jej zmianę uważa się oddanie przez wspólnika lub akcjonariusza spółce rzeczy lub praw majątkowych do nieodpłatnego używania / art.1 ust.3 pkt 1 ustawy /.

Zauważyć należy , iż ustawodawca wskazał wyłącznie na fakt nieodpłatnego używania oddanej spółce rzeczy .Taki skutek jest wynikiem zawarcia umowy użyczenia , bowiem w myśl art.710 Kodeksu cywilnego przez umowę użyczenia użyczający zobowiązuje się zezwolić biorącemu przez czas oznaczony lub nie oznaczony na bezpłatne używanie oddanej w tym celu rzeczy.

Również istotą wskazanej w postanowieniu organu podatkowego pierwszej instancji umowy bezpłatnego użytkowania jest - na co wskazuje treść art.252 Kodeksu cywilnego - obciążenie rzeczy prawem do jej używania i pobierania pożytków .

Zaznaczyć w tym miejscu należy , iż w świetle art.1a pkt 1 ustawy o podatku od czynności cywilnoprawnych dla celów omawianego podatku spółkę osobową stanowi : spółka cywilna, jawna , partnerska , komandytowa lub komandytowo - akcyjna .

Odnosząc powyższą regulację do formy prawnej funkcjonowania..... / spółka jawna / stwierdzić należy , iż zawarta umowa użyczenia / tak jak umowa bezpłatnego użytkowania błędnie wskazana w przedmiotowym postanowieniu / - jako forma zmiany umowy spółki osobowej - powoduje konsekwencje podatkowe na gruncie ustawy o podatku od czynności cywilnoprawnych.

Taki stan sprawy oznacza wydanie przez Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego w Gdyni postanowienia zawierającego pisemną interpretację przepisów o podatku od czynności cywilnoprawnych z rażącym naruszeniem prawa .

Taka wada - na co wskazuje ukształtowana linia orzecznictwa /np. wyrok WSA z dn.14.10.2004r. sygn.akt III S.A./2293/03/ - ma miejsce wówczas , gdy istnieje oczywista sprzeczność między treścią przepisu a podjętym rozstrzygnięciem.

W omawianej sprawie z prostego zestawienia zapisu art.1 ust.3 pkt 1 ustawy o podatku od czynności cywilnoprawnych i istoty umowy użyczenia /art.710 Kodeksu cywilnego / , czy też umowy bezpłatnego użytkowania / art.252 K.c./ wynika bezspornie , iż oddanie przez wspólnika spółce - na mocy wymienionej czynności cywilnoprawnej - rzeczy do nieodpłatnego używania stanowi zmianę umowy spółki jawnej , z konsekwencjami podatkowymi na gruncie wymienionej ustawy.

Podstawę opodatkowania stanowi tym samym roczna wartość nieodpłatnego używania , którą przyjmuje się w wysokości 4% wartości rynkowej rzeczy oddanej do nieodpłatnego używania /art.6 ust.1 pkt 8 lit.e ustawy / , zaś stawka podatkowa wynosi 0,5% / art.7 ust.1 pkt 9 ustawy/. Przy czym w przypadku zawarcia umowy na czas nieokreślony podstawę opodatkowania może stanowić zgodnie z oświadczeniem podatnika :

1. wartość świadczeń za lat 10

albo

2. wartość świadczeń należnych w miarę wykonywania umowy / art.6 ust.6 i 7 ustawy /

Odmienna kwalifikacja dokonana w postanowieniu z dn.12.04.2005r. nr PO/436 - 001/05 stanowi więc o rażącym naruszeniu prawa .

Wystąpienie powyższej okoliczności skutkuje uchyleniem przedmiotowego postanowienia przez organ odwoławczy z urzędu , w trybie art.14 b § 5 pkt 2 Ordynacji podatkowej

Mając powyższe na uwadze orzeczono jak w sentencji.