Istota interpretacji:

Czy Spółka może zaliczyć poniesione w 2007 r. wydatki na oprogramowanie, będące przedmiotem Licencji i jego wdrożenie do kosztów uzyskania przychodu na potrzeby rozliczenia podatku dochodowego od osób prawnych?

W przedmiotowym wniosku został przedstawiony następujący opis zdarzenia przyszłego.

Spółka prowadzi działalność zarządzania portfelami, w skład których wchodzi jeden lub większa liczba maklerskich instrumentów finansowych, o której mowa w art. 69 ust. 2 pkt 4 ustawy o obrocie instrumentami finansowymi (Dz. U. z 2005 r. Nr 183, poz. 1538 ze zm.) na podstawie zezwolenia KNF.

W roku 2007 Spółka nabyła towary i usługi, które dla celów podatku dochodowego stanowiły nakłady na wartości niematerialne i prawne, zatem nie stanowiły kosztów uzyskania przychodów. Spółka na bieżąco odliczała podatek VAT od nabywanych towarów i usług, przy czym w odniesieniu do części towarów i usług przysługiwało Spółce prawo do odliczenia całej kwoty VAT, w stosunku do pozostałych towarów i usług prawo to nie przysługiwało lub możliwe było odliczenie VAT naliczonego według współczynnika sprzedaży. W 2008 r. została wprowadzona do ewidencji rachunkowej Spółki wartość niematerialna i prawna - oprogramowanie firmy O. służące do informatycznej obsługi procesów biznesowych dotyczących zarządzania portfelami ("Licencja"). Oprogramowanie, będące przedmiotem Licencji zaklasyfikowane zostało jako wartość niematerialna i prawna. Razem z Licencją zaliczono do wartości niematerialnej i prawnej inne wydatki związane z wdrożeniem oprogramowania, będącego przedmiotem licencji ("WNiP").

W 2008 r. Spółka dokonała dla celów księgowych odpisu aktualizującego WNiP w wysokości równej wartości poniesionych nakładów. W związku z tym, że oprogramowanie będące przedmiotem Licencji nie jest wykorzystywane w działalności Spółki, Spółka nie dokonuje od WNiP odpisów amortyzacyjnych dla celów podatkowych.

Spółka zamierza zlikwidować WNiP poprzez spisanie tego składnika majątkowego z bilansu. Spisanie z bilansu WNiP nastąpi w wyniku podjęcia decyzji o rezygnacji ze stosowania programu będącego przedmiotem Licencji.

W uzupełnieniu z dnia 25 czerwca 2009 r. (data wpływu 29.06.2009 r.) Spółka wyjaśniła, iż przesłankami do podjęcia decyzji o rezygnacji z oprogramowania były:

1. Wzrost koniecznych nakładów na wdrożenie oprogramowania:
   a) W wyniku przeprowadzonej przez dostawcę analizy biznesowej ustalono wycenę usług wdrożeniowych i rozwoju systemu, koniecznych do jego dostosowania do procesów operacyjnych realizowanych przez Spółkę, na kwotę około 1,5 mln Euro. Obecnie wartość ta jest o około 50% wyższa niż zakładana w momencie podejmowania decyzji o zakupie oprogramowania.
   b) Nakłady dostawcy na rozwój systemu spowodowałyby wzrost kosztów jego utrzymania (rocznej opłaty na rzecz dostawcy) z pierwotnie planowanych 111 tys. Euro rocznie do 189 tys. Euro rocznie.
   
2. Sytuacja rynkowa związana z obserwowanym w roku 2008 kryzysem na rynkach finansowych spowodowała gwałtowny spadek liczby klientów oraz aktywów pod zarządzaniem Spółki zarówno w ujęciu bieżącym jak i planowanych na kolejne lata. Oznacza to mniejsze obciążenie obecnie eksploatowanego oprogramowania i zmniejsza presję na jego wymianę.
3. W wyniku utrzymującego się od ubiegłego roku kryzysu finansowego - ilość zarządzanych przez Spółkę indywidualnych portfeli instrumentów finansowych spadła o 26% w ciągu 2008 roku. Wartość aktywów pod zarządzaniem w okresie od 31.05.2008 r. do 31.05.2009 r. zmniejszyła się o 42%, wskutek czego Spółka odnotowała zdecydowanie niższe przychody za zarządzanie indywidualnymi portfelami instrumentów finansowych. Wartość przychodów spadła o 61% w okresie od 31.05.2008 r. do 31.05.2009 r.
   
   

Splot powyższych czynników oznacza, że użytkowanie w Spółce zakupionego oprogramowania nie ma uzasadnienia ekonomicznego. Jednocześnie postanowienia umowy z dostawcą wykluczają jego odsprzedaż innym podmiotom.

W związku z powyższym zadano następujące pytanie w zakresie podatku dochodowego od osób prawnych.

