Pytanie:

Czy otrzymane od ubezpieczyciela odszkodowanie można potraktować jako zapłatę należności?

Biorąc pod uwagę przedstawiony stan faktyczny oraz stanowisko Strony, Naczelnik tutejszego Urzędu stwierdza, co następuje:

Stosownie do art. 12 ust. 3 ustawy z dnia 15 lutego 1992 roku o podatku dochodowym od osób prawnych (Dz. U. z 2000r. Nr 54, poz 654 ze zm.) za przychody związane z działalnością gospodarczą i z działami specjalnymi produkcji rolnej, osiągnięte w roku podatkowym, uważa się także należne przychody, choćby nie zostały jeszcze faktycznie otrzymane, po wyłączeniu wartości zwróconych towarów, udzielonych bonifikat i skont. Natomiast zgodnie z art. 12 ust. 3a tejże ustawy za datę powstania przychodu, o którym mowa w ust. 3, uważa się, z zastrzeżeniem ust. 3c-3e, dzień wydania rzeczy, zbycia prawa majątkowego lub wykonania usługi albo częściowego wykonania usługi, nie później niż dzień:
1.wystawienia faktury albo
2.uregulowania należności.Z powyższego wynika, iż z punktu widzenia prawa podatkowego fakt wykonania zobowiązania przez dłużnika nie stanowi warunku sine qua non powstania przychodu, wręcz przeciwnie nie ma on żadnego wpływu na przychód, który powstaje z chwilą zaistnienia zdarzeń, o których mowa w cytowanych wyżej przepisach. Nie ma więc znaczenia, kto dokonał spłaty zobowiązania, czy zostało ono wykonane przez dłużnika, czy też przez ubezpieczyciela w formie wypłaconego odszkodowania. Dlatego też stwierdzić należy, że zapłatę odszkodowania przez ubezpieczyciela można potraktować jako spłatę należności. Powyższe potwierdzają przepisy ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 roku Kodeks cywilny (Dz. U. z 1964r. Nr 16, poz. 93 ze zm.). W myśl art. 828 § 1 tejże ustawy jeżeli nie umówiono się inaczej, z dniem zapłaty odszkodowania przez zakład ubezpieczeń roszczenie ubezpieczającego przeciwko osobie trzeciej odpowiedzialnej za szkodę przechodzi z mocy prawa na zakład ubezpieczeń do wysokości zapłaconego odszkodowania. Ubezpieczyciel w momencie spłaty wstępuje więc w prawa zaspokojonego wierzyciela w stosunku do kwoty wypłaconego odszkodowania. Dlatego też stwierdzić należy, iż taki sposób spełnienia świadczenia można uznać za częściową spłatę zobowiązania. Jak wskazano wyżej, w świetle przepisów ustawy o pdop nie ma znaczenia, kto dokonał spłaty zobowiązania, w szczególności, że przychód należny z tego tytułu nie powstaje w momencie zapłaty, lecz z chwilą zaistnienia zdarzeń zaistniałych w ustawie, tj. w dniu wydania przez Spółkę towaru, nie później niż w dniu wystawienia faktury. Jeżeli chodzi o metodę rozliczania częściowej spłaty długu po wypłaceniu odszkodowania stwierdzić należy, iż słusznie postępuje Spółka, zmniejszając odpisy aktualizujące o przysługującą jej kwotę. Nie ma wątpliwości, że kwota należna ubezpieczycielowi jest de facto obojętna podatkowo, ponieważ Strona zobowiązana jest do natychmiastowego jej zwrotu.

