|
Chcesz odszukać potrzebne Ci informacje z zakresu stosowania prawa podatkowego
szybciej, wygodniej i pewniej, bez reklam?
|
||||||||||
| Słowa kluczowe: konto dewizowe, kurs walut, rachunek bankowy, różnice kursowe, wycena | |
| Data: 2009-11-04 | |
![]() Istota interpretacji:CIT - w zakresie wskazania kursów walut obowiązujących przy ustalaniu różnic kursowych z tytułu operacji przeprowadzanych za pośrednictwem rachunków walutowychZ uwagi na braki formalne w złożonym wniosku tutejszy organ podatkowy pismem z dnia 18.09.2009 r. Nr IPPB5/423-453/09-2/IŚ wezwał Spółkę do uzupełnia tych braków. Wniosek został uzupełniony prawidłowo w wyznaczonym terminie. W przedmiotowym wniosku został przedstawiony następujący stan faktyczny. Spółka - Wnioskodawca posiada zawartych kilka umów na prowadzenie rachunków bankowych w różnych bankach, w tym rachunek bankowy prowadzony w euro. Na wskazany rachunek walutowy wpływają środki pieniężne w euro otrzymywane przez Spółkę w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą (w tym np. z tytułu otrzymywanych przez Spółkę pożyczek w euro). Jednocześnie omawiane rachunki walutowe wykorzystywane są przez Spółkę dla celów regulowania bieżących zobowiązań w euro (bieżących rozliczeń z kontrahentami w euro, spłaty pożyczek w euro). W związku z powyższym zadano następujące pytanie. Jaki kurs walut należy zastosować do obliczenia wartości różnic kursowych z tytułu wyceny kwot EUR na rachunku bankowym przy płatnościach dokonywanych przez Spółkę bezpośrednio z rachunku bankowego walutowego w walucie euro, po uprzednim zasileniu konta walutowego także bezpośrednio w walucie euro (art. 15a ust. 2 pkt 3 i art. 15a ust 3 pkt 3 w zw. z art. 15a ust. 4 ustawy CIT)... Zdaniem Spółki, w przypadku regulowania zobowiązań walutowych poprzez rachunek walutowy, dla ustalania różnic kursowych dla celów podatkowych prawidłowe jest stosowanie kursu średniego NBP z ostatniego dnia roboczego poprzedzającego dzień dokonania płatności, co Spółka uzasadnia w następujący sposób: Zgodnie z artykułem 15a ust. 1 ustawy z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych (j t. Dz. U. z 2000 r. Nr 54, poz. 654, ze zm., dalej: ustawa CIT): "Różnice kursowe zwiększają odpowiednio przychody jako dodatnie różnice kursowe albo koszty uzyskania przychodów jako ujemne różnice kursowe w kwocie wynikającej z różnicy między wartościami określonymi w ust. 2 i 3". Stosownie do art. 15a ust. 2 pkt 3 ustawy CIT: "Dodatnie różnice kursowe powstają jeżeli wartość otrzymanych lub nabytych środków lub wartości pieniężnych w walucie obcej w dniu ich wpływu jest niższa od wartości tych środków lub wartości pieniężnych w dniu zapłaty lub innej formy wypływu tych środków lub wartości pieniężnych, według faktycznie zastosowanego kursu waluty z tych dni, z zastrzeżeniem pkt 4 i 5". Na podstawie art. 15a ust. 4 ustawy CIT: "Jeżeli przy obliczaniu wartości różnic kursowych, o których mowa w ust 2 i 3, nie jest możliwe uwzględnienie faktycznie zastosowanego kursu waluty w danym dniu, przyjmuje się kurs średni ogłaszany przez Narodowy Bank Polski z ostatniego dnia roboczego poprzedzającego ten dzień". Zdaniem Spółki, w przedstawionym stanie faktycznym zastosowanie znajdzie art. 15a ust. 4 ustawy CIT, co oznacza, iż dla celów obliczenia różnic kursowych powinno się zastosować kurs średni ogłaszany przez Narodowy Bank Polski, z ostatniego dnia roboczego poprzedzającego dzień otrzymania środków/dokonania zapłaty - z uwagi na fakt, iż w przypadku transakcji dokonywanych przy wykorzystywaniu