Pytanie:

Na tle powyższych okoliczności Spółdzielnia zwraca się z zapytaniem: 1. Czy przychodem podatkowym jest kwota należna od ubezpieczyciela jako wynagrodzenie w formie ekwiwalentu za świadczone przez Spółdzielnię usługi pośrednictwa pomiędzy ubezpieczycielem a jej klientami? 2. Czy kwota pobranych składek od ubezpieczonych stanowi także przychód podatkowy a kosztem jest kwota przekazanych przez Spółdzielnię składek ubezpieczycielowi oraz jaki jest moment powstania przychodu - data wpłaty składki do kasy lub na konto Spółdzielni? 3. Czy dochód podatkowy uzyskany na tych operacjach stanowi dochód uzyskany z gospodarki zasobami mieszkaniowymi, który zgodnie z art. 17 ust. 1 pkt 44 w części przeznaczonej na cele związane z utrzymaniem tych zasobów jest zwolniony z podatku dochodowego od osób prawnych?

Wnosząca pytanie przedstawiła stan faktyczny, z którego wynika, że zawarła z firmą ubezpieczeniową (ubezpieczycielem) umowę w zakresie pobierania od osób zamieszkałych w zasobach Spółdzielni składek za ubezpieczenie mieszkań w ramach indywidualnych umów zawartych przez te osoby z ubezpieczycielem i przekazywanie ich na konto ubezpieczyciela. Ubezpieczonymi są członkowie S Spółdzielni Mieszkaniowej posiadający tytuł prawny do lokali mieszkalnych oraz osoby fizyczne zajmujące lokale mieszkalne na podstawie umów najmu zawartych ze S Spółdzielnią Mieszkaniową lub z jej członkami wynajmującymi lokale mieszkalne osobom fizycznym.

W ramach umowy do obowiązków Spółdzielni należy:

• dostarczanie do wszystkich użytkowników lokali mieszkalnych wniosków o ubezpieczenie mieszkania wraz z ogólną informacją o zakresie i warunkach ubezpieczenia,
• przyjmowanie wypełnionych wniosków i sprawdzenie poprawności ich wypełnienia,
• dostarczanie, za pokwitowaniem, potwierdzeń zawarcia umowy ubezpieczenia wraz ze Szczególnymi Warunkami Kompleksowego Ubezpieczenia Mieszkań,
• naliczanie ubezpieczonym należnej składki,
informowanie ubezpieczonych i ubezpieczyciela, na drukach firmowych ubezpieczyciela, o zaleganiu z należnymi opłatami, a w związku z tym o utracie ochrony ubezpieczeniowej,
• okresowe informowanie użytkowników lokali nieubezpieczonych o możliwości ubezpieczenia mieszkania poprzez wywieszanie na tablicach informacyjnych materiałów dostarczanych przez ubezpieczyciela,
• posiadania zapasu druków wniosków o ubezpieczenie mieszkania dla potrzeb osób zainteresowanych ubezpieczeniem mieszkania,
• bieżąca analiza terminowego opłacania składki ubezpieczeniowej.

Z tytułu wynagrodzenia za wykonywane czynności ubezpieczyciel zobowiązany jest do wpłacania na rachunek Spółdzielni wynagrodzenia w formie ekwiwalentu na podstawie wystawionej przez Spółdzielnię faktury. Do przychodów podlegających opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób prawnych zaliczane jest wynagrodzenie za wykonywane czynności wynikające z wystawionej przez Spółdzielnię faktury, który zgodnie z art. 12 ust. 3a ustawy‚ powstaje z dniem jej wystawienia.

Na tle powyższych okoliczności Spółdzielnia zwraca się z zapytaniem:

1. Czy przychodem podatkowym jest kwota należna od ubezpieczyciela jako wynagrodzenie w formie ekwiwalentu za świadczone przez Spółdzielnię usługi pośrednictwa pomiędzy ubezpieczycielem a jej klientami.
2. Czy kwota pobranych składek od ubezpieczonych stanowi także przychód podatkowy a kosztem jest kwota przekazanych przez Spółdzielnię składek ubezpieczycielowi oraz jaki jest moment powstania przychodu - data wpłaty składki do kasy lub na konto Spółdzielni?
3. Czy dochód podatkowy uzyskany na tych operacjach stanowi dochód uzyskany z gospodarki zasobami mieszkaniowymi, który zgodnie z art. 17 ust. 1 pkt 44 w części przeznaczonej na cele związane z utrzymaniem tych zasobów jest zwolniony z podatku dochodowego od osób prawnych?