Natomiast w przypadku kwoty należnej Spółce będzie zmniejszać ona wysokość utworzonych odpisów. Nie stanowi ona bowiem przychodu Spółki, ponieważ został on uprzednio zarachowany jako przychód należny. Zmniejsza natomiast kwotę odpisu utworzonego na wypadek niewypłacalności dłużnika. Jeżeli zaś chodzi o zaliczanie niespłaconej wierzytelności w ciężar kosztów uzyskania przychodów Spółka winna kierować się brzmieniem art. 16 ust. 1 pkt 25 lit. a, zgodnie z którym nie uważa się za koszty uzyskania przychodów wierzytelności odpisanych jako nieściągalne, z wyjątkiem wierzytelności, które uprzednio na podstawie art. 12 ust. 3 zostały zarachowane jako przychody należne i których nieściągalność została udokumentowana w sposób określony w ust. 2. W myśl w/w przepisu art. 16 ust. 2 ustawy o pdop za wierzytelności, o których mowa w ust. 1 pkt 25, uważa się te wierzytelności, których nieściągalność została udokumentowana:
1.postanowieniem o nieściągalności, uznanym przez wierzyciela jako odpowiadającym stanowi faktycznemu, wydanym przez właściwy organ postępowania egzekucyjnego, albo
2.postanowieniem sądu o:a) oddaleniu wniosku o ogłoszenie upadłości obejmującej likwidację majątku, gdy majątek niewypłacalnego dłużnika nie wystarcza na zaspokojenie kosztów postępowania, lubb) umorzeniu postępowania upadłościowego obejmującego likwidację majątku, gdy zachodzi okoliczność wymieniona pod lit. a), lubc) ukończeniu postępowania upadłościowego obejmującego likwidację majątku, albo
3.protokołem sporządzonym przez podatnika, stwierdzającym, że przewidywane koszty procesowe i egzekucyjne związane z dochodzeniem wierzytelności byłyby równe albo wyższe od jej kwoty.

Dodatkowo należy mieć również na uwadze termin, do którego można dokonać zaliczenia do kosztów uzyskania przychodów wierzytelności odpisanych jako nieściągalne. Stanowi o tym przepis art. 16 ust. 1 pkt 20 ustawy o pdop, zgodnie z którym do kosztów uzyskania przychodów nie zalicza się wierzytelności odpisanych jako przedawnione. Z powyższych przepisów wynika, że podatnicy mogą zaliczać do kosztów podatkowych wierzytelności odpisane jako nieściągalne, w przypadku gdy zostały one zarachowane jako przychody należne, zaś ich nieściągalność została udokumentowana w określony sposób, oraz nie uległy one przedawnieniu. Z przedstawionego stanu faktycznego wynika, że wierzytelności Spółki zostały zarachowane jako przychody należne. Zatem Spółka uprawniona będzie do zaliczenia w ciężar kosztów uzyskania przychodów niespłaconych wierzytelności pod warunkiem spełnienia przesłanek wynikających z art. 16 ust. 2 i art. 16 ust. 1 pkt 20 ustawy o pdop.Natomiast w przypadku odpisów aktualizujących wartość należności zastosowanie znajdą przepisy art. 16 ust. 1 pkt 26a i ust. 2a pkt 1 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych. Zgodnie z art. 16 ust. 1 pkt 26a nie uznaje się za koszty uzyskania przychodów odpisów aktualizujących, z tym że kosztem uzyskania przychodów są odpisy aktualizujące wartość należności, określone w ustawie o rachunkowości, od tej części należności, która była uprzednio zaliczona na podstawie art. 12 ust. 3 do przychodów należnych, a ich nieściągalność została uprawdopodobniona na podstawie ust. 2a pkt 1.

Stosownie zaś do art. 16 ust. 2a pkt 1 w/w ustawy o pdop nieściągalność wierzytelności uznaje się za uprawdopodobnioną w przypadku określonym w ust. 1 pkt 26a, w szczególności jeżeli: a)dłużnik zmarł, został wykreślony z ewidencji działalności gospodarczej, postawiony w stan likwidacji lub została ogłoszona jego upadłość obejmująca likwidację majątku, albob) zostało wszczęte postępowanie upadłościowe z możliwością zawarcia układu w rozumieniu przepisów prawa upadłościowego i naprawczego lub na wniosek dłużnika zostało wszczęte postępowanie ugodowe w rozumieniu przepisów o restrukturyzacji finansowej przedsiębiorstw i banków, alboc) wierzytelność została potwierdzona prawomocnym orzeczeniem sądu i skierowana na drogę postępowania egzekucyjnego, albod) wierzytelność jest kwestionowana przez dłużnika na drodze powództwa sądowego.W przedmiotowej sprawie Podatnik uprawniony będzie do zaliczenia do kosztów uzyskania przychodów odpisu aktualizującego utworzonego zgodnie z ustawą o rachunkowości pod warunkiem uprawdopodobnienia nieściągalności należności, na którą odpis ten został utworzony.W związku z powyższym, w ocenie Naczelnika tutejszego Urzędu, przedstawione we wniosku stanowisko Strony jest prawidłowe.Mając powyższe na uwadze, postanowiono jak we wstępie.Niniejsze postanowienie dotyczy wyłącznie stanu faktycznego przedstawionego we wniosku oraz obowiązującego w tym stanie faktycznym stanu prawnego.