rachunków walutowych, nie jest możliwe ustalenie "faktycznie zastosowanego kursu waluty". Jest to spowodowane tym, że do dokonania transakcji zapłaty na rzecz kontrahenta nie zastosowano faktycznie żadnego kursu waluty, ponieważ zarówno wpłaty na rachunki walutowe, jak również wypłaty z omawianych rachunków dokonywane są bezpośrednio w walutach obcych (euro) bez konieczności uprzedniej sprzedaży waluty, bądź też jej zakupu od banku. Na podparcie powyższego Spółka wskazuje, iż przedmiotowe stanowisko potwierdza także wprost Minister Finansów w odpowiedzi z 21.06.2007 r. na interpelację poselską nr 8292, którą przekazano Sejmowi RP, w której Minister przyznał, iż w przypadku obrotu dokonywanego bezpośrednio w walucie, czyli bez konieczności wymiany środków na walutę polską zastosowanie znajdzie art. 15a ust. 4 ustawy o CIT, tj. stosować należy kurs średni ogłaszany przez Narodowy Bank Polski, z ostatniego dnia roboczego poprzedzającego dzień otrzymania środków/dokonania zapłaty. Zdaniem Spółki, nie można w przedmiotowej sprawie zastosować interpretacji, która traktowałaby pojęcie "faktycznie zastosowany kurs waluty" jako obejmujące także transakcje, w których nie mamy do czynienia z faktyczną sprzedażą/kupnem waluty - z uwagi na fakt, iż taka interpretacja była sprzeczna z wykładnią literalną przedmiotowego przepisu, który używa trybu dokonanego, wskazując na "faktycznie zastosowany kurs waluty" a nie na kurs waluty, który byJby hipotetycznie zastosowany do danej transakcji, gdyby dany podmiot dokonał sprzedaży/kupna waluty w celu np. spełnienia świadczenia w innej walucie niż waluta znajdująca się na rachunku. Zakładając racjonalność ustawodawcy - podnosi Spółka - nie można, uznać, iż termin "faktycznie zastosowany kurs waluty" miał również obejmować sytuacje, w których faktycznie w danej transakcji nie zastosowano żadnego kursu waluty z uwagi na brak potrzeby jej nabycia/sprzedaży, lecz obiektywnie istnieje możliwość ustalenia kursu waluty stosowanego przez bank prowadzący rachunek Spółki dokonującej przelewu w dniu transakcji, który zostałby użyty do przewalutowania środków gdyby była taka konieczność, czyli w sytuacji gdyby był faktycznie zastosowany choć nie był. Takie rozumienie przepisu – kontynuuje swój wywód Spółka - byłoby sprzeczne z literalną wykładnią przedmiotowego przepisu. Zgodnie z utrwaloną linią orzeczniczą wyrażoną m.in. w uchwale Sądu Najwyższego z dnia 11.06.1996 III CZP 52/96, w interpretacji przepisów prawa podstawowe znaczenie ma wykładnia językowa, a dopiero wtedy, gdy ta zawodzi, prowadząc do wyników nie dających się pogodzić z racjonalnym działaniem ustawodawcy i celem, jaki ma realizować dana norma, sięga się do dyrektyw wykładni systemowej i funkcjonalnej. Stanowisko takie znajduje potwierdzenie w orzecznictwie Trybunału Konstytucyjnego (por. orzeczenia: z dnia 28 maja 1986 r. U 1/86 i z dnia 5 listopada 1986 r. U 5/86 oraz wyrok Sądu Najwyższego z dnia 22 października 1992 r. IIi CRN 50/92 - QSNCP 1993, z. 10, poz. 181, które zgodnie stwierdzają, że w drodze "wykładni nie można uzupełniać ustawodawcy", a podstawy do ustalenia praw i obowiązków powinny wprost wynikać z ustawy). Jak dalej przedstawia Spółka, prymat wykładni językowej trzeba przyznać na gruncie prawa podatkowego, gdyż tam właśnie każde odejście od gramatycznej treści zapisu powoduje niepożądane konsekwencje będące w sprzeczności z wolą ustawodawcy. "Podobnie wypowiedział się Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale z 04.06.2001 r. FPS 5/01: Przystępując