|
Chcesz odszukać potrzebne Ci informacje z zakresu stosowania prawa podatkowego
szybciej, wygodniej i pewniej, bez reklam?
|
||||||||||
| Słowa kluczowe: akcja, dochód, konsolidacja, spółka akcyjna, spółka kapitałowa, umorzenie | |
| Data: 2010-10-26 | |
![]() Istota interpretacji:Czy w związku z umorzeniem części akcji spółki posiadanych przez akcjonariusza spółki, tj. P S.A. i wypłatą w zamian za umorzone akcje na rzecz tego akcjonariusza wynagrodzenia w postaci posiadanych akcji spółek zależnych, spółka nie będzie zobowiązana do rozpoznania przychodu podatkowego w podatku dochodowym od osób prawnych?W przedmiotowym wniosku zostało przedstawione następujące zdarzenie przyszłe: Grupa P prowadzi działalność w zakresie wydobycia węgla oraz wytwarzania, sprzedaży i dystrybucji energii elektrycznej. W 2009r. decyzją Zarządu Grupy P S.A. przyjęto do realizacji Program Konsolidacji zakładający m.in. zwiększenie efektywności działalności Grupy poprzez skonsolidowanie działalności w głównych liniach biznesowych. W związku z realizacją Programu zakładane jest stworzenie struktury składającej się z 5 spółek, w której spółka holdingowa – P S.A. - będzie akcjonariuszem czterech skonsolidowanych spółek (koncernów) prowadzących odrębną działalność w obszarach – odpowiednio: 1) wydobycia węgla i wytwarzania energii elektrycznej ze źródeł konwencjonalnych; 2) wytwarzania energii ze źródeł odnawialnych, 3) obrotu energią elektryczną oraz 4) dystrybucji energii elektrycznej. Koncerny te będą działały w oparciu o strukturę regionalną w postaci oddziałów lub zakładów. W celu osiągnięcia docelowej struktury, podmioty wyznaczone jako spółki konsolidujące działalność w danym obszarze będą łączyć się z pozostałymi podmiotami działającymi w tym samym obszarze (tj. prowadzącymi ten sam rodzaj działalności) a spółka holdingowa P S.A. połączy się ze spółkami holdingowymi E S.A. oraz G S.A., poprzez ich przejęcie (w trybie art. 492 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 15 września 2000r. - Kodeks spółek handlowych, Dz. U. z 2000r. Nr 94, poz. 1037 ze zm. dalej: k.s.h.). Rejestracja połączeń w ramach poszczególnych obszarów ma nastąpić najpóźniej 31 sierpnia 2010r. tak, aby od 1 września 2010r. Grupa P mogła działać w skonsolidowanej strukturze. W efekcie połączeń w ramach poszczególnych obszarów:
- określane dalej łącznie jako "spółki konsolidujące lub przejmujące". Spółka X, spółka E oraz spółka O funkcjonowały już w Grupie P przed rozpoczęciem Programu Konsolidacji (niektóre pod innymi nazwami), natomiast spółka Yzostała utworzona jako nowy podmiot, w celu przejęcia pozostałych spółek z linii biznesowej zajmujących się dystrybucją energii. Mając na uwadze fakt, iż niektóre spółki, które będą konsolidowane w ramach danego koncernu (przejmowane przez wskazane powyżej spółki konsolidujące) funkcjonują obecnie w strukturach innych linii biznesowych m.in. ze względu na historyczne uwarunkowania (np. niektóre spółki obszaru obrotu posiadają udziały w spółkach zajmujących się dystrybucją oraz wytwarzaniem energii) to przeprowadzenie Programu Konsolidacji spowoduje, iż powiązania te będą istnieć nadal, ale już pomiędzy poszczególnymi koncernami. Powiązania kapitałowe pomiędzy obszarem obrotu i dystrybucji. Przed rozpoczęciem Programu Konsolidacji, spółki działające w obszarze obrotu energią posiadały udziały w spółkach z obszaru dystrybucji. W związku z tym po połączeniu spółka X, konsolidująca działalność w zakresie obrotu energią, na podstawie art. 494 § 4 k.s.h., stanie