Istota interpretacji:

Czy udzielone nieodpłatnie poręczenia / zabezpieczenia kredytów przez głównego akcjonariusza Spółki oraz przez spółki zależne stanowią przychód z nieodpłatnych świadczeń podlegający opodatkowaniu w rozumieniu art. 12 ust. 1 pkt 2 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych?

W przedmiotowym wniosku został przedstawiony następujący stan faktyczny.

Wnioskodawca zaciągnął kredyty bankowe w trzech bankach na finansowanie bieżącej działalności. Ustanowione zostały m.in. następujące prawne zabezpieczenia zobowiązań Spółki wobec banków:

• pełnomocnictwa do rachunków bankowych spółek zależnych od Spółki,

• zastaw rejestrowy na znaku towarowym, będącym własnością spółki zależnej, przystąpienie do długu Spółki / poręcznie za dług Spółki przez spółki zależne,

• poręczenia cywilne i wekslowe głównego akcjonariusza,

• zastaw rejestrowy na akcjach Spółki stanowiących własność głównego akcjonariusza,

• przewłaszczenie towarów handlowych spółek zależnych wraz z cesjami praw z umów ubezpieczenia tych towarów.
  
  

Żaden z poręczycieli nie poniósł jakichkolwiek kosztów z tytułu udzielenia poręczeń, ustanowienia zastawów. Nigdy nie doszło do pokrycia długów Spółki z ustanowionych kilka lat temu i nadal obowiązujących ww. zabezpieczeń. Spółka sama regulowała i nadal reguluje swoje zobowiązania wobec banków.

W związku z powyższym zadano następujące pytanie.

Czy udzielone nieodpłatnie poręczenia / zabezpieczenia kredytów przez głównego akcjonariusza Spółki oraz przez spółki zależne stanowią przychód z nieodpłatnych świadczeń podlegający opodatkowaniu w rozumieniu art. 12 ust. 1 pkt 2 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych...

Zdaniem Wnioskodawcy, zgodnie z art. 12 ust. 1 pkt 2 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych, przychodem jest wartość otrzymanych nieodpłatnie świadczeń, a nie nieodpłatnych świadczeń. Poglądy takie potwierdza NSA m.in. w wyroku z dnia 01.08.2001 r. (sygn. akt i SN/Łd 1117/99). w przypadku Spółki, do otrzymania nieodpłatnego świadczenia może dojść dopiero w momencie wykonania świadczenia będącego przedmiotem umowy, tj. pokrycia długu Spółki przez gwarantów, poręczycieli. Możliwość otrzymania nieodpłatnego świadczenia w przyszłości nie stanowi otrzymania nieodpłatnego świadczenia w momencie jej zawarcia. Takie stanowisko potwierdza również m.in. interpretacja indywidualna z dnia 18.08.2008 r., wydana przez Dyrektora Izby Skarbowej (sygn. ITPB3/423-400/08/PS): "w skutek nie pobrania wynagrodzenia za przedmiotowe poręczenie, w chwili zawierania umowy nie będzie rodzić ona po stronie poręczających żadnych negatywnych skutków materialnych. Poręczyciele będą zobowiązani do wykonania umowy dopiero, gdy dłużnik jej nie wykona".

Zgodnie z art. 476 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny, do spełnienia (otrzymania) świadczenia dochodzi w momencie wymagalności roszczenia przez wierzyciela. Banki wymagać będą swego roszczenia względem gwarantów, poręczycieli dopiero w chwili, kiedy Spółka nie będzie w stanie sama zaspokoić swojego zobowiązania wobec banków.