do rozważań odnoszących się wprost do problematyki prawnej wskazanej w pytaniu należy zauważyć, że w procesie interpretacji prawa podatkowego znajduje zastosowanie przede wszystkim wykładnia językowa, rozumiana szeroko jako proces ustalania treści norm prawnych na podstawie możliwego sensu słów, za pomocą których sformułowano dany przepis. Zastosowanie mają także wykładnia systemowa, polegająca na ustalaniu znaczenia przepisu ze względu na system prawa, do którego należy (poszczególne przepisy są interpretowane we wzajemnym związku z całością danego systemu) i celowościowa, polegająca na powiązaniu brzmienia słów prawnych z sensem i celem przepisów prawnych. Wykładnie te jednak służą interpretacji prawa podatkowego jedynie w granicach zakreślonych przez wykładnię językową". Ponadto Spółka podaje, iż wskazówki "na temat interpretacji teksu podatkowego" zawarte są w uchwale Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 29 listopada 1999 r. FPS 3/99 dotyczącej opodatkowania podziemnych wyrobisk górniczych. W uchwale tej NSA przedstawia hierarchię, zgodnie z którą należy podążać interpretując przepisy prawa podatkowego. I tak:
W ocenie Spółki, w rozpatrywanym przypadku sposób określony w pkt 4 nie znajdzie zastosowania z uwagi na fakt, iż znaczenie przedmiotowego zwrotu może zostać ustalone na podstawie sposobu określonego w punkcie 3 powyżej w sposób nie prowadzący do wyników nie dających się pogodzić z racjonalnym działaniem ustawodawcy i celem, jaki ma realizować dana norma. Biorąc powyższe pod uwagę, zdaniem Spółki, w przedmiotowej sytuacji z uwagi na brak możliwości uwzględnienia faktycznie zastosowanego kursu waluty w danym dniu należy zastosować w myśl art. 15a ust. 4 CIT kurs średni ogłaszany przez Narodowy Bank Polski z ostatniego dnia roboczego poprzedzającego ten dzień. Zastosowanie innego kursu, tj. kursu kupna ogłoszonego przez bank, który prowadzi rachunek walutowy dla danego podmiotu, w sytuacji, w której nie doszło do nabycia waluty EUR nie będzie prawidłowe z uwagi na fakt, iż jak wyżej wykazano takie rozumienie przedmiotowych przepisów jest sprzeczne z literalnym brzmieniem art. 15a ust. 4 ustawy o CIT. Nie można bowiem uznać, jak wyżej wskazano, zakładając podstawową zasadę racjonalności ustawodawcy, iż wprowadzając zapis o "zastosowanym kursie waluty" i to "faktycznie" zastosowanym, ustawodawca miał na myśli całkowicie co innego, tj. sytuację, w której wprawdzie do danej transakcji nie zastosowano faktycznie żadnego kursu waluty z uwagi na brak kupna/sprzedaży waluty euro - jednak hipotetycznie rzecz biorąc, gdyby podatnik korzystał z pośrednictwa banku nabywając walut, to nabyłby ją po danym kursie, który należy w tej sytuacji zastosować. Takie rozumowanie jest nie do przyjęcia z następujących względów - w interpretacjach, które wskazują, na brak podstaw do zastosowania w podobnych przypadkach art. 15a ust. 4, podkreśla się, iż należy stosować kurs kupna banku, z którego usług korzysta podatnik. Odmowa zastosowania kursu średniego NBP może opierać się tylko i wyłącznie na twierdzeniu, że w rozpatrywanym przypadku, wbrew literalnemu brzmieniu przepisu istnieje kurs waluty który został faktycznie zastosowany w danym przypadku. W takiej sytuacji nie sposób nie podnieść, dlaczego w takim przypadku, interpretacje wskazują jedynie kurs kupna banku skoro geneza zmiany tego przepisu zmierzała do dania możliwości podatnikowi zastosowania kursu faktycznie zastosowanego, czyli nie tylko ustalanego przez bank kursu kupna sprzedaży lecz również