się akcjonariuszem spółki X, konsolidującej działalność w obszarze dystrybucji. Spółka Ybędzie bowiem zobowiązana, na podstawie art. 492 § 1 pkt 1 k.s.h., wydać udziałowcom spółek przejmowanych (a więc m.in. spółce Y) swoje akcje, tj. akcje spółki przejmującej. Zależność kapitałowa pomiędzy spółkami obszaru obrotu oraz obszaru dystrybucji, o której mowa powyżej wynika z przeprowadzenia w 2007r. wyodrębnienia działalności dystrybucyjnej zakładów energetycznych (które ówcześnie prowadziły działalność zarówno w zakresie dystrybucji energii jak i obrotu energią) do odrębnych podmiotów prawnych. Proces ten był spowodowany wejściem w życie postanowień Dyrektywy 2003/54/WE dotyczącej wspólnych zasad rynku wewnętrznego energii elektrycznej oraz implementacji jej postanowień do krajowego porządku prawnego. Wówczas, działalność związana z dystrybucją energii została wniesiona do spółek dystrybucji (konsolidowanych obecnie przez spółkę X) w drodze aportów zorganizowanych części przedsiębiorstwa. Na skutek powyższego, 100 % udziałów w spółkach dystrybucji (konsolidowanych przez spółkę X) została objęta przez dokonujące aportów spółki obrotu (konsolidowane obecnie przez spółkę Y). Należy zaznaczyć, iż zależność ta istnieje w odniesieniu do siedmiu z ośmiu spółek dystrybucyjnych, w jednym bowiem przypadku spółka dystrybucyjna nie powstała w wyniku wniesienia aportu przez spółkę obrotu, gdyż to ona wydzieliła działalność w zakresie obrotu do innej spółki - w tym zakresie udział spółek obrotu w spółkach dystrybucyjnych będzie zatem odpowiednio niższy. Powiązania kapitałowe pomiędzy obszarem obrotu i wytwarzania energii. Ponadto, przed rozpoczęciem Programu Konsolidacji spółki działające w obszarze obrotu energią posiadały udziały w niektórych spółkach z obszaru wydobycia i wytwarzania. W związku z tym, po przejęciu tych spółek, spółka E(konsolidująca obszar wydobycia i wytwarzania) będzie zobowiązana wydać swoje własne akcje spółc(przejmującej spółki obrotu). W efekcie tego spółka X stanie się akcjonariuszem spółki E. Na skutek przeprowadzonych w powyższy sposób przejęć w ramach Programu Konsolidacji, pomiędzy spółkami będą zachodzić następujące powiązania kapitałowe:
Pozostałymi akcjonariuszami spółek Y i Ebędzie P S.A. oraz akcjonariusze mniejszościowi. Mniejszościowymi akcjonariuszami tych spółek będą osoby fizyczne, m.in. pracownicy Spółek, a także spółek przejmowanych, którym zostały przyznane akcje spółek konsolidujących w trybie konwersji akcji na podstawie ustawy z dnia 7 września 2007r. o zasadach nabywania od Skarbu Państwa akcji w procesie konsolidacji spółek sektora elektroenergetycznego oraz podmioty (zarówno osoby fizyczne jak i prawne), które mogły wtórnie nabyć akcje od uprawnionych pracowników. Co do zasady, przedstawiona powyżej struktura nie ulegała zmianom od roku 2007 (tj. od ponad 2 lat). Wnioskodawca w tym miejscu przedstawił graficzny schemat uproszczonej struktury Grupy P przed połączeniami, z jednoczesnym wskazaniem spółek, które będą łączyć się w koncerny X, Xoraz E i O oraz spółek konsolidujących w danym obszarze. Ze względu na fakt, iż celem konsolidacji jest ostateczne uporządkowanie działalności w ramach odrębnych i niezależnych koncernów, docelowa struktura Programu Konsolidacji Grupy P nie przewiduje powiązań kapitałowych pomiędzy poszczególnymi koncernami. Opisane powyżej powiązania kapitałowe zostaną zatem rozwiązane w ten sposób, iż spółka X umorzy część swoich akcji będących w posiadaniu P S.A., a kapitał akcyjny spółki Xzostanie