Zdaniem Spółki, w opisanym stanie faktycznym nie można mówić o powstaniu jakiejkolwiek korzyści po stronie Spółki. w konsekwencji, do rozpoznania przychodu w postaci otrzymanego nieodpłatnego świadczenia dojść może w przedstawionej sytuacji jedynie w momencie przejęcia długu przez gwarantów, poręczycieli. z definicji nieodpłatnego świadczenia wynika również, że w korespondencji do otrzymanego nieodpłatnego świadczenia u podmiotu obdarowanego, u podmiotu świadczącego nieodpłatne świadczenie musi powstać koszt lub zaangażowanie aktywów. w przypadku udzielenia poręczeń, ustanowienia zastawów akcjonariusz i spółki zależne zaangażują środki finansowe (aktywa) tylko w sytuacji, gdy na żądanie banków (kredytodawców), zostaną zobligowane do spłaty kredytów zamiast kredytobiorcy. Jeśli do takiej sytuacji nie dojdzie, poręczyciele nie poniosą żadnych kosztów udzielenia poręczeń, gwarancji. w ocenie Spółki, dopiero ewentualna, przyszła konieczność faktycznej spłaty kredytu generowałaby powstanie kosztu po stronie podmiotów udzielających poręczeń i rozpoznania po stronie Spółki opodatkowanego przychodu w rozumieniu art. 12 ust. 1 pkt 2 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych.

Tym samym, otrzymanie gwarancji, poręczeń i innych zabezpieczeń w opisanym przez Spółkę stanie faktycznym, nie stanowi przychodu w rozumieniu art. 12 ust. 1 pkt 2 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych.

W świetle obowiązującego stanu prawnego stanowisko Wnioskodawcy w sprawie oceny prawnej przedstawionego stanu faktycznego uznaje się za prawidłowe.

Zgodnie z przepisem art. 12 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych (t. j. Dz. u. z 2000 r., Nr 54, poz. 654 ze zm.), przychodami, z zastrzeżeniem ust. 3 i 4 oraz art. 14, jest w szczególności wartość otrzymanych nieodpłatnie lub częściowo nieodpłatnie rzeczy lub praw, a także wartość innych nieodpłatnych lub częściowo nieodpłatnych świadczeń, z wyjątkiem świadczeń związanych z używaniem środków trwałych otrzymanych przez zakłady budżetowe, gospodarstwa pomocnicze jednostek budżetowych, spółki użyteczności publicznej z wyłącznym udziałem jednostek samorządu terytorialnego lub ich związków od Skarbu Państwa, jednostek samorządu terytorialnego lub ich związków w nieodpłatny zarząd lub używanie.

Ustawa o podatku dochodowym od osób prawnych nie precyzuje jednak, co należy rozumieć przez "nieodpłatne świadczenie", ograniczając się jedynie do wskazania, w art. 12 ust. 6 i 6a, sposobu i kryteriów ustalania wartości nieodpłatnych i częściowo odpłatnych świadczeń. z tego właśnie względu pojęcie "świadczenia" należy rozpatrywać z punktu widzenia zobowiązaniowego, tj. na tle art. 353 § 1 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny (Dz. u. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 ze zm.), zgodnie z którym zobowiązanie polega na tym, że wierzyciel może żądać od dłużnika świadczenia, a dłużnik powinien świadczenie spełnić. Świadczenie może polegać na działaniu albo na zaniechaniu (art. 353 § 2).

Zatem, w świetle art. 12 ust. 1 pkt 2 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych, aby można było określone świadczenie zaliczyć do kategorii świadczeń nieodpłatnych stanowiących źródło przychodu podlegającego opodatkowaniu, musi dojść do stosunku prawnego, w wyniku którego jeden podmiot dokonuje określonego świadczenia, drugi natomiast to świadczenie otrzymuje nieodpłatnie, zwiększając w ten sposób swoje przychody podatkowe.

Dla celów podatkowych za nieodpłatne świadczenia należy przyjmować te wszystkie zdarzenia prawne lub gospodarcze, których skutkiem jest nieodpłatne, tj. niezwiązane z kosztami lub inną formą ekwiwalentu przysporzenie w majątku podatnika mające konkretny wymiar finansowy. Warunkiem uznania nieodpłatnego świadczenia za przychód – co wynika z literalnego brzmienia art. 12 ust. 1 pkt 2 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych – jest jego otrzymanie przez podatnika. Aby mówić o otrzymaniu świadczenia przez świadczeniobiorcę, świadczeniodawca musi wyrazić pozytywną wolę tego świadczenia poprzez zobowiązanie się do jego spełnienia. Nie wystarczy samo zawarcie umowy o nieodpłatne świadczenie, lecz konieczne jest jej wykonanie.