kurs kantorowy lub wynikający z umowy. Gdyby przyjąć rozszerzoną" (sprzeczną z wykładnią literalną) interpretację pojęcia "faktycznie zastosowany kurs waluty" - nie można byłoby ustalić właściwego kursu do obliczenia kursu waluty, w sytuacji, gdy podatnik w swoich transakcjach w których dokonywał zakupu waluty stosował na przemian kurs kantorowy, kurs banku oraz kurs umowny. Co więcej przyjęcie takiego rozumowana oznaczałoby, iż przepis artykułu 15a ust. 4 ustawy o CIT wskazujący na zastosowanie kursu średniego NBP w przypadku niemożności uwzględnienia faktycznie zastosowanego kursu waluty byłby przepisem martwym z uwagi na fakt, iż w każdym przypadku, gdy nie dochodzi do faktycznego kupna/sprzedaży waluty będzie można uznać, iż zwrot taktycznie zastosowany kurs waluty" należy stosować szeroko (wbrew literalnemu brzmieniu) i w każdym przypadku należy zastosować kurs banku z którego usług korzysta dany podmiot. Na tle przedstawionego stanu faktycznego stwierdzam, co następuje. Istota różnic kursowych polega na powstaniu zobowiązania wyrażonego w walucie obcej, które jest realizowane w późniejszym czasie w tej samej walucie, a w okresie między powstaniem tego zobowiązania a jego realizacją nastąpiła zmiana kursów walutowych. W konsekwencji warunkiem powstania różnic kursowych jest operacja w walucie obcej, której spłata powinna nastąpić w tej właśnie walucie. Zgodnie z art. 9b ust. 1 ustawy z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych (j t. Dz. U. z 2000 r. Nr 54, poz. 654, ze zm., dalej: updop), który został dodany ustawą z dnia 16 listopada 2006 r. o zmianie ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych (Dz. U. Nr 217, poz. 1589), podatnicy ustalają różnice kursowe na podstawie art. 15a (tak, jak w przedmiotowym przypadku Spółka) albo na podstawie przepisów o rachunkowości. Należy zauważyć, że konsekwencją wprowadzonych od 1 stycznia 2007 r. zmian w sposobie rozpoznawania różnic kursowych (w tym art. 15a updop) jest ich wyodrębnienie w przychodach i kosztach podatkowych. A zatem, różnice kursowe jako element przychodów i kosztów podatkowych bezpośrednio rzutują na wysokość podstawy opodatkowania podatkiem dochodowym od osób prawnych. Prawidłowe wyliczenie podatku uzależnione jest więc m.in. od właściwego ustalenia różnic kursowych, w tym od zastosowania właściwego kursu waluty do przeliczenia danej transakcji, czy też operacji finansowej. Zgodnie z przepisem art. 15a ust. 1 updop, różnice kursowe zwiększają odpowiednio przychody jako dodatnie różnice kursowe albo koszty uzyskania przychodów jako ujemne różnice kursowe w kwocie wynikającej z różnicy między wartościami określonymi w ust. 2 i 3. Zdarzenia, z którymi ustawodawca wiąże skutki w postaci wystąpienia podatkowych różnic kursowych wskazane zostały w art. 15a ust. 2 (dodatnie różnice) i ust. 3 (ujemne różnice) updop. I tak, przykładowo:
Jak więc wynika z art. 15a ust. 2 i ust. 3 updop, do określenia podatkowych różnic kursowych, co do zasady, winien być uwzględniany kurs faktycznie zastosowany. Nadmienić przy tym należy, iż nowelizacja przepisów ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych, obowiązująca od 1 stycznia 2009 r., nie wprowadziła zmian w przedmiotowym zakresie. Na gruncie obowiązujących od 1 stycznia 2007 r. przepisów podatkowych zostało przyjęte, iż kurs faktycznie zastosowany to taki, po jakim dokonuje się faktycznej wyceny w celu ustalenia różnic kursowych. W sensie technicznym faktycznie zastosowany kurs waluty oznacza miarę wartości pieniądza krajowego