odpowiednio obniżony. Umorzenie nastąpi zgodnie z art. 359 § 1 Kodeksu spółek handlowych. W zamian za umorzone akcje spółka X wyda na rzecz P S.A. akcje posiadane przez wnioskodawcę w spółce Y i spółce E. Uchwała o umorzeniu podejmowana przez walne zgromadzenie akcjonariuszy spółki Y będzie określać podstawę prawną umorzenia, wysokość wynagrodzenia oraz jego wynagrodzenie (wynagrodzenie w formie niepieniężnej w postaci akcji spółek zależnych). Wnioskodawca w tym miejscu po raz wtóry przedstawił w sposób graficzny uproszczoną strukturę kapitałową Grupy P bezpośrednio po przeprowadzeniu połączeń oraz strukturę docelową po usunięciu powiązań kapitałowych pomiędzy koncernami. Uporządkowanie struktury kapitałowej w opisany powyżej sposób będzie miało ten walor, iż w ramach procedury umorzeniowej właściciel spółki Xprzejmie tę część majątku spółki, która wynika wyłącznie z posiadania akcji spółek zależnych. W ramach restrukturyzacji właścicielskiej nastąpi zatem urealnienie kapitałów spółki córki, w której pozostaną kapitały korespondujące do wartości biznesowej prowadzonej przez spółkę X. W efekcie powyższego, P S.A. (oraz akcjonariusze mniejszościowi) zostaną jedynymi akcjonariuszami spółek Yi E (spółka X przestanie być ich akcjonariuszem), a struktura grupy P zostanie ostatecznie uporządkowana zgodnie z zamierzeniami. W momencie umorzenia dobrowolnego P S.A. będzie posiadać co najmniej 10% akcji spółki, natomiast warunek 2-letniego okresu posiadania akcji zostanie spełniony przez P S.A. w przyszłości. W związku z powyższym zadano następujące pytanie: Czy w związku z umorzeniem części akcji spółki posiadanych przez akcjonariusza spółki, tj. P S.A. i wypłatą w zamian za umorzone akcje na rzecz tego akcjonariusza wynagrodzenia w postaci posiadanych akcji spółek zależnych, spółka nie będzie zobowiązana do rozpoznania przychodu podatkowego w podatku dochodowym od osób prawnych... Zdaniem wnioskodawcy, w związku z umorzeniem części akcji spółki posiadanych przez akcjonariusza spółki, tj. P S.A. i wypłaceniem wynagrodzenia z tego tytułu w postaci posiadanych akcji spółek zależnych, spółka nie będzie zobowiązana do rozpoznania przychodu w ustawie o podatku dochodowym od osób prawnych. Uzasadnienie stanowiska spółki: Zdaniem spółki wypłata wynagrodzenia na rzecz P S.A. w formie akcji spółek Y i E w zamian za umarzane akcje spółki, nie spowoduje powstania po jej stronie konieczności rozpoznania przychodu podatkowego. Ustawa o podatku dochodowym od osób prawnych nie zawiera przepisu, który wskazywałby na powstanie przychodu po stronie podatnika wypłacającego wynagrodzenie na rzecz udziałowca (akcjonariusza) z tytułu umorzenia własnych udziałów (akcji). 1. Prawny charakter czynności umorzenia Spółka pragnie zwrócić uwagę, iż w świetle postanowień ustawy z dnia 15 września 2000r. Kodeks spółek handlowych (Dz. U. Nr 94, poz. 1037 ze zm.) nabycie akcji w celu ich umorzenia jest szczególnym rodzajem czynności prawnej. Zgodnie z art. 359 § 1 Kodeksu spółek handlowych akcje mogą być umorzone albo za zgodą akcjonariusza w drodze ich nabycia prze spółkę (umorzenie dobrowolne), albo bez zgody akcjonariusza (umorzenie przymusowe). Zgodnie z przepisami Kodeksu spółek handlowych podstawą umorzenia akcji jest uchwała walnego zgromadzenia akcjonariuszy (akt o charakterze właścicielskim), podjęta na podstawie statutu spółki. W konsekwencji, umorzenie akcji spółki będzie wymagało podjęcia uchwały przez walne zgromadzenie akcjonariuszy spółki, określającej w szczególności podstawę prawną umorzenia, wysokość oraz formę wynagrodzenia przysługującego akcjonariuszowi (tu: P S.A.) akcji umorzonych oraz sposób obniżenia kapitału zakładowego. Na gruncie Kodeksu spółek handlowych nie ma też żadnych przeszkód, aby wynagrodzenie akcjonariusza z tytułu nabycia jego akcji w celu umorzenia przyjęło formę niepieniężną. Takie stanowisko jest w pełni akceptowane w doktrynie i praktyce prawnej. 2. Umorzenie akcji na gruncie ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych
Zgodnie z art. 12 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych przychodami są w szczególności otrzymane pieniądze, wartości pieniężne, w tym również różnice kursowe. Na podstawie art. 14 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych przychodem z odpłatnego zbycia rzeczy lub praw majątkowych jest ich wartość wyrażona w cenie określonej w umowie. W konsekwencji, opodatkowaniu podlegają przesunięcia majątkowe pomiędzy podatnikami, które spełniają łącznie dwie cechy: Umorzenie własnych akcji za wynagrodzeniem w postaci akcji spółek zależnych nie może być rozpatrywane w kategoriach odpłatnego zbycia, o którym mowa w powyższym przepisie. Należy zauważyć, iż umorzenie akcji nie mieści się w kategorii umów sprzedaży lub zamiany, o których mowa w ustawie z dnia 23 kwietnia 1964r. Kodeks cywilny (Dz. U. Nr 16, poz. 93 ze zm.) ani jakiejkolwiek innej umowy o charakterze wzajemnym. Wzajemny charakter umowy sprzedaży i umów podobnych wynika w szczególności z art. 535 Kodeksu cywilnego, który wskazuje, że obok oznaczenia przedmiotu sprzedaży, to właśnie cena (czy też szerzej: świadczenie wzajemne), którą kupujący zobowiązuje się zapłacić stanowi niezbędny przedmiotowo element umowy sprzedaży. Natomiast w przypadku nabycia od akcjonariusza akcji przez spółkę w celu ich umorzenia, zgodnie z art. 359 § 2 Kodeksu spółek handlowych, uchwała walnego zgromadzenia akcjonariuszy określa jedynie wynagrodzenie przysługujące akcjonariuszowi spółki, w wyniku wypłaty którego spółka nie uzyskuje żadnego świadczenia od akcjonariusza. Jest to bowiem czynność o charakterze korporacyjnym, której skutkiem jest wyłącznie wyzbycie się przez spółkę części majątku na rzecz akcjonariusza. W tej sytuacji, wynagrodzenie należne P S.A. w zamian za umarzane akcje nie może być traktowane jako cena płacona przez spółkę. Powyższe stanowisko zostało potwierdzone m.in. w interpretacji indywidualnej z dnia 18 sierpnia 2008r. (sygn. ITPB3/423-295/08/MT), wydanej przez Dyrektora Izby Skarbowej w Bydgoszczy: "nabycie udziałów w celu ich umorzenia jest szczególnym rodzajem czynności prawnej. (...) wynagrodzenie należne wspólnikowi w zamian za umarzane udziały nie może być traktowane jako "cena nabycia udziałów" płacona przez spółkę. Przemawia za tym również fakt wyraźnego zakwalifikowania tego wynagrodzenia przez ustawodawcę do kategorii udziałów w zyskach osoby prawnej (...) przeniesienie tych prawna udziałowca nie może być traktowane jako odpłatne zbycie w rozumieniu art. 14 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych. Nie odbywa się ono bowiem w oparciu o umowę cywilnoprawną i nie wiąże się z osiągnięciem przychodu przez spółkę." Co bardziej istotne, umorzenie następuje w oparciu o decyzję właścicielską akcjonariuszy spółki (nie samej spółki), a sposób podjęcia i forma tej decyzji wynika wprost z przepisów Kodeksu spółek handlowych. Umorzenie akcji i wypłata wynagrodzenia z tego tytułu nie następuje więc na mocy umowy cywilnoprawnej, lecz w oparciu o postanowienia uchwały walnego zgromadzenia