Spółdzielnia przedstawiając stan faktyczny formułuje swoje stanowisko, że przychodem podatkowym jest kwota należna od ubezpieczyciela jako wynagrodzenie za świadczoną usługę pośrednictwa (zgodnie z wystawioną przez Spółdzielnię fakturą), podlegająca opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób prawnych oraz, że przychodem podatkowym są również wpłaty należnych składek dla ubezpieczyciela (art. 12 ust. 1 pkt 1) a kwota przekazanych składek przez Spółdzielnię dla ubezpieczyciela jest kosztem uzyskania przychodów. Za datę powstania przychodu Spółdzielnia uznaje datę wpłaty składki do kasy lub na rachunek Spółdzielni w terminie ustalonym dla wpłat czynszowych. Składki należne dla ubezpieczyciela występują jako odrębny składnik opłat czynszowych. Generalnie dochód uzyskany na tych operacjach równa się przychodowi z tytułu uzyskanego wynagrodzenia od ubezpieczyciela. Dochód uzyskany na tych operacjach jest dochodem gospodarki zasobami mieszkaniowymi.

Wątpliwość Spółdzielni budzi fakt, czy obrót wpłatami od indywidualnych lokatorów może stanowić rozrachunek, a za przychód podatkowy można uznać tylko wynagrodzenie za wykonywanie usługi od ubezpieczyciela.

Naczelnik Zachodniopomorskiego Urzędu Skarbowego w Szczecinie stwierdza, że przedstawione przez Spółkę stanowisko do pytania zawartego w pkt 1 jest zgodne z prawem‚ natomiast niezgodne z prawem w pozostałej części.

Do opisanego stanu faktycznego mają zastosowanie normy prawa podatkowego zawarte w art. 12 ust. 1 pkt 1‚ ust. 3‚ 3a‚ art. 17 ust. 1 pkt 44 ustawy z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych (Dz. U. z 2000 r. Nr 54, poz. 654 ze zm.).

Zastosowanie powołanych norm skutkuje dokonaniem powyższej oceny prawnej stanowiska podatnika, uzasadnionej w sposób następujący.

Zgodnie z art. 12 ust. 3 ustawy‚ za przychody związane z działalnością gospodarczą i z działami specjalnymi produkcji rolnej, osiągnięte w roku podatkowym, uważa się także należne przychody, choćby nie zostały jeszcze faktycznie otrzymane, po wyłączeniu wartości zwróconych towarów, udzielonych bonifikat i skont.

Stosownie do art. 12 ust. 3a ustawy‚ za datę powstania przychodu, o którym mowa w ust. 3, uważa się, z zastrzeżeniem ust. 3c-3e, dzień wydania rzeczy, zbycia prawa majątkowego lub wykonania usługi albo częściowego wykonania usługi, nie później niż dzień:

• wystawienia faktury albo
• uregulowania należności.

Z przedstawionego stanu faktycznego wynika‚ iż z tytułu zawartej z firmą ubezpieczeniową umowy‚ Spółdzielnia otrzymuje wynagrodzenie na podstawie wystawionej faktury. Wynagrodzenie to wypłacane jest w formie ekwiwalentu w terminie 14 dni po wpłynięciu należnej składki na konto Ubezpieczyciela i po wystawieniu rachunku przez Ubezpieczającego.

Jak wynika z treści umowy‚ wykonywane przez Spółdzielnię czynności mają charakter pośrednictwa, bowiem Spółdzielnia działa w interesie i na rzecz Towarzystwa Ubezpieczeniowego F.

W świetle powyższego stanowisko Spółdzielni w kwestii uznania ekwiwalentu jako wynagrodzenia z tytułu zawartej umowy pośrednictwa jako przychodu w podatku dochodowym od osób prawnych należy uznać za prawidłowe.