w stosunku do waluty obcej. Faktycznie zastosowany kurs waluty oznacza miarę wartości pieniądza krajowego w stosunku do waluty obcej. Faktycznie zastosowany kurs waluty nie musi być wyłącznie kursem pieniężnej wymiany, a użycie go przy takich kategoriach podatkowych jak: otrzymanie przychodu, uiszczenie zapłaty, wpływ i wypływ waluty, czy też wycena kredytu (pożyczki), świadczy, iż jest to kurs faktycznie zastosowany do wyceny określonych wartości kształtujących różnice kursowe. Z wykładni celowościowej wynika, iż przy podatkowej metodzie ustalania różnic kursowych w ramach faktycznie zastosowanego kursu walut uwzględniane mogą być różne kursy walutowe zastosowane przez podatnika, w tym np. bankowe, kantorowe i indywidualne wynikające z umowy. Jeżeli operacje walutowe są dokonywane przez rachunek bankowy – tak, jak ma to miejsce w rozpatrywanej sprawie – uzasadnione jest stosowanie kursów bankowych. Kursy bankowe są bowiem realne i mają rzeczywisty charakter, po tych kursach bank dokonałby wymiany waluty obcej, gdyby podatnik nie korzystał z własnego rachunku, spełniają więc przesłanki faktycznie zastosowanego kursu walut. Przepis art. 15a ust. 4 cyt. ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych stanowi jednakże, że jeżeli przy obliczaniu wartości różnic kursowych, o których mowa w ust. 2 i 3, nie jest możliwe uwzględnienie faktycznie zastosowanego kursu waluty w danym dniu, przyjmuje się kurs średni ogłaszany przez Narodowy Bank Polski z ostatniego dnia roboczego poprzedzającego ten dzień. Dopiero zatem, jeżeli nie byłoby możliwe uwzględnienie faktycznie zastosowanego kursu waluty, ponieważ nie został on ustalony (np. w przypadku gdy podatnik korzysta z rachunku walutowego banku zagranicznego, w którym nie jest ogłaszany kurs waluty stosowany do przeliczenia złotego), wówczas możliwe jest zastosowanie kursu średniego NBP z ostatniego dnia roboczego poprzedzającego dokonanie operacji na rachunku walutowym. Kurs faktycznie zastosowany nie powinien różnić się o 5 % od wartość kursu średniego ogłaszanego przez Narodowy Bank Polski z ostatniego dnia roboczego poprzedzającego dzień faktycznie zastosowanego kursu waluty. W przeciwnym razie organ podatkowy może wezwać strony umowy do zmiany tej wartości lub wskazania przyczyn uzasadniających zastosowanie kursu waluty. Jeżeli podatnik nie zmieni wartości kursu lub nie wskaże przyczyn, które uzasadniają zastosowanie faktycznego kursu waluty, organ podatkowy określi ten kurs opierając się na kursach walut ogłaszanych przez NBP (art.15a ust.5 updop). Z wniosku wynika, że Spółka posiada kilka rachunków bankowych w różnych bankach i za pośrednictwem tych rachunków dokonuje operacji walutowych, w tym związanych ze spłatą różnego rodzaju należności/zobowiązań. Spółka uważa przy tym, iż jest uprawniona do stosowania - dla ustalania wartości różnic kursowych w celach podatkowych - kursu średniego Narodowego Banku Polskiego z ostatniego dnia roboczego poprzedzającego dzień dokonania płatności. Odnosząc zatem wyżej wskazany stan prawny do sytuacji przedstawionej we wniosku należy stwierdzić, że stanowisko Spółki jest nieprawidłowe. Do wyceny wartości wpływu lub wypływu waluty obcej przy operacjach bankowych, Spółka winna przyjmować kurs faktycznie zastosowany, tj. kurs ogłaszany przez bank, w którym posiada rachunek walutowy, za pośrednictwem którego przeprowadzana jest określona operacja gospodarcza (w zależności od charakteru operacji będzie to odpowiednio kurs kupna bądź kurs sprzedaży waluty obcej). Należy