Czy Spółka może zaliczyć poniesione w 2007 r. wydatki na oprogramowanie, będące przedmiotem Licencji i jego wdrożenie do kosztów uzyskania przychodu na potrzeby rozliczenia podatku dochodowego od osób prawnych...

Zdaniem Wnioskodawcy, w przypadku likwidacji WNiP, która nie podlega amortyzacji dla celów podatkowych, Spółka jest uprawniona do zaliczenia poniesionych wydatków do kosztów uzyskania przychodów.

W opisywanej sytuacji, nie mamy do czynienia z likwidacją nie w pełni umorzonego środka trwałego, który utracił przydatność gospodarczą na skutek zmiany rodzaju działalności (o której mowa w art. 16 ust. 1 pkt 6 ustawy o podatku dochodowym o osób prawnych).

W opisywanej sytuacji, nie znajduje zastosowania art. 16 ust. 1 pkt 1 lit. b) ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych, zgodnie z którym nie stanowią kosztów uzyskania przychodów wydatki na nabycie wartości niematerialnych i prawnych.

Zdaniem Spółki, wydatek stanowi koszt uzyskania przychodów również w sytuacji, gdy przychód nie został ostatecznie osiągnięty, natomiast poniesienie wydatku było celowe i uzasadnione oraz zmierzało do uzyskania przychodu. Spółka, wdrażając oprogramowanie działała z zamiarem wykorzystywania go do działalności gospodarczej. W związku z tym, mimo że Spółka nie uzyskała przychodów, wydatki ponosiła w celu ich uzyskania i będzie mogła je zaliczyć do kosztów uzyskania przychodów.

Zdaniem Spółki, wartość zlikwidowanej WNiP będzie stanowić koszt uzyskania przychodów w momencie likwidacji, gdyż będzie to moment poniesienia faktycznej straty.

W świetle obowiązującego stanu prawnego stanowisko Wnioskodawcy w sprawie oceny prawnej przedstawionego opisu zdarzenia przyszłego uznaje się za prawidłowe.

Zgodnie z art. 15 ust. 1 ustawy z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych (t. j. Dz. U. z 2000 r. Nr 54, poz. 654 ze zm.) kosztami uzyskania przychodów są koszty poniesione w celu osiągnięcia przychodów lub zachowania albo zabezpieczenia źródła przychodów, z wyjątkiem kosztów wymienionych w art. 16 ust. 1.

Co do zasady wydatki na nabycie lub wytworzenie we własnym zakresie środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych (np. licencji) nie są jednorazowo zaliczane do kosztów uzyskania przychodów. Z uwagi bowiem na to, że tego rodzaju składniki majątku wykorzystywane są przez podatników w dłuższym okresie czasu, a nie tylko w roku ich nabycia, ustawodawca przyjął zasadę, że wydatki na ich nabycie zalicza się do kosztów sukcesywnie, poprzez odpisy amortyzacyjne. Odzwierciedleniem tego jest norma zawarta w treści art. 16 ust. 1 pkt 1 lit. b) ww. ustawy, zgodnie z którym nie uważa się za koszty uzyskania przychodów wydatków na nabycie lub wytworzenie we własnym zakresie innych niż wymienione w lit. a) środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych, w tym również wchodzących w skład nabytego przedsiębiorstwa lub jego zorganizowanej części (…) oraz postanowienia art. 15 ust. 6, iż kosztem uzyskania przychodów są odpisy z tytułu zużycia środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych (odpisy amortyzacyjne) dokonywane wyłącznie zgodnie z przepisami art. 16a-16m, z uwzględnieniem art. 16.

Z treści art. 16 ust. 1 pkt 5 ww. ustawy wynika z kolei, że nie uważa się za koszty uzyskania przychodów strat w środkach trwałych oraz wartościach niematerialnych i prawnych w części pokrytej sumą odpisów amortyzacyjnych, o których mowa w art. 16h ust. 1 pkt 1.

Zgodnie natomiast z brzmieniem art. 16 ust. 1 pkt 6 ustawy straty powstałe w wyniku likwidacji nie w pełni umorzonych środków trwałych, jeżeli środki te utraciły przydatność gospodarczą na skutek zmiany rodzaju działalności nie stanowią kosztów uzyskania przychodów.

Wskazać należy, iż pojęcie straty rozumieć należy jako ubytek czegoś, co się posiadało. Strata powstaje, jeżeli coś pierwotnie przedstawiało wartość dla podatnika, a następnie ją utraciło. W tym kontekście należy podkreślić, że wartości niematerialne i prawne stanowią aktywa - majątek trwały podatnika, który wykorzystuje on w działalności gospodarczej w długim okresie. Dlatego zarówno przepisy podatkowe, jak i przepisy ustawy o rachunkowości przewidują, iż wydatki na ich nabycie należy rozliczać w czasie. W konsekwencji w sytuacji, w której podatnik nie rozliczył jeszcze całości poniesionego wydatku na wartości niematerialne i prawne w formie odpisów amortyzacyjnych (a zatem nadal wykazuje określone aktywa), a aktywa te tracą swą przydatność dla działalności gospodarczej, to powstaje ubytek w jego majątku. Utrata możliwości korzystania z wartości niematerialnej i prawnej powoduje, że poniesiony historycznie wydatek - w części jeszcze nierozliczonej dla celów podatkowych - przestaje stanowić jakąkolwiek wartość dla podatnika, a więc stanowi stratę.

