Pytanie:

Czy dochody utworzonego przez wnioskodawcę Funduszu Kolejowego winny podlegać opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób prawnych.

W zapisach powołanej ustawy nie wprowadzono zwolnienia z opodatkowania dochodów tego funduszu, analogicznego do zwolnienia innych funduszy utworzonych i obsługiwanych w Banku, o których mowa w art. 17 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych.

W związku z powyższym Bank zwraca się o wyjaśnienie, czy dochody Funduszu Kolejowego podlegają opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób prawnych.

Stanowisko Banku

Zdaniem Banku dochody Funduszu Kolejowego nie podlegają opodatkowaniu.

W ocenie Banku powstanie sytuacji, w której dochody Funduszu Kolejowego miałyby zostać obciążone podatkiem dochodowym od osób prawnych, jest wynikiem zwykłego przeoczenia ustawodawcy.

Zdaniem Banku, opodatkowanie tego rodzaju nie daje się pogodzić z założeniem racjonalnego działania ustawodawcy. Należy przy tym odwołać się do założeń wykładni celowościowej, uwzględniając ogólne reguły wykładni prawa. Wg Banku, ustawodawca, który zwolnił w praktyce wszystkie inne utworzone w Banku fundusze z opodatkowania, nie zamierzał opodatkować dochodów tylko Funduszu Kolejowego. Bank podkreśla, iż uiszczenie 19% podatku dochodowego od zasileń Funduszu Kolejowego prowadziłoby do radykalnego uszczuplenia środków tego Funduszu, zagroziłoby celom społecznym, dla których został on, w drodze ustawy, powołany.

Bank zwraca uwagę na konstrukcyjne podobieństwo Funduszu Kolejowego do Krajowego Funduszu Drogowego, funkcjonującego w oparciu o przepisy ustawy z dnia 27 października 1994r. o autostradach płatnych oraz o Krajowym Funduszu Drogowym. Dochody Krajowego Funduszu Drogowego wprost, literalnie zwolnione zostały z opodatkowania w art. 17 ust. 1 pkt 4k ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych. Brak podobnego zwolnienia w stosunku do Funduszu Kolejowego, którego konstrukcja jest w zasadzie identyczna, jak konstrukcja Krajowego Funduszu Drogowego, może być, w ocenie Banku, jedynie wynikiem przeoczenia ustawodawcy.

Zdaniem Banku również inne argumenty przemawiają za brakiem obowiązku odprowadzenia podatku dochodowego w omawianej sytuacji, w szczególności charakter prawny Funduszu Kolejowego. Bank otrzymuje środki na zasilenie Funduszu Kolejowego po to, by finansować z nich działalność o charakterze społeczno-użytecznym. Innymi słowy Bank otrzymuje środki pieniężne na zasilenie funduszu, ale ma prawny obowiązek rozdysponować te środki na cele społeczne. Trudno w takich okolicznościach mówić o wzbogaceniu, czy dochodzie Banku. Fundusz Kolejowy, podobnie jak i inne fundusze w Banku Gospodarstwa Krajowego, o którym mowa w art. 17 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych, stanowi wyodrębnioną część działalności Banku Gospodarstwa Krajowego. Aby rozpocząć i prowadzić taką wyodrębnioną, specjalną działalność, Bank otrzymuje odpowiednie środki, z reguły pochodzące z budżetu państwa.

W ocenie Banku, w praktyce występuje wiele sytuacji nieuregulowanych bliżej przepisami ustaw podatkowych, w których dany podmiot prawa otrzymuje środki pieniężne, ale otrzymanie nie kreuje ich przychodu podatkowego, pomimo stanowczej treści art. 12 ust. 1 pkt 1 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych. Tytułem przykładu Bank podaje, że otrzymanie wpłaty z tytułu kaucji według zgodnego stanowiska władz skarbowych oraz doktryny prawa podatkowego nie jest przychodem podatkowym, pomimo, iż art. 12 ust. 1 pkt 1 w/w ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych stwierdza, iż przychodem podatkowym są w szczególności otrzymane pieniądze. Jeśli chodzi o kaucje, nie budzi wątpliwości, iż podmiot ją otrzymujący nie uzyskuje trwałego przysporzenia, nie został wzbogacony, bowiem kaucję w przyszłości będzie musiał zwrócić. Analogiczne rozumowanie można przeprowadzić w związku z dochodami funduszy utworzonych w Banku. Bank co prawda otrzymuje środki pieniężne na zasilenie funduszu, ale w istocie muszą one zostać wydatkowane na cele społeczne określone ustawą. Nie można zatem mówić w omawianej sytuacji o jakimkolwiek wzbogaceniu, czy dochodzie Banku.

Ponadto podkreślenia wymaga okoliczność, iż przychody Funduszu Kolejowego podzielić można na dwie kategorie: pierwotne zasilenia funduszu pochodzące głównie z wypływów z opłaty paliwowej, oraz przychody wtórne, pochodzące z reinwestowania wpływów pierwotnych (inwestycje te polegają między innymi na lokatach bankowych, nabywaniu skarbowych papierów wartościowych oraz jednostek uczestnictwa w funduszach inwestycyjnych rynku pieniężnego).