również zauważyć, że nawet jeżeli w sytuacji przedstawionej przez Spółkę nie następuje nabycie i zbycie waluty od/do banku - to kurs bankowy, tj. banku z którego usług Spółka korzysta jest kursem najbardziej zbliżonym do rzeczywistości, a w ujęciu podatkowym różnice kursowe winny mieć charakter rzeczywisty, realny, gdyż są one "mechanizmem" służącym dostosowaniu rozliczeń podatkowych do wysokości rzeczywistych przysporzeń majątkowych podatnika. Reasumując, w świetle regulacji ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych - dla potrzeb ustalenia różnic kursowych związanych z zapłatą należności/zobowiązań w walucie obcej - Spółka nieprawidłowo stosuje kurs średni NBP z ostatniego dnia roboczego poprzedzającego dzień dokonania płatności; jako kurs faktycznie zastosowany w rozumieniu ustawy podatkowej Spółka winna przyjąć odpowiednio kurs banku, który obsługuje rachunek walutowy Spółki. Natomiast odnosząc się jeszcze końcowo do przywołanej we wniosku odpowiedzi Ministra Finansów na interpelację poselską i przywołanych wyroków sądowych przede wszystkim zważyć należy, iż: Instytucja interpelacji poselskiej jest wprawdzie jedną z form kontroli parlamentarnej, ale samo udzielenie przez Ministra Finansów odpowiedzi na interpelację poselską nie jest interpretacją przepisów prawa podatkowego w rozumieniu ustawy – Ordynacja podatkowa, co upoważnia do stwierdzenia, iż wystąpienie przedstawiciela rządu w ramach prac legislacyjnych organu ustawodawczego jest opinią w sprawie, a nie wypracowanym stanowiskiem Ministerstwa Finansów. Dodać też należy, że procedura wydawania indywidualnych interpretacji podatkowych ujęta w art. 14b–14d ustawy Ordynacja podatkowa jest procedurą uproszczoną. Z tego też względu w interpretacji nie prowadzi się polemiki z wnioskodawcą i nie dokonuje oceny prawnej powołanych rozstrzygnięć innych organów podatkowych czy sądów - niezależnie od faktu, iż w toku wydawania interpretacji szczegółowemu rozważeniu podlega całokształt sprawy, w tym też brana jest pod uwagę i w zależności od okoliczności sprawy weryfikowana ukształtowana na danym odcinku linia orzecznictwa. Istotą interpretacji jest wyrażenie poprawnego od strony merytorycznej stanowiska - nie zaś skupienie się na polemice. Interpretacja dotyczy zaistniałego stanu faktycznego przedstawionego przez Wnioskodawcę i stanu prawnego obowiązującego w dacie zaistnienia zdarzenia w przedstawionym stanie faktycznym. Stronie przysługuje prawo do wniesienia skargi na niniejszą interpretację przepisów prawa podatkowego z powodu jej niezgodności z prawem. Skargę wnosi się do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, ul. Jasna 2/4, 00-013 Warszawa po uprzednim wezwaniu na piśmie organu, który wydał interpretację w terminie 14 dni od dnia, w którym skarżący dowiedział się lub mógł się dowiedzieć o jej wydaniu – do usunięcia naruszenia prawa (art. 52 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). Skargę do WSA wnosi się (w dwóch egzemplarzach – art. 47 ww. ustawy) w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia odpowiedzi organu na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa, a jeżeli organ nie udzielił odpowiedzi na wezwanie, w terminie sześćdziesięciu dni od dnia wniesienia tego wezwania (art. 53 § 2 ww. ustawy). Skargę wnosi się za pośrednictwem organu, którego działanie lub bezczynność są przedmiotem skargi (art. 54 § 1 ww. ustawy) na adres: Izba Skarbowa w Warszawie Biuro Krajowej Informacji Podatkowej w Płocku, ul. 1 Maja 10, 09-402 Płock. |
|
| 2009-11-04 |