Ponadto, zgodnie z art. 12 ust. 6 pkt 4 powołanej ustawy, wartość nieodpłatnych świadczeń ustala się na podstawie cen rynkowych stosowanych przy świadczeniu usług lub udostępnianiu rzeczy lub praw tego samego rodzaju i gatunku, z uwzględnieniem w szczególności ich stanu i stopnia zużycia oraz czasu i miejsca udostępnienia.

Tak więc, powstanie przychodu ze świadczeń nieodpłatnych należy zatem rozważyć zawsze wtedy, gdy podatnik podatku dochodowego od osób prawnych otrzymuje bez obowiązku świadczenia wzajemnego rzeczy lub prawa, bądź inne świadczenia lub też możliwość korzystania z rzeczy lub praw (w szczególności ze środków pieniężnych).

Zauważyć należy, że usługa poręczenia to działania prawno – ekonomiczne zmierzające do zagwarantowania kredytodawcy możliwości skutecznej windykacji należności od kredytobiorcy. Poręczenie jest umową, na mocy której poręczyciel zobowiązuje się względem wierzyciela (banku) wykonać zobowiązanie na wypadek, gdyby dłużnik zobowiązania nie wykonał.

Z przedstawionego we wniosku stanu faktycznego wynika, że Wnioskodawca zaciągnął kredyty bankowe w trzech bankach na finansowanie bieżącej działalności. w celu zabezpieczenia spłaty tych kredytów, główny akcjonariusz Spółki i spółki zależne poręczyły i zabezpieczyły spłatę przez Spółkę przedmiotowych kredytów. Ponadto, Wnioskodawca wskazał, iż przedmiotowe poręczenia i zabezpieczenia nieodpłatnie (bez wynagrodzenia).

Wskazać należy, iż wskutek nie pobrania wynagrodzeń za przedmiotowe poręczenia, w chwili zawierania umów nie będą one rodzić po stronie poręczających i gwarantów żadnych negatywnych skutków materialnych. Poręczyciele będą zobowiązani do wykonania umów dopiero, gdy dłużnik konkretnej z nich nie wykona – a zatem przyjąć należy, że w momencie poręczenia określonej umowy Wnioskodawca nie uzyska żadnych korzyści majątkowych kosztem poręczycieli.

W świetle powyższego, w opisanej sytuacji nie znajdzie zastosowania art. 12 ust. 1 pkt 2 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych z uwagi na okoliczność, iż udzielone poręczenia / zabezpieczenia umów kredytowych przez głównego akcjonariusza Spółki oraz przez spółki zależne nie stanowią nieodpłatnych świadczeń dla Wnioskodawcy. Tym samym, Spółka w momencie ich otrzymania nie uzyskała z tego tytułu przychodu podatkowego.

Ponadto, w odniesieniu do powołanego przez Spółkę orzeczenia sądu oraz pisma organu podatkowego stwierdzić należy, że zostały one wydane w indywidualnych sprawach konkretnego podatnika i w oparciu o przedstawiony przez niego stan faktyczny.

Interpretacja dotyczy zaistniałego stanu faktycznego przedstawionego przez Wnioskodawcę i stanu prawnego obowiązującego w dacie zaistnienia zdarzenia w przedstawionym stanie faktycznym.

Stronie przysługuje prawo do wniesienia skargi na niniejszą interpretację przepisów prawa podatkowego z powodu jej niezgodności z prawem. Skargę wnosi się do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi, ul. Piotrkowska 135, 90-434 Łódź po uprzednim wezwaniu na piśmie organu, który wydał interpretację w terminie 14 dni od dnia, w którym skarżący dowiedział się lub mógł się dowiedzieć o jej wydaniu – do usunięcia naruszenia prawa (art. 52 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz. u. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). Skargę do WSA wnosi się (w dwóch egzemplarzach – art. 47 ww. ustawy) w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia odpowiedzi organu na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa, a jeżeli organ nie udzielił odpowiedzi na wezwanie, w terminie sześćdziesięciu dni od dnia wniesienia tego wezwania (art. 53 § 2 ww. ustawy).

Skargę wnosi się za pośrednictwem organu, którego działanie lub bezczynność są przedmiotem skargi (art. 54 § 1 ww. ustawy) na adres: Izba Skarbowa w Poznaniu, Biuro Krajowej Informacji Podatkowej w Lesznie, ul. Dekana 6, 64-100 Leszno.

Referencje