akcjonariuszy. Jest to więc czynności prawna jednostronna dokonywana przez akcjonariusza, na mocy której spółka zostaje zobowiązana do wyzbycia się części majątku. Czynność umorzenia akcji za wynagrodzeniem stanowi odrębną instytucję prawa handlowego i jako taka nie podlega regulacjom Kodeksu cywilnego. Zbycie akcji w celu umorzenia, o którym mowa w Kodeksie spółek handlowych, jest bowiem jedynie technicznym elementem czynności prawnej, która ma na celu unicestwienie akcji spółki. Jednocześnie należy wskazać, że w związku z umorzeniem akcji i wypłatą wynagrodzenia w formie niepieniężnej przez spółkę, po stronie spółki nie wystąpi żadne przysporzenie majątkowe. Wręcz przeciwnie, można powiedzieć, iż w wyniku wydania akcji spółek zależnych majątek spółki ulegnie realnemu zmniejszeniu (zmniejszeniu ulegną określone kategorie bilansowe). Wyklucza to więc także możliwość rozpatrywania przedmiotowej czynności w kategoriach przychodu z nieodpłatnego lub częściowo odpłatnego świadczenia na i podstawie art. 12 ust. 1 pkt 2 oraz art. 12 ust. 3 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych. Fakt braku powstania przychodu po stronie spółki umarzającej swoje akcje w zamian za wynagrodzenie niepieniężne został potwierdzony w indywidualnych interpretacjach wydanych przez organy podatkowe, w tym na rzecz podmiotów z sektora energetycznego. W szczególności, powyższe stanowisko spółki znajduje potwierdzenie w następujących interpretacjach:
W świetle przedstawionej powyżej argumentacji, spółka stoi na stanowisku, iż umorzenie akcji i wypłata na rzecz P S.A. wynagrodzenia za umarzane akcje w formie akcji spółek zależnych nie spowoduje powstania po jej stronie konieczności rozpoznania przychodu podatkowego. W świetle obowiązującego stanu prawnego stanowisko wnioskodawcy w sprawie oceny prawnej przedstawionego zdarzenia przyszłego uznaje się za prawidłowe. Mając powyższe na względzie, stosownie do art. 14c § 1 Ordynacji podatkowej, odstąpiono od uzasadnienia prawnego dokonanej oceny stanowiska wnioskodawcy. Interpretacja dotyczy zdarzenia przyszłego przedstawionego przez wnioskodawcę i stanu prawnego obowiązującego w dniu wydania interpretacji. W odniesieniu do powołanych przez wnioskodawcę interpretacji organów podatkowych należy stwierdzić, że zostały one wydane w indywidualnych sprawach i nie są wiążące dla organu wydającego przedmiotową interpretację. Stronie przysługuje prawo do wniesienia skargi na niniejszą interpretację przepisów prawa podatkowego z powodu jej niezgodności z prawem. Skargę wnosi się do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie, ul. Kraszewskiego 4a, 35-016 Rzeszów po uprzednim wezwaniu na piśmie organu, który wydał interpretację w terminie 14 dni od dnia, w którym skarżący dowiedział się lub mógł się dowiedzieć o jej wydaniu – do usunięcia naruszenia prawa (art. 52 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). Skargę do WSA wnosi się (w dwóch egzemplarzach – art. 47 ww. ustawy) w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia odpowiedzi organu na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa, a jeżeli organ nie udzielił odpowiedzi na wezwanie, w terminie sześćdziesięciu dni od dnia wniesienia tego wezwania (art. 53 § 2 ww. ustawy). Skargę wnosi się za pośrednictwem organu, którego działanie lub bezczynność są przedmiotem skargi (art. 54 § 1 ww. ustawy) na adres: Izba Skarbowa w Katowicach Biuro Krajowej Informacji Podatkowej w Bielsku-Białej, ul. Traugutta 2a, 43-300 Bielsko-Biała. |
|
| 2010-10-26 |