Udzielając odpowiedzi na pytania sformułowane w pkt 2 do 4‚ Naczelnik Zachodniopomorskiego Urzędu Skarbowego w Szczecinie nie podziela stanowiska Spółdzielni.

Zgodnie z art. 12 ust. 1 pkt 1ustawy‚ przychodami, z zastrzeżeniem ust. 3 i 4 oraz art. 13 i 14, są w szczególności otrzymane pieniądze, wartości pieniężne, w tym również różnice kursowe. O tym‚ czy środki pieniężne otrzymane z tytułu składek stanowią przychód bądź koszt w podatku dochodowym od osób prawnych na podstawie ww. przepisu‚ decyduje fakt‚ czy zwiększają one aktywa majątkowe‚ a tym samym czy Spółdzielnia dysponuje tymi środkami jak własnymi.

Otrzymane środki pieniężne‚ aby stanowiły przychód o jakim mowa w art. 12 ust. 1 pkt 1 ustawy muszą one na trwałe zwiększyć zasoby Spółdzielni‚ a więc muszą się stać jej własnością.

Istotne również w tym względzie są postanowienia przepisów dotyczące wykonywania działalności w zakresie pośrednictwa ubezpieczeniowego‚ gdzie zgodnie z art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 22 maja 2003r. o pośrednictwie ubezpieczeniowym (Dz. U. z 2003 r. Nr 124‚ poz. 1154 ze zm.)‚ pośrednictwo ubezpieczeniowe polega na wykonywaniu przez pośrednika spełniającego wymogi tej ustawy‚ za wynagrodzeniem‚ czynności faktycznych lub prawnych związanych z zawieraniem lub wykonywaniem umów ubezpieczenia.

W tej sytuacji‚ inkasowane składki‚ a następnie przekazywane na rzecz Ubezpieczyciela‚ nie stanowią przychodu oraz kosztu uzyskania przychodów w rozumieniu przepisów ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych‚ gdyż składki te nie mają charakteru środków własnych Spółdzielni‚ można zatem powiedzieć‚ że są neutralne podatkowo.

W związku z powyższym skoro składki ubezpieczeniowe nie są przychodem dla Spółdzielni‚ bezprzedmiotowe staje się udzielenie odpowiedzi w zakresie momentu powstania przychodu.

Stwierdzić należy także‚ iż kwota uzyskanego wynagrodzenia na tych operacjach nie jest dochodem z gospodarki zasobami mieszkaniowymi‚ bowiem zgodnie z art. 17 ust. 1 pkt 44 ustawy, wolne od podatku są dochody spółdzielni mieszkaniowych, wspólnot mieszkaniowych, towarzystw budownictwa społecznego oraz samorządowych jednostek organizacyjnych prowadzących działalność w zakresie gospodarki mieszkaniowej uzyskane z gospodarki zasobami mieszkaniowymi - w części przeznaczonej na cele związane z utrzymaniem tych zasobów, z wyłączeniem dochodów uzyskanych z innej działalności gospodarczej niż gospodarka zasobami mieszkaniowymi.

Czynności wykonywane przez Spółdzielnię na rzecz Korporacji Ubezpieczeniowej F w zakresie ubezpieczenia mieszkań, na podstawie indywidualnych umów, nie są działalnością niezbędną do prawidłowego korzystania z lokali mieszkalnych, a zatem nie można jej zaliczyć do gospodarki zasobami mieszkaniowymi.

Wskazane w zapytaniu otrzymywane w formie ekwiwalentu od Korporacji Ubezpieczeniowej F wynagrodzenie za świadczoną usługę pośrednictwa, w myśl art. 42 ust. 3 ustawy o rachunkowości, stanowi element przychodów finansowych, a zatem nie są to przychody z należnych czynszów, które są uznawane ustawą o spółdzielniach mieszkaniowych (art. 6 ust. 1) za przychody z gospodarki zasobami mieszkaniowymi. Uzyskany z tego tytułu dochód nie mieści się w dochodach zwolnionych na podstawie art. 17 ust. 1 pkt 44 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych i winien być opodatkowany na zasadach ogólnych, stosownie do art. 18 ust. 1 i art. 19 ustawy.