Oba rodzaje przychodów bezpośrednio zwiększają stan środków Funduszu Kolejowego i służą pokryciu jego ustawowych wydatków.

Przepisy prawa podatkowego mające zastosowanie w sprawie:

Zgodnie z art. 7 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 15 lutego 1992r. o podatku dochodowym od osób prawnych (Dz.U. z 2000r. Nr 54, poz. 654 ze zm.) przedmiotem opodatkowania jest dochód bez względu na rodzaj źródeł przychodów, z jakich dochód ten został osiągnięty; w przypadkach o których mowa w art. 21 i 22, przedmiotem opodatkowania jest przychód.

Dochodem jest, z zastrzeżeniem art. 10 i 11 w/w ustawy, nadwyżka sumy przychodów nad kosztami ich uzyskania, osiągnięta w roku podatkowym; jeżeli koszty uzyskania przychodów przekraczają sumę przychodów, różnica jest stratą (art. 7 ust. 2).

Na osiągane przez podmioty gospodarcze dochody wpływ mają między innymi różnego rodzaju zwolnienia, odliczenia, potrącenia lub zaniechanie poboru podatku.

Odnośnie podatku dochodowego od osób prawnych, ustawodawca w art. 17 cyt. wyżej ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych, wymienił szereg zwolnień podmiotowo-przedmiotowych. Pewna ich część dotyczy Banku.

Bank jest bankiem państwowym. Szczegółowe regulacje dotyczące zakresu jego działania zawarte zostały - jak tego wymaga art. 19 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Prawo bankowe (tekst jedn.: Dz. U. z 2002 r. Nr 72, poz. 665 z późn. zm.) - w statucie nadanym przez Ministra Skarbu Państwa w porozumieniu z Ministrem Finansów. Statut banku zawarty jest w rozporządzeniu Ministra Skarbu Państwa z dnia 27 sierpnia 2003 r. w sprawie nadania statutu Bankowi (Dz. U. Nr 156, poz. 1526).

Istotną częścią działalności Banku jest realizacja zadań zleconych, wynikających z ustaw i przepisów wydanych na ich podstawie, na warunkach w nich określonych lub wynikających z umów zawartych na ich podstawie, oraz realizacja zadań zleconych przez ministra właściwego do spraw instytucji finansowych, przy czym warunki wykonania zlecenia Bank uzgadnia ze zlecającym.

Zwolnienia podatkowe od podatku dochodowego od osób prawnych, dotyczące Banku, łączą się właśnie z dochodami uzyskiwanymi w związku z wykonywaniem zadań zleconych. Biorąc pod uwagę, że zadania te, de facto są zlecane i wykonywane przez Państwo, opodatkowanie dochodów z realizacji tych zadań byłoby sprzeczne z zasadą, że Państwo nie opodatkowuje samo siebie.

W myśl przepisów zawartych w art. 17 ust. 1 pkt. 4k ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych, od opodatkowania są zwolnione dochody Banku prowadzącego Krajowy Fundusz Mieszkaniowy, Fundusz Termomodernizacji, Fundusz Kredytu Technologicznego i Krajowy Fundusz Drogowy oraz banku prowadzącego kasę mieszkaniową, stanowiące równowartość dochodu uzyskanego przez te Fundusze lub kasę mieszkaniową z tytułów określonych w odrębnych przepisach - w części przeznaczonej wyłącznie na realizację wymienionych w tych przepisach celów, odpowiednio Funduszy lub kasy mieszkaniowej.

W w/w przepisie ustawodawca nie zawarł zwolnienia z opodatkowania dochodów Funduszu Kolejowego. Zwolnienie takie nie wynika też z innych przepisów cyt. ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych. Nie przewidziane zostało również w ustawie z dnia 16 grudnia 2005r. o Funduszu Kolejowym (Dz.U. z 2006r. Nr 12, poz. 61), którą uregulowano utworzenie tego Funduszu, zasady gromadzenia jego środków oraz finansowania zadań z tych środków.

Biorąc pod uwagę przedstawiony stan faktyczny i prawny sprawy, Naczelnik Pierwszego Mazowieckiego Urzędu Skarbowego w Warszawie nie podziela stanowiska Banku w sprawie zwolnienia od podatku dochodów Funduszu Kolejowego. Zdaniem Naczelnika tut. Urzędu dochody Banku, uzyskane z działalności przedmiotowego Funduszu, w związku z tym, że nie są objęte zakresem zwolnień wymienionych w ustawie o podatku dochodowym od osób prawnych, winny podlegać opodatkowaniu na zasadach ogólnych.

Ponadto, tut. organ podatkowy pragnie podkreślić, że do zakresu działania Naczelnika Urzędu Skarbowego nie należy tworzenie prawa, a jedynie jego interpretowanie.

Mając powyższe na uwadze, postanowiono jak na wstępie.

Niniejsze postanowienie dotyczy wyłącznie stanu faktycznego przedstawionego we wniosku oraz obowiązującego w tym stanie faktycznym stanu prawnego.

Referencje