Z przedstawionego we wniosku opisu zdarzenia przyszłego wynika, iż Spółka prowadzi działalność zarządzania portfelami, w skład których wchodzi jeden lub większa liczba maklerskich instrumentów finansowych. W roku 2007 Spółka nabyła towary i usługi, które dla celów podatku dochodowego stanowiły nakłady na wartości niematerialne i prawne. W 2008 r. została wprowadzona do ewidencji rachunkowej Spółki wartość niematerialna i prawna - oprogramowanie firmy O. służące do informatycznej obsługi procesów biznesowych dotyczących zarządzania portfelami. W związku z tym, że oprogramowanie nie jest wykorzystywane w działalności Spółki, Spółka nie dokonuje odpisów amortyzacyjnych dla celów podatkowych. Spółka zamierza zlikwidować wartość niematerialną i prawną poprzez spisanie tego składnika majątkowego z bilansu. Przesłankami do podjęcia decyzji o rezygnacji z oprogramowania były: wzrost koniecznych nakładów na wdrożenie oprogramowania oraz gwałtowny spadek liczby klientów oraz aktywów pod zarządzaniem Spółki. Jednocześnie postanowienia umowy z dostawcą wykluczają jego odsprzedaż innym podmiotom.

Odnosząc się do ww. art. 16 ust. 1 pkt 6 ograniczenie związane z utratą przydatności gospodarczej dotyczy tylko środków trwałych i nie ma zastosowania do wartości niematerialnych i prawnych. Podatnik podejmując działania w zakresie racjonalnej gospodarki wartościami niematerialnymi, polegające na zastosowaniu lepszych rozwiązań, bardziej dostosowanych do indywidualnych potrzeb jednostki, może odnieść w ciężar kosztów podatkowych niezamortyzowaną wartość wartości niematerialnej, którą zaprzestał wykorzystywać w prowadzonej działalności.

Z zastosowania w tym zakresie wykładni przepisu art. 16 ust. 1 pkt 5 i art. 15 ust. 1 należy przyjąć, iż strata w wartościach niematerialnych i prawnych będzie stanowiła koszt uzyskania przychodów w części, w jakiej nie została zamortyzowana, jednocześnie wydatki w tym zakresie powinny mieć na celu osiągnięcie przychodów lub zachowanie albo zabezpieczenie źródła przychodów.

Reasumując, strata odpowiadająca niezamortyzowanej wartości początkowej wartości niematerialnej i prawnej licencji stanowi podatkowy koszt uzyskania przychodu.

Należy jednak zaznaczyć, iż to na podatniku ciąży obowiązek wykazania związku poniesionych wydatków z przychodami, zgodnie z dyspozycją powołanego art. 15 ust. 1 ww. ustawy, ponieważ to on wywodzi skutki prawne w postaci zmniejszenia obciążenia podatkowego.

Interpretacja dotyczy opisu zdarzenia przyszłego przedstawionego przez Wnioskodawcę i stanu prawnego obowiązującego w dniu wydania interpretacji.

Jednocześnie dodaje się, że wniosek Spółki w zakresie pytania dotyczącego podatku od towarów i usług zostanie rozpatrzony odrębną interpretacją.

Stronie przysługuje prawo do wniesienia skargi na niniejszą interpretację przepisów prawa podatkowego z powodu jej niezgodności z prawem. Skargę wnosi się do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu, ul. Ratajczaka 10/12, 61-815 Poznań po uprzednim wezwaniu na piśmie organu, który wydał interpretację w terminie 14 dni od dnia, w którym skarżący dowiedział się lub mógł się dowiedzieć o jej wydaniu - do usunięcia naruszenia prawa (art. 52 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). Skargę do WSA wnosi się (w dwóch egzemplarzach - art. 47 ww. ustawy) w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia odpowiedzi organu na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa, a jeżeli organ nie udzielił odpowiedzi na wezwanie, w terminie sześćdziesięciu dni od dnia wniesienia tego wezwania (art. 53 § 2 ww. ustawy).

Skargę wnosi się za pośrednictwem organu, którego działanie lub bezczynność są przedmiotem skargi (art. 54 § 1 ww. ustawy) na adres: Izba Skarbowa w Poznaniu, Biuro Krajowej Informacji Podatkowej w Lesznie, ul. Dekana 6, 64-100 Leszno.

Referencje